Uzasadnienie
W złożonym na urzędowym formularzu wniosku z dnia 8 marca 2010 r. Z.J. zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych. Jako okoliczności uzasadniające powyższy wniosek wskazał fakt zawieszenia działalności gospodarczej oraz kryzys na rynku gospodarczym, szczególnie w budownictwie. W zakresie stanu majątkowego skarżący wyjaśnił, iż posiada dom o wielkości 90 m². Prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną i czworgiem dzieci. Wnioskodawca oświadczył, iż nie prowadzi działalności gospodarczej, utrzymuje się z kredytu oraz dochodów dwóch pełnoletnich synów w łącznej kwocie 5.000 zł brutto.
Postanowieniem Referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 24 marca 2010 r., sygn. akt I SA/Ol 102/10, odmówiono skarżącemu przyznania prawa pomocy. W uzasadnieniu wskazano, że pozostające ze skarżącym we wspólnym gospodarstwie domowym dzieci osiągają przychody w łącznej wysokości 5.000 zł brutto, co w ocenie Referendarza, pozwalało na opłacenie należnych kosztów sądowych, w tym wpisu od skargi w wysokości 100 zł.
Od powyższego postanowienia strona skarżąca złożyła sprzeciw, w którym podniosła, że dokonano błędnej oceny jej sytuacji finansowej. Podkreśliła, że jej synowie są zameldowani pod wspólnym adresem, ale faktycznie pracują i prowadzą własne gospodarstwa domowe w innych miejscowościach. Dodała, że synowie udzielają pomocy jedynie w wyjątkowych sytuacjach w wysokości ok. 300 zł miesięcznie, co wystarcza jedynie na skromne życie.
W dniu 13 kwietnia 2010 r. wezwano skarżącego w trybie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), powoływanej dalej jako p.p.s.a., do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez przedłożenie dokumentów źródłowych potwierdzających okoliczności powołane w tym wniosku, a dotyczących:
- - aktualnych źródeł utrzymania i wysokości dochodów skarżącego, jak również pozostającej we wspólnym gospodarstwie żony, wraz zaświadczeniem urzędu pracy odnośnie prawa do zasiłku dla bezrobotnych oraz oświadczeniami pełnoletnich synów o prowadzeniu odrębnego gospodarstwa domowego i wspieraniu finansowym rodziców;
- - spłacanego przez skarżącego kredytu;
- - ponoszonych kosztów utrzymania rodziny, w tym związanych z utrzymaniem wskazanej we wniosku nieruchomości, nauką dzieci i innych;
- - zaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej.
Ze zwrotnego potwierdzenia odbioru powyższego wezwania wynika, iż zostało ono odebrane w dniu 14 kwietnia 2010 r. Siedmiodniowy termin do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy upływał zatem w dniu 21 kwietnia 2010 r. Jednakże skarżący nie złożył w zakreślonym terminie żądanych dokumentów.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), powoływanej dalej jako p.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Sprzeciw został wniesiony z zachowaniem ustawowego terminu, a zatem wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych podlega ponownemu rozpoznaniu.
Prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym, o czym stanowi art. 245 p.p.s.a. Zgodnie z brzmieniem art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Według przytoczonej regulacji to na stronie wnioskującej o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, a użyte określenie: "gdy wykaże" oznacza, że to obowiązkiem strony jest przekonanie Sądu, iż znajduje się w sytuacji opisanej w dyspozycji przywołanego przepisu i nie ma możliwości poniesienia kosztów postępowania. Zatem, wnosząc o przyznanie prawa pomocy, strona powinna wykazać istnienie okoliczności wskazanej w przywołanym przepisie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.
Po dokonaniu analizy akt sprawy Sąd stwierdził, iż przesłanki udzielenia prawa pomocy wskazane w cytowanym przepisie nie zostały spełnione. Pomimo bowiem wezwania strony do złożenia niezbędnej dokumentacji, powoływanych we wniosku okoliczności dotyczących sytuacji finansowej i stanu majątkowego Z. J. nie udokumentował i uprawdopodobnił.
Tym samym dokonanie przez Sąd oceny stanu rzeczywistego i obecnych możliwości płatniczych strony, jest w związku z wnioskiem skarżącego o przyznanie prawa pomocy, niemożliwe.
Podkreślić należy, iż instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i powinna być stosowana w przypadkach szczególnych. Obowiązek wykazania podstaw faktycznych do przyznania tego prawa spoczywa zaś, w świetle art. 255 p.p.s.a., na stronie. To bowiem w interesie wnioskodawcy leży złożenie wszystkich możliwych dokumentów oraz przedstawienie wszelkich okoliczności przemawiających za przychylnym ustosunkowaniem się do złożonego wniosku. Poszukiwanie dowodów w celu ustalenia rzeczywistej sytuacji finansowej wnioskodawcy nie jest natomiast w tym postępowaniu, zadaniem Sądu.
Mając powyższe na uwadze, w oparciu o przepisy art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. postanowiono jak w sentencji.