Uzasadnienie
J.W. wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego lub adwokata w sprawie ze skargi na wymienioną wyżej decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi.
Według oświadczenia, wnioskodawca prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Jest właścicielem działki o powierzchni 0,16 ha, na której posadowiony jest niewykończony budynek w stanie surowym. Ponadto jest właścicielem mieszkania o powierzchni 51,20 m2. Argumentując trudną sytuację materialną, wnioskodawca wskazał, iż jest bezrobotny i nie uzyskuje dochodów.
Odpowiadając na wezwanie Sądu skierowane w trybie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej jako "p.p.s.a."), skarżący wyjaśnił, iż nie ponosi stałych miesięcznych wydatków na utrzymanie. Rachunki za wodę, czynsz oraz ogrzewanie uiszcza jego 87 – letnia matka z otrzymywanej renty. Z powodu braków środków nie skarżący ponosi kosztów leczenia i zakupu lekarstw. Nie obciążają go kredyty i pożyczki. Nie posiada rachunku bankowego. Zalega z tytułu podatku od nieruchomości. Nie uzyskuje żadnych dochodów. Opisując sposób zagospodarowania wskazanej we wniosku działki, skarżący podał, że znajduje się na niej niewykończony, zadaszony budynek, z zabitymi deskami oknami, a ponadto chlewik, garaż blaszany, 18 drzewek owocowych i grządka na warzywa. Budynek został posadowiony w latach 70-80 tych, a jego budowa nie została zakończona z powodu upadku firmy skarżącego w 1994 r..
Wnioskodawca wskazał, że zamieszkuje w tym domu w piwnicy, jego matka również, ale razem nie mieszkają. Ww. mieszkanie nie jest zamieszkane. Skarżący planuje je sprzedać i za uzyskane z tego środki wykończyć dom. Jak podał, nie może wynająć domu, gdyż wiązałoby się to z poniesieniem zbyt dużych nakładów. Mieszkania nie wynajmuje z obawy, że najemcy nie wyprowadzą się i nie będzie mógł go sprzedać. Przedłożył ponadto kserokopię decyzji Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia "[...]" przyznającej zasiłek dla opiekuna w kwocie 520 zł miesięcznie, z tytułu opieki nad matką.
W sprzeciwie od postanowienia Starszego Referendarza Sądowego z dnia 12 marca 2015 r., którym odmówiono przyznania prawa pomocy, skarżący podał, że nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego z matką. Nie zna wysokości jej renty i ponoszonych przez nią wydatków. Wskazał, że otrzymaną kwotę tytułem wyrównania zasiłku dla opiekuna przeznaczył na spłatę zaległości mieszkaniowych. Do sprzeciwu dołączył pisma spółdzielni mieszkaniowej dotyczące wysokości opłat za mieszkanie i rozliczenia liczników poboru wody.
Pismami z dnia 16 kwietnia 2015 r. Sąd zwrócił się do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej oraz Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej z zapytaniem, czy skarżący korzysta z pomocy społecznej i w jakim zakresie. W odpowiedzi MOPS przy piśmie z dnia 21 kwietnia 2015 r. oraz GOPS przy piśmie z dnia 22 kwietnia 2015 r. nadesłały kopie decyzji wydanych w sprawach skarżącego (k. 48 – 175 akt sąd.).
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje
Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), w dalszej części zwanej p.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Sprzeciw został wniesiony z zachowaniem ustawowego terminu, a zatem wniosek o przyznanie prawa pomocy podlega ponownemu rozpoznaniu.
Stosownie do art. 245 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Zgodnie z § 3 powołanego przepisu prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Zgodnie zaś z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Z powołanych przepisów wynika, że instytucja przyznania prawa pomocy posiada wyjątkowy charakter i jest stosowana jedynie w sytuacjach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca nie posiada wystarczających możliwości finansowych pokrycia kosztów postępowania związanych z jego udziałem w postępowaniu.
Odnosząc przywołaną wyżej regulację prawną do realiów rozpoznawanej sprawy należało uznać, że wniosek skarżącego zasługiwał na uwzględnienie w części dotyczącej zwolnienia od kosztów sądowych. Na podstawie akt sprawy, w tym opisanej wyżej dokumentacji – uznać bowiem należy, że sytuacja majątkowa i osobista skarżącego jest niewątpliwie trudna, czego potwierdzeniem jest w szczególności fakt korzystania z systemu pomocy społecznej (decyzje MOPS z "[...]" o przyznaniu zasiłku dla opiekuna – k.74 akt sąd. oraz MOPS z "[...]" o przyznaniu dodatku mieszkaniowego k.- 57 akt). To zaś nakazuje przyjąć, że skarżący rzeczywiście nie posiada środków pozwalających na zapłatę - bez istotnego uszczerbku dla jego sytuacji finansowej - należnych kosztów sądowych. Przy czym bez znaczenia dla tej oceny, pozostaje fakt posiadania przez stronę nieruchomości, których opisany wyżej stan pozostaje bez wpływu na możliwość uiszczenia wpisu sądowego od skargi.
W sytuacji więc, gdy skarżący obiektywnie nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych, przyznanie mu prawa pomocy w postaci zwolnienia od tych kosztów, jest zasadne.
Sąd nie znalazł natomiast podstaw do uwzględnienia wniosku strony o ustanowienie pełnomocnika z urzędu w osobie radcy prawnego lub adwokata, uznając, iż na tym etapie postępowania jego udział nie jest konieczny. Jak wynika z akt sprawy, skarżący w sposób prawidłowy wniósł skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, zatem zainicjowane zostało postępowanie sądowe. W jego toku Sąd rozpoznający sprawę, stosownie do treści art. 6 p.p.s.a., powinien udzielać stronie występującej bez adwokata lub radcy prawnego (profesjonalnego pełnomocnika) potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz pouczać ją o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań. To zaś w praktyce oznacza, iż nie zostanie naruszone konstytucyjne prawo strony do obrony.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 i pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 260 p.p.s.a., należało orzec jak w pkt 1 i 2 sentencji niniejszego postanowienia.