Uzasadnienie
I SA/OL 134/21
W dniu 30 października 2019 r. Rada Miasta Olsztyna podjęła uchwałę nr XIV/231/19 w sprawie ustalenia stawek opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi oraz stawek opłat za pojemniki o określonej pojemności. W podstawie prawnej uchwały powołano art. 6j ust.3b i art. 6 k ust.1 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (DZ.U. z 2018 r., poz. 1454, 1629 oraz Dz.U. z 2019r.poz.730, 1403 i 1579). W §3 uchwały określono, iż ustala się ryczałtową stawkę opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi dla nieruchomości, na których znajdują się domki letniskowe lub innych nieruchomości wykorzystywanych na cele rekreacyjno – wypoczynkowe jedynie przez część roku w wysokości 35 zł/rok, a w § 4 ustalono, że jeżeli właściciel nieruchomości nie wypełnia obowiązku zbierania odpadów komunalnych w sposób selektywny to opłata wynosi 105 zł/rok. W § 10 uchwalono, że uchwała wchodzi w życie po upływie 14 dni od jej ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym Województwa Warmińsko-Mazurskiego, z wyjątkiem § 3 i 4, które wchodzą w życie z dniem 1 stycznia 2020r.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie Prokurator Rejonowy w Olsztynie wniósł o stwierdzenie nieważności § 3, § 4 oraz § 10 powołanej uchwały Rady Miasta Olsztyna, zarzucając istotne naruszenie prawa – art. 6j ust.3b ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach poprzez przekroczenie delegacji ustawowej i ustalenie w §3 i 4 uchwały wysokości ryczałtowej stawki opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi dla innych nieruchomości wykorzystywanych na cele rekreacyjno – wypoczynkowe sprzeczne ze wskazaniem ustawowym. W uzasadnieniu Prokurator Rejonowy podniósł, że ustalenie w § 3 i 4 zaskarżonej uchwały, że ustala się ryczałtową stawkę opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi od jednego domku letniskowego lub nieruchomości wykorzystywanej na cele rekreacyjno-wypoczynkowe, wykorzystywanej jedynie przez część roku jest dowolne, gdyż w myśl obowiązującej ustawy (w dacie przyjęcia uchwały), dla ustalenia opłaty bez znaczenia jest ustalenie przez jaką część roku domek letniskowy czy inna nieruchomość są wykorzystywane na cele rekreacyjno-wypoczynkowe, sam zaś art. 6j ust. 3b ustawy nie zawiera stwierdzenia dotyczącego czasu korzystania z nieruchomości w ciągu roku lecz określa inne parametry normatywne w zakresie ustalenia opłaty.
Zdaniem Prokuratora takie określenie § 3 i 4 w uchwale, daje możliwość dowolnego ustalania kryteriów opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Podkreślono, że takie postanowienia uchwały powodowałyby, że wykorzystywanie nieruchomości przez cały rok skutkować musiałoby brakiem zastosowania tak sformułowanego przepisu.
W odpowiedzi na skargę Rada Miasta Olsztyna pozostawiła ocenę zasadności skargi do uznania Sądu. W uzasadnieniu stanowiska wskazano, że uchwała podjęta została w oparciu o upoważnienie ustawowe zawarte w art. 6 j ust. 3b ustawy z 13 września 1996r. o utrzymaniu w czystości i porządku w gminach w brzmieniu obowiązującym do dnia 6 września 2019r., a zatem w oparciu o nieaktualną w chwili podjęcia uchwały treść powyższego przepisu. W związku z tym w uchwale nie zostały uwzględnione zmiany wprowadzone w nowelizacji dotyczące odmiennego sposobu ustalania opłaty w odniesieniu do nieruchomości, na której znajduje się domek letniskowy, a nie jak dotychczas od poszczególnych domków letniskowych.
Sąd zważył, co następuje
Zgodnie z treścią art. 6j ust.3c ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz.U.2020.1439t.j.) w przypadku nieruchomości, na której znajduje się domek letniskowy, lub innej nieruchomości wykorzystywanej na cele rekreacyjno-wypoczynkowe, rada gminy uchwala ryczałtową stawkę opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi nie wyższą niż 10% przeciętnego miesięcznego dochodu rozporządzanego na 1 osobę ogółem - za rok od nieruchomości, na której znajduje się domek letniskowy, lub od innej nieruchomości wykorzystywanej na cele rekreacyjno-wypoczynkowe. Faktem jest, że w zaskarżonych przepisach uchwały Rada Miasta Olsztyna nieprawidłowo sformułowała zasady ustalenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi przez zaznaczenie, że dotyczy ona domku letniskowego lub nieruchomości wykorzystywanej na cele rekreacyjno- wypoczynkowe jedynie przez część roku. Aktualnie bez znaczenia jest ustalenie przez jaką część roku domek letniskowy czy inne nieruchomości są wykorzystywane na cele rekreacyjno-wypoczynkowe.
Wskazać jednak należy, że stwierdzenie nieważności uchwały może nastąpić tylko wtedy, gdy uchwała pozostaje w wyraźnej sprzeczności z określonym przepisem prawnym, co jest oczywiste i bezpośrednie oraz wynika wprost z treści tego przepisu. Nie jest zaś konieczne rażące naruszenie, warunkujące stwierdzenie nieważności decyzji czy postanowienia, o jakim mowa w art.156 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. W przypadku natomiast nieistotnego naruszenia nie stwierdza się nieważności uchwały lub zarządzenia, ograniczając się do wskazania, iż uchwałę lub zarządzenie wydano z naruszeniem prawa. Podstawy stwierdzenia nieważności uchwały lub aktu organu gminy, wyznaczają przepisy ustawy z dnia 8 marca 1990r. o samorządzie gminnym. W myśl art.91 ust.1 zdanie pierwsze ustawy, uchwała lub zarządzenie organu gminy sprzeczne z prawem są nieważne. W orzecznictwie sądów administracyjnych i doktrynie utrwalony jest pogląd, iż tylko istotne naruszenie prawa stanowi podstawę do stwierdzenia nieważności uchwały (aktu) organu gminy.
Za "istotne" naruszenie prawa uznaje się uchybienie, prowadzące do skutków, które nie mogą być akceptowane w demokratycznym państwie prawnym. Zalicza się do między innymi naruszenie przepisów prawa ustrojowego oraz prawa materialnego, a także przepisów regulujących procedury podejmowania uchwał (por. M. Stahl, Z. Kmieciak: w Akty nadzoru nad działalnością samorządu terytorialnego w świetle orzecznictwa NSA i poglądów doktryny, Samorząd Terytorialny 2001, z. 1-2, str. 101-102).
Dokonując oceny legalności zaskarżonego aktu, Sąd uznał, że wskazano szczegółowo sposób ustalenia wysokości spornej opłaty ryczałtowej. Przypomnieć tylko należy za wyrokiem WSA w Białymstoku z 6 listopada 2013 r., I SA/Bk 127/13, który w tym orzeczeniu zawarł tezę mającą charakter uniwersalny, że rada gminy podejmując uchwałę w przedmiocie stawek opłaty za gospodarowanie odpadami jest zobowiązana do dokonania rzetelnej i wnikliwej kalkulacji wysokości stawki, tak aby pobierane opłaty pokrywały rzeczywiste koszty związane z funkcjonowaniem systemu zagospodarowania odpadami na terenie gminy. Prawidłowo skalkulowana opłata za gospodarowanie odpadami komunalnymi powinna z jednej strony zapewniać sprawne funkcjonowanie systemu odbioru odpadów na terenie gminy, z drugiej zaś nie powinna stanowić źródła dodatkowych zysków gminy. Rzetelna kalkulacja wysokości opłat powinna w szczególności uwzględniać liczbę mieszkańców gminy, ilość wytwarzanych na terenie gminy odpadów komunalnych oraz koszty funkcjonowania systemu gospodarowania odpadami, na który składają się koszty odbierania, transportu, zbierania, odzysku i unieszkodliwiania odpadów komunalnych, tworzenia i utrzymania punktów selektywnego zbierania odpadów komunalnych oraz obsługi administracyjnej tego systemu.
W oparciu o powyższe Sąd przyjął, że ustalona stawka w zaskarżonych przepisach uchwały jest korzystna dla podatników i na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.
Sąd nie rozważał natomiast kwestii zmiany przepisów ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach.