Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 29 maja 2009r. (doręczonym w dniu 4.06.2009r.) Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. zwolnienia od kosztów sądowych.
Pismem z dnia 9.06.2009r. skarżący sprostował pewne informacje zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy odnośnie posiadanego majątku oraz odniósł się do stanowiska zajętego w uzasadnieniu postanowienia. Wskazując na konieczność poniesienia – po opuszczeniu zakładu karnego – wydatków na niezbędny sprzęt rehabilitacyjny wniósł o umorzenie płatności.
Powyższe pismo zostało potraktowane przez Sąd jako sprzeciw w rozumieniu art. 259 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz.1270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a. Stosownie do art. 260 p.p.s.a. złożony sprzeciw spowodował utratę mocy obowiązującej postanowienia Referendarza Sądowego a kwestia rozstrzygnięcia o prawie pomocy przeszła do kompetencji Sądu.
Rozpoznając wniosek z dnia 17 kwietnia 2009r. o przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie tj. zwolnienia od kosztów sądowych Wojewódzki Sąd Administracyjny ustalił i zważył, co następuje:
Uregulowana przepisami Oddziału 2, Rozdziału 3, Działu V p.p.s.a. instytucja prawa pomocy stanowi realizację jednego z podstawowych standardów państwa prawnego, jakim jest prawo do sądu. Jej celem jest umożliwienie osobom znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej dochodzenia swoich praw w postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Stosownie do art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje:
- – w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania,
- – w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Z przytoczonych wyżej przepisów wynika, że pod uwagę należy brać przede wszystkim sytuację majątkową strony, która niewątpliwie jest związana z sytuacją osobistą i rodzinną oraz stanem zdrowia.
Z oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym zawartym we wniosku wynikało, że skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z matką. Uzyskuje dochody z tytułu renty w kwocie 510,65 zł. Z dodatkowych wyjaśnień i dokumentów złożonych – w trybie art. 255 p.p.s.a wynika, że wnioskodawca w istocie nie prowadzi wspólnego gospodarstwa z matką. Aktualnie odbywa bowiem karę pozbawienia wolności w ZK. Wymieniona kwota renty jest kwotą netto (po potrąceniu zaległości alimentacyjnych i podatkowych w trybie egzekucyjnym), która wpływa co miesiąc na rachunek bankowy skarżącego "[...]". Z rachunku bankowego realizowane są stałe zlecenia: na pokrycie rachunków za gaz i energię elektryczną oraz raty kredytów, w sumie 269 zł miesięcznie. Saldo oszczędności na tym rachunku na dzień 2 marca 2009r. wyniosło 1,290 zł. W/g zaświadczenia z dnia 8.05.2009r., w depozycie Zakładu Karnego skarżący posiada środki do bieżącej dyspozycji w kwocie 41,87 zł oraz kwotę 2.336,45 zł. W piśmie z dnia 9.06.2009r. wnioskodawca wyjaśnił, że mieszkanie o powierzchni 54 m2 jest własnością matki.
Jako uzasadnienie żądania zwolnienia od kosztów sądowych podał, że po wypadku, w 1996r. został inwalidą I grupy ze 100% uszczerbkiem na zdrowiu. Stan zdrowia fizycznego i psychicznego nie pozwala mu na podjęcie żadnej pracy, a po pobycie w szpitalu psychiatrycznym stracił rodzinę, odeszła od niego żona z dwojgiem dzieci. Ma różne zobowiązania a po wyjściu z ZK będzie musiał nabyć buty ortopedyczne, sprzęt do ćwiczeń oraz komputer, telefon komórkowy itp.
Mając na uwadze opisany stan sprawy Sąd uznał, że trudna sytuacja zdrowotna i osobista oraz materialna nie uzasadnia przyjęcia, że wnioskodawca nie posiada środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Przyznanie prawa pomocy stanowi wyjątek od ogólnej zasady ponoszenia kosztów postępowania, wyrażony w art. 199 p.p.s.a. i powinno być stosowane tylko wobec strony, która rzeczywiście nie jest w stanie ich ponieść. Taka sytuacja nie zachodzi w rozpoznawanej sprawie. Trzeba zauważyć, że podczas pobytu w zakładzie karnym skarżący zasadniczo nie wydatkuje środków pieniężnych na pokrywanie bieżących kosztów utrzymania. Rzeczywiście nie może dysponować kwotą 2.336,45 zł znajdującą się w depozycie Zakładu Karnego, gromadzoną na podstawie art. 126 kkw i obowiązkowo uzupełnianą do wysokości jednego, przeciętnego wynagrodzenia pracowników.
Jednak, co miesiąc na jego konto wpływa kwota ok. 500 zł i skarżący posiada oszczędności na rachunku bankowym – ponad 1.200 zł.
Zdaniem Sądu może zatem jednorazowo uiścić kwotę 400 zł tytułem wpisu od skargi, korzystając ze zwolnienia w pozostałej części, w tym od kosztów których obowiązek zapłaty może powstać w toku dalszego postępowania.
Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 245 § 1 i art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji.