Uzasadnienie
Spółka A (powoływana dalej również jako "strona", "skarżąca", "Spółka") wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie o wymierzenie grzywny Dyrektorowi Izby Celnej za niewykonanie wyroku Sądu z dnia 9 grudnia 2016r., sygn. akt I SAB/Ol 16/16.
Z przedstawionych Sądowi wraz ze skargą akt administracyjnych sprawy wynikało, że w dniu 17 czerwca 2008 r. Spółka B, której skarżąca Spółka jest następcą prawnym, wniosła o stwierdzenie i zwrot nadpłaty w podatku akcyzowym od energii elektrycznej za miesiące od stycznia 2006 r. do marca 2008 r. w łącznej wysokości 5.739.312 zł. W uzasadnieniu wniosku wskazano na niezgodność art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 23 stycznia 2004 r. o podatku akcyzowym (Dz. U. Nr 29, poz. 257 ze zm.) z przepisami prawa wspólnotowego, tj. art. 21 ust. 5 dyrektywy Rady Unii Europejskiej 2003/96/WE z dnia 27 października 2003 r. w sprawie restrukturyzacji wspólnotowych przepisów ramowych dotyczących opodatkowania produktów energetycznych i energii elektrycznej (Dz.U.UE.L Nr 283 s.51), zwanej dalej: "dyrektywą energetyczną". W następstwie tego wniosku Naczelnik Urzędu Celnego przeprowadził kontrolę i postępowanie podatkowe w zakresie prawidłowości deklarowania podstaw opodatkowania i zapłaty podatku akcyzowego za okres od 1 stycznia 2006 r. do 29 lutego 2008 r., po czym decyzją z dnia "[...]" określił wysokość zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym od energii elektrycznej za ww. okresy, zaś decyzją z dnia "[...]" umorzył postępowanie w sprawie stwierdzenia nadpłaty w podatku akcyzowym za te okresy. Obie te decyzje utrzymał w mocy Dyrektor Izby Celnej rozstrzygnięciami odpowiednio z "[...]".
W wyniku zainicjowanej przez Spółkę kontroli sądowej Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie wyrokiem z dnia 7 października 2009 r., sygn. akt I SA/Ol 468/09, oddalił skargę na ww. decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia "[...]" w przedmiocie określenia zobowiązań podatkowych w podatku akcyzowym. Wyrokiem z dnia 22 września 2010 r., sygn. akt I GSK 61/10, Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok Sądu pierwszej instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. W ocenie NSA, Sąd I instancji dokonał błędnej wykładni prawa polegającej na przyjęciu, że art. 21 ust. 5 dyrektywy energetycznej nie może stanowić podstawy do wyłączenia od 1 stycznia 2006 r. z opodatkowania sprzedaży energii elektrycznej przez producentów dla podmiotów nie będących jej końcowymi nabywcami. Uwzględniając to, wyrokiem z dnia 13 stycznia 2011 r., sygn. akt I SA/Ol 821/10, WSA w Olsztynie uchylił decyzje organów podatkowych obu instancji.
Po ponownym rozpatrzeniu sprawy w związku z ww. orzeczeniami sądowymi Naczelnik Urzędu Celnego decyzją z dnia "[...]" stwierdził nadpłatę w podatku akcyzowym w łącznej wysokości 5.742.597 zł. Decyzją z dnia "[...]" Dyrektor Izby Celnej stwierdził nieważność ww. decyzji ostatecznej z dnia "[...]", wskazując, że w dniu 22 czerwca 2011 r. NSA podjął uchwałę o sygn. akt I GPS 1/11, zgodnie z którą że nie jest nadpłatą kwota podatku akcyzowego uiszczona z tytułu sprzedaży energii elektrycznej, której ciężar poniósł odbiorca (konsument), a nie producent, dystrybutor czy dostawca. Decyzją z dnia "[...]" Dyrektor Izby Celnej utrzymał w mocy własną decyzję z dnia "[...]" w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej. Wyrokiem z dnia 15 marca 2012 r., sygn. akt I SA/Ol 54/12, WSA w Olsztynie uchylił ww. decyzje w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej, przyznając rację skarżącej Spółce, iż w sprawie nie wystąpiła przesłanka rażącego naruszenia prawa.
Sąd wskazał, że ostateczna decyzja Naczelnika Urzędu Celnego zapadła przed podjęciem uchwały przez NSA. Dokonana przez Dyrektora Izby Celnej ocena ostatecznej decyzji pod kątem jej wydania z rażącym naruszeniem prawa powinna zatem uwzględniać stan na dzień wydania tej decyzji; na taką ocenę nie może mieć wpływu ani późniejsza zmiana prawa, ani tym bardziej zmiana interpretacji tego prawa. Do powyższego stanowiska Sądu pierwszej instancji przychylił się NSA, który wyrokiem z dnia 18 marca 2014 r., sygn. akt I GSK 870/12, oddalił skargę kasacyjną organu od wyroku z dnia 15 marca 2012 r.
Wydaną następnie po wznowieniu postępowania decyzją z dnia "[...]" Dyrektor Izby Celnej uchylił własną decyzję z dnia "[...]" i decyzję organu I instancji z dnia "[...]" oraz odmówił stwierdzenia nadpłaty w podatku akcyzowym. Wyrokiem z dnia 19 lutego 2015 r., sygn. akt I SA/Ol 819/14, WSA w Olsztynie uchylił decyzje organów obu instancji, uznając, iż w sprawie nie zaszły okoliczności z art. 240 § 1 pkt 7 Ordynacji podatkowej. NSA wyrokiem z dnia 15 grudnia 2015 r., sygn. akt I GSK 914/15, oddalił skargę kasacyjną organu od wyroku z dnia 19 lutego 2015 r. Ponadto WSA w Olsztynie wyrokiem z dnia 11 września 2014 r., sygn. akt. I SA/Ol 9/14, oddalił skargę Spółki na bezczynność Naczelnika Urzędu Celnego w przedmiocie braku zwrotu nadpłaty w podatku akcyzowym.
Pismem z dnia 5 lutego 2016 r. Spółka wezwała organ do zwrotu nadpłaty podatku akcyzowego. W dniu 2 sierpnia 2016 r. wniosła natomiast do Ministra Finansów ponaglenie na brak zwrotu nadpłaty podatku. Postanowieniem z dnia "[...]" Minister Finansów uznał ponaglenie za niezasadne. W związku z powyższym pismem z dnia 19 sierpnia 2016 r. Spółka ponowiła wezwanie o zwrot nadpłaty podatku. Postanowieniem z dnia "[...]" Naczelnik Urzędu Celnego odmówił wszczęcia postępowania w przedmiocie zwrotu nadpłaty w podatku akcyzowym za miesiące od stycznia 2006 r. do marca 2008 r. w wysokości 5.742.597 zł wraz z odsetkami liczonymi od dnia 14 lipca 2011 r. Postanowienie to utrzymał w mocy Dyrektor Izby Celnej rozstrzygnięciem z dnia "[...]".
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie na niewykonanie wyroku Sądu z dnia 9 grudnia 2016 r., sygn. akt I SAB/Ol 16/16 Spółka wniosła o:
- 1) wymierzenie organowi grzywny w maksymalnej wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. z tytułu niewykonania wyroku Sądu zobowiązującego do rozpoznania wniosku z 19 sierpnia 2016 r.;
- 2) orzeczenie przez Sąd o obowiązku zwrotu przez organ nadpłaty w podatku akcyzowym w wysokości 574.2597 zł stwierdzonej ostateczną decyzją z dnia "[...]";
- 3) przyznanie od organu na rzecz skarżącej sumy pieniężnej w maksymalnej wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. na podstawie art. 156 § 7 p.p.s.a.
W uzasadnieniu skargi strona podniosła, że wyrokiem z dnia 9 grudnia 2016r., sygn. I SAB/Ol 16/16, WSA z Olsztynie zobowiązał Dyrektora Izby Celnej do rozpoznania jej wniosku z dnia 19 sierpnia 2016r. i orzekł jednocześnie, że organ ten dopuścił się bezczynności. Pomimo treści wyroku, organ odwoławczy utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Celnego o odmowie wszczęcia postępowania, a tym samym dopuścił się zaniechania w przedmiocie zobowiązania nałożonego przez Sąd.
Strona podniosła, że w niniejszej sprawie Naczelnik Urzędu Celnego określił zobowiązanie podatkowe skarżącej, a z decyzji tej jednoznacznie wynika, że skarżąca dokonała nadpłaty podatku. Skarżąca nie miała możliwości wystąpienia z wnioskiem o wydanie kolejnej decyzji w przedmiocie stwierdzenia nadpłaty, ponieważ kwestia ta została już uprzednio rozstrzygnięta. Obecnie, wskutek działań organów, raz wydających decyzję stwierdzającą nadpłatę, a potem wycofujących się z tego stanowiska, upłynął już ustawowy termin do złożenia tego wniosku. W związku z powyższym organ zobowiązany był do wydania decyzji w oparciu o prawomocne rozstrzygnięcie w zakresie nadpłaty podatku. Zdaniem strony, rozstrzygnięcie organu w zakresie zwrotu nadpłaty jest integralną częścią prawomocnej decyzji z dnia "[...]", a zwrot nadpłaty podatku należy do ustawowych obowiązków organu.
Za zasadnością stanowiska strony przemawia stanowisko WSA w Olsztynie w wyroku z dnia 9 grudnia 2016r., sygn. akt I SAB/OI 16/16, zgodnie z którym Naczelnik Urzędu Celnego powinien był rozpatrzyć wniosek z dnia 19 sierpnia 2016r. w przedmiocie zwrotu nadpłaty podatku akcyzowego, bowiem wniosek ten zawierał konkretne stanowisko strony oparte na rzeczywistych zdarzeniach i podstawach prawnych. W wyroku tym Sąd, nie podzielając argumentacji organu, iż w sprawie brak jest orzeczenia o stwierdzeniu nadpłaty, zobowiązał Dyrektora Izby Celnej do rozpoznania wniosku strony z dnia 19 sierpnia 2016r o zwrot nadpłaty podatku akcyzowego.
Pismem z dnia 24 stycznia 2017 r. strona skarżąca wezwała Dyrektora Izby Celnej do wykonania wyroku WSA w Olsztynie z dnia 9 grudnia 2016r., sygn. akt I SAB/OI 16/16 (k. 21)
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczas zajmowane stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje.
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem kontroli Sądu jest sprawa ze skargi strony skarżącej w przedmiocie wymierzenia Dyrektorowi Izby Celnej (obecnie Dyrektorowi Izby Administracji Skarbowej) grzywny za niewykonanie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 9 grudnia 2016 r. o sygn. akt I SAB/Ol 16/16.
Przedmiotowa skarga została złożona w trybie art. 154 § 1 p.p.s.a. Przepis ten stanowi, że w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania oraz w razie bezczynności organu lub przewlekłego prowadzenia postępowania po wyroku uchylającym lub stwierdzającym nieważność aktu lub czynności strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Wymaga zauważenia, że powyższy przepis, jakkolwiek zamieszczony w ustawie proceduralnej, jest materialnoprawną podstawą wymierzenia grzywny organowi administracyjnemu, który nie wykonał wyroku sądowego. Zasadniczą przesłanką zastosowania art. 154 p.p.s.a. jest ustalenie, że do dnia wniesienia skargi w tym przedmiocie organ administracji nie wykonał wyroku sądu.
Powyższy przepis wyróżnia dwie sytuacje, w których możliwe jest wystąpienie ze skargą o wymierzenie organowi grzywny. Pierwsza, gdy uprzednio toczyło się w tej sprawie postępowanie dotyczące bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania przez organ, zakończone prawomocnym wyrokiem zobowiązującym organ do wydania w określonym terminie aktu lub dokonania czynności, a organ nie wywiązuje się z tego obowiązku. Druga obejmuje sytuację, gdy wydany był w sprawie wyrok uchylający lub stwierdzający nieważność aktu lub czynności i po tym wyroku organ orzeczenia nie wykonuje, pozostając w bezczynności.
W ugruntowanym orzecznictwie Naczelnego Sąd Administracyjny podnosi się, że wykładnia art. 154 p.p.s.a. zakłada możliwość jego zastosowania tylko w przypadku ustalenia, że wyrok, którego dotyczy skarga złożona w trybie art. 154 § 1 p.p.s.a. posiada cechę wykonalności (zob. wyroki NSA: z 13 marca 2015 r., sygn. akt I OSK 3081/14; z 18 kwietnia 2011 r., sygn. akt I OSK 83/11).
Zauważyć należy, że w przedmiotowej sprawie wydany w pierwszej instancji wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 9 grudnia 2016r., sygn. akt I SAB/Ol 16/16 nie jest prawomocny. W dniu 13 lutego 2017 r. Dyrektor Izby Celnej złożył skargę kasacyjną od tego wyroku, w związku z czym wyrok ten nie zyskał waloru prawomocności. Stosownie do art. 168 § 1 p.p.s.a. orzeczenie sądu staje się prawomocne, jeżeli nie przysługuje co do niego środek odwoławczy. Oznacza to, że w przypadku wniesienia skargi kasacyjnej, co miało miejsce w niniejszej sprawie w dniu 13 lutego 2017 r., orzeczenie sądu nie ma waloru prawomocności, a zatem nie podlega wykonaniu.
Przypomnieć należy, że wyrok wydany przez wojewódzki sąd administracyjny pozostaje, do momentu upływu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, a w razie jej wniesienia do momentu jej rozpoznania przez Naczelny Sąd Administracyjny nieprawomocny, a zatem do czasu uprawomocnienia nie wywołuje skutków prawnych. (Zob. szerzej: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Warszawa 2011, s. 543).
Wykonywanie orzeczeń sądowych uregulowane zostało w Dziale VIII p.p.s.a. Zgodnie z art. 286 § 1 p.p.s.a. po uprawomocnieniu się orzeczenia sądu pierwszej instancji akta administracyjne sprawy zwraca się organowi administracji publicznej, załączając odpis orzeczenia ze stwierdzeniem jego prawomocności. Termin do załatwienia sprawy przez organ administracji określony w przepisach prawa lub wyznaczony przez sąd liczy się od dnia doręczenia akt organowi (art. 286 § 2 p.p.s.a.).
Konstatując, analiza stanu faktycznego w niniejszej sprawie prowadzi zatem do wniosku, że w dacie wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie (25 stycznia 2017 r.), którą strona skarżąca domagała się wymierzenia grzywny, o której mowa w art. 154 § 1 p.p.s.a., wyrok tutejszego Sądu z dnia 9 grudnia 2016r., sygn. akt I SAB/Ol 16/16 nie był prawomocny. Zgodnie z przytoczonymi wyżej regulacjami, o których mowa w art. 286 § 1 i 2 p.p.s.a. obowiązek wykonania orzeczenia sądu zmaterializuje się w dacie przekazania organowi akt postępowania z odpisem orzeczenia zawierającym stwierdzenie jego prawomocności.
Z tych względów sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a skargę oddalił.