Uzasadnienie
A. L. (dalej: "skarżący", "strona" "zobowiązany"), reprezentowany przez doradcę podatkowego, wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skargę na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie z 20 marca 2023 r. w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie wydzielenia nieruchomości.
Z przedłożonych wraz ze skargą akt administracyjnych wynikał następujący stan sprawy:
Naczelnik Urzędu Skarbowego w Olsztynie prowadzi wobec majątku zobowiązanego egzekucję administracyjną na podstawie tytułów wykonawczych numer: [...], obejmujących należności z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych oraz liniowego podatku dochodowego od osób fizycznych w łącznej kwocie należności głównej 228.844,05 zł. Zawiadomieniem z 18 maja 2015 r., działając na podstawie art. 110c ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn.: Dz. U. z 2022 r. poz. 479; dalej: "u.p.e.a.") organ egzekucyjny dokonał zajęcia nieruchomości gruntowej o nr [...], pow. 973 m², położonej w O., dla której Sąd Rejonowy Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą KW nr [...].
Pismem z 21 sierpnia 2019 r. zobowiązany złożył, w oparciu o art. 110p § 1 u.p.e.a. wniosek o prowadzenie egzekucji tylko z wydzielonej części zajętej nieruchomości, tj. działek [...]. W jego ocenie, kwota uzyskana ze sprzedaży wydzielonych działek będzie wyższa od dochodzonych należności, tym samym sprzedaż całego kompleksu działek jest niecelowa. Jednocześnie wniósł o zawieszenie postępowania w zakresie pozostałych części nieruchomości położonej w O. Pismem z 23 września 2019 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Olsztynie poinformował stronę, że żądanie przeprowadzenia egzekucji z wydzielonej części nieruchomości organ rozstrzyga po oszacowaniu wartości nieruchomości. Zawiadomieniem z 11 lipca 2022 r. organ poinformował uczestników postępowania o terminie opisu i oszacowania wartości nieruchomości. Protokołem z 24 sierpnia 2022 r. organ zakończył opis i oszacowanie wartości nieruchomości. Podstawę opisu i oszacowania wartości nieruchomości stanowił operat szacunkowy sporządzony przez rzeczoznawcę majątkowego M. K. Wartość nieruchomości gruntowej o nr [...] została oszacowana na kwotę 456.000 zł. Protokół opisu i oszacowania wartości nieruchomości wraz z operatem szacunkowym został doręczony pełnomocnikowi strony 12 września 2022 r. Pismem z 7 września 2022 r. zobowiązany złożył zarzut do opisu i oszacowania wartości nieruchomości na podstawie art. 110u § 2 u.p.e.a.
Postanowieniem z 25 października 2022 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Olsztynie, działając na podstawie art. 110u § 1 i 2 u.p.e.a., oddalił zarzut do opisu i oszacowania wartości nieruchomości. Powyższe rozstrzygnięcie utrzymał w mocy Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie postanowieniem z 19 grudnia 2022 r.
Postanowieniem z 18 stycznia 2023 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Olsztynie, działając na podstawie art. 61a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 2000 ze zm.), dalej: "k.p.a.", w zw. z art. 18 u.p.e.a., odmówił wszczęcia postępowania w sprawie wydzielenia nieruchomości, w skład której wchodzi działka nr [...].
Utrzymując w mocy postanowienie organu pierwszej instancji, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie wskazał, że stosownie do art. 61a § 1 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. przeszkodą do wszczęcia postępowania w sprawie była przyczyna przedmiotowa, tj. inna uzasadniona przyczyna uniemożliwiająca wszczęcie postępowania administracyjnego. Istnienie przeszkody uniemożliwiającej wszczęcie i prowadzenie postępowania musi być oczywiste, dostrzegalne na "pierwszy rzut oka", a więc takie, której ustalenie i wskazanie nie wymaga prowadzenia postępowania wyjaśniającego.
W ocenie organu, postępowanie administracyjne na podstawie podania z 21 sierpnia 2019 r. w części dotyczącej przeprowadzenia egzekucji tylko z wydzielonej części zajętej nieruchomości, tj. działki nr [...], nie mogło być wszczęte z uwagi na fakt, że nieruchomość, której dotyczy wniosek, składa się tylko z jednej działki o nr [...]. Zatem oczywiste jest, że z nieruchomości tej nie można wydzielić innej działki, którą organ egzekucyjny mógłby sprzedać w drodze licytacji publicznej. Ponadto nieruchomość nie jest związana z innymi zajętymi przez organ egzekucyjny nieruchomościami, stanowiącymi kompleks nieruchomości położony w O., w skład której wchodzą działki nr: [...], w tym także ze wskazanymi we wniosku o wydzielenie działkami nr [...] oraz nr [...].
W skardze na powyższe postanowienie strona, wnosząc o jego uchylenie oraz zasądzenie kosztów postępowania sądowego według norm przepisanych, zarzuciła naruszenie art. 61a § 1 k.p.a. poprzez bezpodstawne uznanie, że przepis ten ma zastosowanie w sprawie, co doprowadziło do naruszenia art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w postaci nieuzasadnionego zastosowania, tj. utrzymania w mocy zaskarżonego postanowienia.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje
Skarga nie była zasadna.
Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym stosownie do art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2023 r., poz. 259 ze zm., dalej: "p.p.s.a.").
Kontroli sądowej poddane zostało postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Olsztynie o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie wydzielenia nieruchomości, w skład której wchodzi działka nr [...].
Materialnoprawną podstawę wydanych w sprawie orzeczeń stanowiły przepisy art. 61a § 1 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a.
Zgodnie z art. 18 u.p.e.a. jeżeli przepisy tej ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Stosownie zaś do art. 61a § 1 k.p.a., gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania.
Postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania wydane w trybie art. 61a § 1 k.p.a. ma charakter rozstrzygnięcia formalnego (P.Przybysz Komentarz aktualizowany do art. 61a Kodeksu postępowania administracyjnego, Lex/el.).
Na skutek odmowy wszczęcia postępowania organ nie prowadzi bowiem postępowania administracyjnego i nie rozstrzyga sprawy co do jej istoty.
Z przepisu art. 61a § 1 k.p.a. wynikają dwie podstawy odmowy wszczęcia postępowania. Pierwszą z nich jest sytuacja, gdy żądanie wszczęcia postępowania zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną. Drugą jest sytuacja, gdy z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte. Przyczyny, o których mowa w art. 61a § 1 k.p.a., muszą być oczywiste, dostrzegalne prima facie, obiektywne, a zatem takie, których ustalenie nie wymaga prowadzenia postępowania wyjaśniającego (wyroki NSA: z 26 maja 2020 r., sygn. akt I GSK 2050/19; z 22 maja 2015 r., sygn. akt II OSK 2671/13; z 4 października 2017 r., sygn. akt I OSK 693/17, opubl.: na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Pojęcie "innych uzasadnionych przyczyn", z powodu których postępowanie nie może być wszczęte, utożsamia się z okolicznościami, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania, np. gdy żądanie wszczęcia postępowania dotyczy sprawy, w której prowadzone jest już postępowanie, wydano w sprawie rozstrzygnięcie albo brak jest w ogóle podstawy materialnoprawnej do rozpatrzenia zgłoszonego żądania.
Zgodnie zaś z art. 110p § 1 u.p.e.a. na wniosek zobowiązanego, zgłoszony nie później niż podczas opisu i oszacowania wartości nieruchomości, jak również z urzędu, może być wystawiona na licytację wydzielona na podstawie przepisów o gospodarce nieruchomościami część zajętej nieruchomości, której cena wywoławcza wystarcza na zaspokojenie wierzyciela egzekwującego. O prowadzeniu egzekucji z wydzielonej części nieruchomości organ egzekucyjny rozstrzyga po oszacowaniu wartości nieruchomości. Przepis art. 110p § 2 u.p.e.a. stanowi, że na postanowienie organu egzekucyjnego w sprawie prowadzenia egzekucji z wydzielonej części nieruchomości i oszacowania jej wartości przysługuje zażalenie. Zgodnie zaś z § 3 ww. ustawy, w przypadku prowadzenia egzekucji z wydzielonej części nieruchomości dalsze postępowanie co do reszty nieruchomości zawiesza się do czasu zakończenia licytacji wydzielonej części.
W ocenie Sądu, zasadne było stanowisko organów obu instancji, że w sprawie zaistniała druga z wymienionych w art. 61a § 1 k.p.a. przesłanek odmowy wszczęcia postępowania, tj.: postępowanie z wniosku zobowiązanego z 21 sierpnia 2019 r. w zakresie dotyczącym nieruchomości o nr [...] nie mogło być wszczęte z tego powodu, że nieruchomość ta składa się tylko z jednej działki. Zatem, tak jak trafnie wskazały organy, oczywiste jest, że z nieruchomości tej nie można wydzielić innej działki, którą organ egzekucyjny mógłby sprzedać w drodze licytacji publicznej. Organy wyjaśniły przy tym, że nieruchomość ta nie jest związana z innymi zajętymi przez organ egzekucyjny nieruchomościami, stanowiącymi kompleks nieruchomości położony w O., w skład której wchodzą działki nr: [...].
Natomiast odrębnym rozstrzygnięciem organy odniosły się merytorycznie do wniosku zobowiązanego, w zakresie, w jakim dotyczył on innych działek, tj. działek o nr [...] oraz nr [...], które zostały objęte jednym operatem szacunkowym jako wchodzące w kompleks nieruchomości.
W rozpoznawanej sprawie nie ulega zatem wątpliwości, że postępowanie w sprawie z wniosku zobowiązanego z 21 sierpnia 2019 r. w zakresie dotyczącym nieruchomości o nr [...] nie mogło być wszczęte z uwagi na przeszkodę oczywistą, dostrzegalną już "na pierwszy rzut oka", której ustalenie nie wymagało prowadzenia postępowania wyjaśniającego. W sprawie zakończonej zaskarżonym postanowieniem istotną okolicznością jest to, że żądanie wszczęcia postępowania dotyczyło nieruchomości, z której nie można wydzielić innej działki. Obowiązkiem organu egzekucyjnego było w pierwszej kolejności zbadanie okoliczności formalnych związanych ze złożeniem wniosku zobowiązanego. W przypadku gdy w sprawie postępowanie nie mogło być wszczęte z innych uzasadnionych przyczyn, o jakich mowa w art. 61a k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a., to nie było podstaw do czynności organu egzekucyjnego.
W ocenie Sądu, z powyższych względów na uwzględnienie nie zasługiwał zarzut skargi dotyczący naruszenia art. 61a § 1 k.p.a. oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a.
W treści zaskarżonego postanowienia przedstawiono uzasadnienie faktyczne i prawne adekwatne do zastosowanych przepisów prawa i wynikających z nich przesłanek. Strona zaś, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, formułując powyższy zarzut skargi, nie wskazała w czym konkretnie go upatrywała.
Mając powyższe na uwadze, Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.