Uzasadnienie
A. W. (dalej również jako: "strona", "skarżący", "zobowiązany") wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skargę na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie z 14 stycznia 2022 r. w przedmiocie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną.
Z przedłożonych Sądowi wraz ze skargą akt administracyjnych sprawy wynika, ze Naczelnik Urzędu Skarbowego w Nidzicy prowadzi wobec strony postępowanie egzekucyjne na podstawie 3 tytułów wykonawczych: z 9 marca 2021 r., nr 3217-COW.723.006237.2021, oraz z 27 maja 2021 r., nr 3217-COW.723.013293.2021 i nr 3217-COW.723.013294.2021, wystawionych przez Naczelnika Trzeciego Urzędu Skarbowego w Szczecinie, obejmujących należności z tytułu kar pieniężnych za urządzanie gier hazardowych bez wymaganej koncesji w łącznej kwocie należności głównej 700.000 zł. Jak wynika z treści tytułów wykonawczych, podstawę dochodzonych należności stanowią 3 decyzje Dyrektora Izby Administracji Skarbowej Olsztynie z 29 października i 19 listopada 2020 r. Wszczęcie egzekucji administracyjnej nastąpiło 9 sierpnia 2021 r. w wyniku doręczenia zobowiązanemu odpisów tytułów wykonawczych. W toku postępowania organ egzekucyjny skierował w dniu 21 września 2021 r. zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego do B. Banku S.A., P. Banku S.A. oraz I. Banku S.A.
Dłużnicy zajętej wierzytelności poinformowali organ o przeszkodzie w realizacji zajęć, wskazując na brak środków pieniężnych na rachunkach. Powyższe zawiadomienia o zajęciach zostały doręczone zobowiązanemu 4 października 2021 r.
Pismem z 11 października 2021 r. zobowiązany wniósł skargę na powyższe czynności egzekucyjne, podnosząc naruszenie art. 26 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn.: Dz. U. z 2020 r., poz. 1427 ze zm.), dalej: "u.p.e.a.", poprzez wszczęcie postępowania egzekucyjnego w oparciu o tytuły wykonawcze, którym nie nadano klauzuli wykonalności. Ponadto zarzucił zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego.
Postanowieniem z 12 listopada 2021 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Nidzicy, działając w oparciu o art. 54 § 4 pkt 1 u.p.e.a., uznał skargę za niezasadną. Ocenił, że należności pieniężne wynikają z ostatecznych decyzji, które podlegają wykonaniu. Strona nie złożyła wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji, zaś samo wniesienie skarg kasacyjnych od wyroków WSA w Olsztynie oddalających skargi na decyzje ostateczne nie wstrzymuje wykonania decyzji. Organ nie podzielił ponadto stanowiska strony w kwestii zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego.
W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi egzekucyjnemu, zarzucił naruszenie:
- - art. 54 § 1 pkt 2 w zw. z art. 7 § 2 u.p.e.a. poprzez naruszenie zasady stosowania najmniej uciążliwego środka egzekucyjnego;
- - art. 54 § 1 pkt 2 w zw. z art. 7 § 2 i § 3 u.p.e.a. poprzez naruszenie zasady celowości i niezbędności polegające na bezzasadnym stosowaniu środków egzekucyjnych, które nie mogą doprowadzić do wykonania obowiązku.
W uzasadnieniu powyższych zarzutów zobowiązany podniósł, że organ egzekucyjny winien był uwzględnić fakt złożenia do NSA skarg kasacyjnych od wyroków WSA w Olsztynie, oddalających skargi na decyzje w sprawie kar pieniężnych z tytułu urządzania gier hazardowych bez wymaganej koncesji.
Utrzymując w mocy postanowienie organu I instancji, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie powołał brzmienie przepisów art. 7 § 2 oraz art. 54 § 1 pkt 1 i pkt 2 u.p.e.a. Ocenił, że czynność egzekucyjna była prawidłowa, gdyż dokonano jej zgodnie z treścią art. 80 u.p.e.a., poprzez przesłanie zawiadomień o zajęciu dłużnikom zajętej wierzytelności, o czym poinformowano zobowiązanego, doręczając mu zawiadomienia o zajęciu w dniu 4 października 2021 r.
W ocenie organu, przepisy prawa nie określają, jaki sposób egzekucji jest dla zobowiązanego bardziej dolegliwy. Organ egzekucyjny jest obowiązany stosować środki wymienione w art. 1a pkt 12 lit. a) u.p.e.a., które bezpośrednio prowadzą do wykonania obowiązku. Dopiero w sytuacji, gdy organ ma do wyboru kilka środków egzekucyjnych, z których każdy bezpośrednio prowadzi do wykonania obowiązku, ma obowiązek zastosowania tych, które są najmniej uciążliwe dla zobowiązanego. Aby organ mógł jednak zastosować najmniej uciążliwy środek, musi mieć w tym zakresie możliwość dokonania wyboru. Tymczasem zarówno w treści skargi, jak i zażalenia, zobowiązany nie wskazał na inny środek egzekucyjny, który byłby mniej dolegliwy, a jednocześnie prowadziłby bezpośrednio do celu egzekucji. Organ ocenił przy tym, że zajęcie rachunków bankowych nie powoduje utrudnień lub ograniczeń w codziennym funkcjonowaniu strony, skoro na rachunkach tych nie ma środków pieniężnych. Tym samym, zdaniem organu, ww. zajęcia nie mogą być traktowane jako zastosowanie środka egzekucyjnego zbyt uciążliwego.
Ponadto, w ocenie organu, co do zasady zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego stanowi jeden z mniej uciążliwych środków egzekucyjnych. Przepisy prawa przewidują bowiem odpowiednie instrumenty, które łagodzą dolegliwości związane z zajęciem egzekucyjnym wierzytelności z rachunku bankowego (art. 80 § 1 i art. 81 § 4 i 5 u.p.e.a. oraz art. 54 ust. 1 i ust. 2 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe, Dz. U z 2020 r. poz. 1896 ze zm.).
Ustosunkowując do kwestionowanej w zażaleniu prawidłowości merytorycznej i formalnej decyzji będących podstawą prawną wystawienia tytułów wykonawczych, organ podniósł, że w postępowaniu egzekucyjnym nie można podważać zasadności obowiązku, czy też jego zakresu, gdyż ten wynika z decyzji ostatecznej, która została podjęta w ramach postępowania rozpoznawczego, w którym rozstrzygnięto o prawach i obowiązkach strony wynikających z przepisów prawa materialnego.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie strona wniosła o uchylenie postanowienia organu II instancji w całości oraz o zasądzenie kosztów postępowania sądowego według norm przepisanych. Ewentualnie zaś wniosła na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm.), dalej jako: "k.p.a.", o zawieszenie niniejszego postępowania do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia skarg kasacyjnych przez Naczelny Sąd Administracyjny.
Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie:
- 1) art. 7 § 2 u.p.e.a. poprzez naruszenie zasady stosowania najmniej uciążliwego środka egzekucyjnego w postaci przyjęcia, że zajęcie rachunków bankowych spełnia kryteria najmniej uciążliwego środka egzekucyjnego w niniejszej sprawie;
- 2) art. 7 § 3 u.p.e.a. poprzez naruszenie zasady niezbędności egzekucji i prowadzenie egzekucji w momencie, gdy celu postępowania egzekucyjnego nie można osiągnąć;
- 3) art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. poprzez jego pominięcie i niezastosowanie, gdyż postępowanie w sprawie powinno zostać zawieszone do czasu rozstrzygnięcia postępowań ze skarg kasacyjnych wywiedzionych od wyroków WSA w Olsztynie, oddalających skargi na decyzje w przedmiocie kar pieniężnych z tytułu urządzania gier hazardowych bez wymaganej koncesji.
W uzasadnieniu skargi przedstawiono stanowisko, w świetle którego organy nie zweryfikowały odpowiednio, czy zajęcie rachunków bankowych będzie spełniało kryteria najmniej uciążliwego środka egzekucyjnego. Środek ten nie jest najmniej uciążliwy, gdyż znajduje się dopiero na 4. miejscu w katalogu z art. 1a pkt 12 lit. a) u.p.e.a., a jego uciążliwość wyraża się w tym, że utrudnia on stronie codzienne funkcjonowanie. Ponadto nie sposób przyjąć, że środek ten spełnia określoną w art. 7 § 2 u.p.e.a. przesłankę bezpośredniego prowadzenia do wykonania obowiązku. W sprawie zachodzi obawa, że organ egzekucyjny podjął decyzję o zajęciu rachunków bankowych niejako mechanicznie, bez odpowiedniego rozważenia wszystkich okoliczności sprawy, kierując się zapewne jedynie tym, że zajęcia rachunków bankowych są najczęściej stosowanym środkiem egzekucyjnym należności pieniężnych. Za takim stanowiskiem przemawia fakt bardzo lakonicznego uzasadnienia zastosowania środka egzekucyjnego.
Uzasadniając zarzut naruszenia art. 7 § 3 u.p.e.a., strona podniosła, że postępowanie egzekucyjne jest prowadzone w momencie, gdy celu egzekucji nie można będzie osiągnąć. Zastosowany środek egzekucyjny nie doprowadzi do zaspokojenia wierzyciela, gdyż jak to zostało wskazane wprost w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, na rachunkach bankowych nie ma środków pieniężnych. Nie może budzić wątpliwości, że stosowanie środka egzekucyjnego w sytuacji, gdy z przyczyn obiektywnych obowiązek nie może zostać wykonany, jest sprzeczne z istotą tego środka i przekracza stopień dolegliwości, jakie mogą dotykać zobowiązanego z tytułu prowadzonej przeciw niemu egzekucji.
Ponadto wystąpienie negatywnej przesłanki egzekucji w postaci obiektywnej i faktycznej niemożliwości zaspokojenia wierzyciela powinno prowadzić do zaniechania egzekucji. Stanowisko to znajduje swoje odzwierciedlenie wprost w przepisie art. 59 § 2 u.p.e.a., zgodnie z którym postępowanie egzekucyjne może być umorzone w przypadku, gdy dalsza egzekucja administracyjna będzie bezskuteczna z powodu braku majątku lub źródła dochodu zobowiązanego, z których jest możliwe wyegzekwowanie środków pieniężnych przewyższających koszty egzekucyjne.
Strona wskazała również na toczące się obecnie przed NSA postępowania, podnosząc, że w przypadku uwzględnienia skarg kasacyjnych może dojść do sytuacji, w której tytuły wykonawcze zostaną pozbawione wykonalności. Odwołując się do wyroków NSA z 28 lipca 2021 r., sygn. akt II OSK 3082/18, oraz z 3 grudnia 2021 r., sygn. akt III OSK 673/21, stwierdziła, że organ administracji jest zobligowany do zawieszenia postępowania administracyjnego na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., gdy wystąpi zagadnienie, którego brak rozstrzygnięcia wyklucza każde - zarówno pozytywne, jak i negatywne dla strony - zakończenie postępowania administracyjnego. Zdaniem strony, sytuacja taka występuje w niniejszej sprawy.
Z uwagi na to, że postępowanie przed NSA dotyczy legalności i prawidłowości wydania decyzji administracyjnych, które stały się podstawą tytułów wykonawczych, organ powinien był zawiesić postępowanie do czasu rozstrzygnięcia spraw przez NSA.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje
Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2021 r. poz. 137 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.
Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2022 r. poz. 329), dalej: "p.p.s.a.", stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.
Należy również wskazać, że w myśl art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.
Rozpoznając sprawę według powyższych kryteriów, Sąd stwierdził, że skarga jest niezasadna, gdyż zaskarżone postanowienie nie narusza prawa.
Kontroli Sądu poddano postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w przedmiocie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną.
Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy organ egzekucyjny właściwie zastosował uregulowania zawarte w art. 54 § 1 pkt 1 i pkt 2 u.p.e.a. Zgodnie z tym przepisem, zobowiązanemu przysługuje skarga na czynność egzekucyjną organu egzekucyjnego. Podstawą skargi jest dokonanie czynności egzekucyjnej z naruszeniem ustawy lub zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, w ramach którego dokonano czynności egzekucyjnej.
Przez czynność egzekucyjną rozumie się wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego (art. 1a pkt 2 u.p.e.a.). Jednym z takich środków egzekucyjnych jest w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnych egzekucja z rachunków bankowych (art. 1a pkt 12 lit. a) tiret 4 u.p.e.a.).
Zgodnie z treścią art. 80 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego przez przesłanie do banku zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego z rachunku bankowego do wysokości egzekwowanej należności pieniężnej wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia w terminie dochodzonej wierzytelności oraz kosztami egzekucyjnymi. Organ egzekucyjny jednocześnie wzywa bank, aby bez zgody organu egzekucyjnego nie dokonywał wypłat z rachunku bankowego do wysokości zajętej wierzytelności, lecz niezwłocznie:
- 1) po upływie 7 dni od dnia doręczenia zawiadomienia o zajęciu przekazał zajętą kwotę organowi egzekucyjnemu na pokrycie egzekwowanej należności pieniężnej, odsetek z tytułu niezapłacenia jej w terminie, kosztów upomnienia i kosztów egzekucyjnych;
- 2) nie później niż w terminie 7 dni od dnia doręczenia zawiadomienia o zajęciu zawiadomił organ egzekucyjny o przeszkodzie w dokonaniu wpłaty, w tym również o nieprowadzeniu rachunku bankowego zobowiązanego;
- 3) po powstaniu wierzytelności, jeżeli jej wysokość przekracza kwotę wolną od egzekucji, a zajęta kwota nie wystarcza na zaspokojenie egzekwowanych należności pieniężnych, zawiadomił o zbiegu egzekucji.
Stosownie do art. 80 § 2 u.p.e.a. zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego jest dokonane z chwilą doręczenia bankowi zawiadomienia o zajęciu, o którym mowa w § 1, i obejmuje również środki pieniężne:
- 1) których nie było na rachunku bankowym w chwili zajęcia, a zostały wpłacone na ten rachunek po dokonaniu zajęcia;
- 2) które zostały wpłacone na inny rachunek, otwarty po dokonaniu zajęcia.
Z kolei w myśl art. 80 § 3 u.p.e.a. jednocześnie z przesłaniem zawiadomienia, o którym mowa w § 1, organ egzekucyjny zawiadamia zobowiązanego o zajęciu jego wierzytelności z rachunku bankowego, doręczając mu odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony, i odpis zawiadomienia skierowanego do banku o zakazie wypłaty zajętej kwoty z rachunku bankowego bez zgody organu egzekucyjnego.
Należy zgodzić się z organami orzekającymi w sprawie, że czynność zajęcia rachunków bankowych została dokonana zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. Organ egzekucyjny doręczył skutecznie zawiadomienia o zajęciu dłużnikom zajętej wierzytelności oraz zobowiązanemu. Zawiadomienia te sporządzono na obowiązującym wzorze, zawierają również elementy określone w art. 67 § 2 u.p.e.a.
Z treści zawiadomień wynika, że organ egzekucyjny prawidłowo wpisał kwotę należności głównej, zgodną z obowiązkiem wskazanym w tytule wykonawczym, do której to kwoty zostały doliczone - zgodnie z art. 80 § 1 u.p.e.a. - koszty upomnienia i koszty egzekucyjne.
W ocenie Sądu, w analizowanej sprawie nie doszło zatem do naruszenia art. 80 u.p.e.a. Zajęcie rachunku bankowego jest środkiem dopuszczonym do egzekucji administracyjnej, jak już wyżej wskazano, na podstawie art. 1a pkt 12 lit. a) tiret 4 u.p.e.a., natomiast naczelnik urzędu skarbowego jest organem egzekucyjnym uprawnionym do stosowania wszystkich środków egzekucyjnych w egzekucji administracyjnej należności pieniężnych (art. 19 § 1 u.p.e.a.).
Sąd nie podzielił zarzutów skargi w kwestii zastosowania względem skarżącego zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego. Zgodnie z art. 7 § 2 u.p.e.a., organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne, które prowadzą bezpośrednio do wykonania obowiązku, a spośród kilku takich środków - środki najmniej uciążliwe dla zobowiązanego. Odwołując się do argumentacji przedstawionej w wyroku NSA z 13 kwietnia 2016 r., sygn. akt II FSK 1069/14, wskazać należy, że zastosowany w niniejszej sprawie środek egzekucyjny stanowi jeden z mniej uciążliwych środków egzekucyjnych w świetle przepisów u.p.e.a. W przypadku prowadzenia takiej egzekucji zobowiązany zostaje ograniczony w prawie udzielania zleceń, rozliczeń pieniężnych i to jedynie do wysokości należności, która podlega egzekucji. Rachunek bankowy pozostaje więc otwarty, a zobowiązany może dysponować swobodnie nadwyżką ponad zajętą kwotą.
Ponadto z mocy art. 81 § 4 i 5 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje prawo wypłat z rachunku bankowego bez zgody organu egzekucyjnego na bieżące wynagrodzenia za pracę, które mogą być dokonane po złożeniu bankowi odpisu listy płac lub innego wiarygodnego dowodu, a także na podatek dochodowy od osób fizycznych oraz składek na ubezpieczenie społeczne należne od wypłat dokonywanych na bieżące wynagrodzenia. Jak trafnie wskazuje się w doktrynie prawniczej (W. Cisowska-Sakrajda, Komentarz do art. 1(a) ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, Lex 2010) kolejność, w jakiej ustawa wylicza środki egzekucji, ma znaczenie w przypadku egzekucji należności pieniężnych, są one bowiem uszeregowane od najłagodniejszego do najbardziej dolegliwego.
Tym samym powinny być stosowane w takiej kolejności, zgodnie z zasadą stosowania najłagodniejszego środka prowadzącego bezpośrednio do wykonania obowiązku. W świetle systematyki u.p.e.a. przyjąć należy, że egzekucja z rachunku bankowego (art. 1a pkt 12 lit. a) tiret 4 u.p.e.a.) jest środkiem mniej dolegliwym niż np. egzekucja z nieruchomości (art. 1a pkt 12 lit. a) tiret 14 u.p.e.a.) lub egzekucja z ruchomości (art. 1a pkt 12 lit. a) tiret 13 u.p.e.a.).
Sąd nie zgodził się przy tym z argumentacją skargi o bardzo lakonicznym uzasadnieniu przez organ zastosowania środka egzekucyjnego w postaci zajęcia rachunków bankowych. Wbrew twierdzeniom skargi, organ w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia przeanalizował szczegółowo, czy zajęcie rachunków bankowych spowoduje utrudnienia lub ograniczenia w codziennym funkcjonowaniu strony, uwzględniając w szczególności okoliczność, że na rachunkach tych nie ma środków pieniężnych. Ponadto, uzasadniając stanowisko, że zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego stanowi jeden z mniej uciążliwych środków egzekucyjnych, wskazał na instrumenty prawne, które łagodzą dolegliwości związane z zajęciem egzekucyjnym wierzytelności z rachunku bankowego i umożliwiają stronie ochronę jej praw (art. 80 § 1 i art. 81 § 4 i 5 u.p.e.a. oraz art. 54 ust. 1 i ust. 2 ustawy - Prawo bankowe). Co istotne, strona nie zaoferowała innego środka egzekucyjnego, który prowadziłby bezpośrednio do wykonania obowiązku, a który – w jej ocenie – byłby mniej dolegliwy. Nie sposób w takiej sytuacji stawiać skutecznego zarzutu zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego.
Zdaniem Sądu, niezasadny był również zarzut naruszenia art. 7 § 3 u.p.e.a.
W myśl tego przepisu, stosowanie środka egzekucyjnego jest niedopuszczalne, gdy egzekwowany obowiązek o charakterze pieniężnym lub niepieniężnym został wykonany albo stał się bezprzedmiotowy. Dochodzony w niniejszej sprawie obowiązek nie został wykonany ani nie stał się bezprzedmiotowy. Wbrew twierdzeniom skargi, w sprawie nie stwierdzono braku majątku lub źródła dochodu zobowiązanego, a więc podstawy do umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 2 u.p.e.a. Bez znaczenia z punktu widzenia przepisu art. 7 § 3 u.p.e.a. pozostaje natomiast argumentacja strony skarżącej, że środek egzekucyjny nie doprowadzi do zaspokojenia wierzyciela z uwagi na brak środków pieniężnych na rachunkach bankowych w chwili dokonania zajęcia. W myśl bowiem powołanego już wyżej przepisu art. 80 § 2 u.p.e.a., zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego obejmuje również kwoty, które nie były na rachunku bankowym w chwili zajęcia, a zostały wpłacone na ten rachunek po dokonaniu zajęcia, jak również obejmuje kwoty, które zostały wpłacone na inny rachunek, otwarty po dokonaniu zajęcia.
Sąd nie znalazł również podstaw do uwzględnienia zarzutu skargi dotyczącego naruszenia przepisu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. i braku zawieszenia postępowania w sprawie do czasu rozpoznania przez NSA skarg kasacyjnych wywiedzionych od wyroków WSA w Olsztynie, którymi oddalono skargi na decyzje ostateczne określające obowiązki objęte tytułami wykonawczymi. Wskazania wymaga, że instytucja zawieszenia postępowania egzekucyjnego została w sposób odmienny uregulowana w rozdz. IV u.p.e.a., poprzez treść art. 56 i nast. tej ustawy. Stanowi zatem lex specialis w stosunku do postanowień rozdz. VI k.p.a. (w tym art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a.).
W świetle zaś art. 18 u.p.e.a. jeżeli przepisy tej ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Zatem przepisy k.p.a. stosuje się odpowiednio w postępowaniu egzekucyjnym pod warunkiem, że przepisy u.p.e.a. nie stanowią inaczej. Przesłanki zawieszenia postępowania egzekucyjnego określają natomiast przepisy u.p.e.a.
Stosownie do art. 56 § 1 pkt 1 - 5 u.p.e.a. postępowanie egzekucyjne ulega zawieszeniu w całości lub w części:
- 1) w razie wstrzymania wykonania, odroczenia terminu wykonania obowiązku albo rozłożenia na raty spłat należności pieniężnej;
- 2) w razie śmierci zobowiązanego, jeżeli obowiązek nie jest ściśle związany ze zobowiązanym, a jest prowadzona egzekucja z rzeczy lub prawa majątkowego, które nie wygasło wskutek śmierci zobowiązanego;
- 3) w razie utraty przez zobowiązanego zdolności do czynności prawnych i braku jego przedstawiciela ustawowego;
- 4) na żądanie wierzyciela;
- 5) w innych przypadkach przewidzianych w ustawach.
Z uwagi na to, że odnoszące się do zawieszenia postępowania egzekucyjnego przepisy u.p.e.a. normują to zagadnienie w sposób wyczerpujący i swoisty, nie ma podstaw do odpowiedniego stosowania przepisów k.p.a., traktujących o zawieszeniu postępowania administracyjnego. Z tego więc względu wykluczone było zastosowanie w rozpoznawanej sprawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., odnoszącego się do zawieszenia postępowania administracyjnego w przypadku, gdy rozpatrzenie sprawy zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd (wyrok NSA z 20 lipca 2017 r., sygn. akt II FSK 1809/15).
Powyższy pogląd potwierdza również stanowisko doktryny, że wyliczenie przesłanek zawieszenia postępowania egzekucyjnego zawarte w art. 56 § 1 u.p.e.a. jest wyczerpujące - art. 56 § 1 pkt 5 u.p.e.a. odwołuje się do przepisów innych ustaw przewidujących expressis verbis możliwość lub obowiązek zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Należy zatem uznać, że organ egzekucyjny nie może stosować odpowiednio przepisów k.p.a. o zawieszeniu postępowania (P. Przybysz, Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, Lex 2021; K. Chorąży, W. Taras, A. Wróbel, Postępowanie administracyjne i postępowanie egzekucyjne w administracji, Kraków 2002, s. 240-241).
W odniesieniu do argumentacji strony skarżącej zauważenia ponadto wymaga, że należności pieniężne wynikają z ostatecznych decyzji, które podlegają co do zasady wykonaniu. Zainicjowanie kontroli sądowej decyzji ostatecznych nie wpływa na ich wykonalność, o czym stanowi art. 61 § 1 p.p.s.a. Z akt niniejszej sprawy nie wynika, by strona wniosła o wstrzymanie wykonania decyzji przez sąd administracyjny, co mogłoby stanowić podstawę zawieszenia postępowania egzekucyjnego stosownie do art. 56 § 1 pkt 1 u.p.e.a., zaś samo wniesienie skarg kasacyjnych od wyroków WSA w Olsztynie oddalających skargi na decyzje ostateczne nie wstrzymuje wykonania decyzji. Dopiero zatem ewentualne uwzględnienie skarg kasacyjnych przez NSA będzie miało oczywisty wpływ na czynność egzekucyjną. Do tego jednak czasu wszczęcie postępowań kasacyjnych pozostaje bez wpływu na postępowanie zainicjowane skargą na czynność egzekucyjną.
Z powyższych względów Sąd stwierdził, że nie zasługuje również na uwzględnienie sformułowany w skardze wniosek o zawieszenie postępowania sądowego do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia skarg kasacyjnych przez NSA. Zauważenia wymaga, że wniosek ten, choć skierowany do Sądu, został oparty na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Sąd uwzględnił, że z uwagi na uzasadnienie wniosku, ewentualną podstawę zawieszenia postępowania sądowego mógłby stanowić art. 125 1 pkt 1 p.p.s.a., zgodnie z którym sąd może zawiesić postępowanie z urzędu jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, przed Trybunałem Konstytucyjnym lub Trybunałem Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Jednakże, w ocenie Sądu, rozpoznanie sprawy sądowoadministracyjnej ze skargi na czynność egzekucyjną nie jest uzależnione od wyniku postępowania sądowego w sprawach ze skarg na decyzje określające dochodzony w postępowaniu egzekucyjnym obowiązek.
Jak już wyżej wskazano, ostateczne decyzje podlegają wykonaniu, a samo wniesienie skarg kasacyjnych od wyroków WSA w Olsztynie oddalających skargi na decyzje ostateczne nie wstrzymuje ich wykonania, wobec czego organ miał obowiązek rozpoznania skargi strony na czynność egzekucyjną, a w dalszej kolejności Sąd miał obowiązek rozpoznania sprawy ze skargi strony na postanowienie w przedmiocie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną.
Reasumując, nie zasługiwały na uwzględnienie zarzuty skargi dotyczące naruszenia przepisów art. 7 § 2 i § 3 u.p.e.a. oraz art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. W ocenie Sądu, rozstrzygnięcie oparto na właściwej podstawie prawnej. Stan faktyczny ustalono prawidłowo, a uzasadnienie zaskarżonego postanowienia spełnia wymogi z art. 107 § 3 k.p.a.
W związku z powyższym Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Strona # z 8