Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia 3 kwietnia 2009 r. skarżący Z. R. zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych. Ze złożonego przez skarżącego formularza wniosku o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, iż wnioskodawca nie pozostaje z nikim we wspólnym gospodarstwie domowym. Zamieszkuje w mieszkaniu własnościowym o powierzchni 30 m2. Skarżący uzyskuje dochód z tytułu wynagrodzenia za pracę w wysokości 2.300 zł brutto miesięcznie oraz niewielki dochód z gospodarstwa, którego wysokości nie określił. Wnioskodawca jest właścicielem wyżej wskazanego mieszkania oraz nieruchomości rolnej o powierzchni 9,68 ha oraz budynków gospodarczych. Argumentując wniosek wskazał na okoliczności związane ze sprawą administracyjną, która jest przedmiotem skargi.
Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 245 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej cyt. jako p.p.s.a.), zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata, czyli przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, następuje jeśli osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Jeśli natomiast osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, to w świetle art. 246 § 1 pkt 2 powołanej ustawy, przyznawane jest prawo pomocy w zakresie częściowym.
Przedstawiona powyżej sytuacja materialna wnioskodawcy nie pozwala na przyjęcie, iż w sprawie zachodzą szczególne okoliczności pozwalające na skuteczne ubieganie się o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych. Instytucja ta ma bowiem charakter wyjątkowy i jest stosowana w przypadku osób charakteryzujących się ubóstwem. Osoby fizyczne powinny partycypować w kosztach postępowania, jeżeli mają jakiekolwiek środki majątkowe, nawet gdyby przeznaczenie ich na ten cel miałoby nastąpić z jakimś uszczerbkiem utrzymania koniecznego dla nich i ich rodziny. Zwrócić należy uwagę, iż zwolnienie od kosztów sądowych jest obciążeniem budżetu państwa i przerzuceniem ciężaru tych kosztów na Skarb Państwa. Zwolnienie od ponoszenia tego rodzaju danin stanowi odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia.
W badanej sprawie Z. R. nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez ryzyka wystąpienia uszczerbku swojego utrzymania, - co uzasadniałoby przyznanie mu prawa pomocy w zakresie częściowym, zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Przeciwnie w przedstawionym stanie faktycznym dotyczącym jego sytuacji materialnej nie można stwierdzić, by poniesienie kosztów sądowych, obejmujących na obecnym etapie postępowania wpis od skargi wynoszący 100 złotych, leżało poza zakresem jego możliwości finansowych. Wskazać bowiem należy, iż posiada on stałe i regularne źródła dochodu w postaci wynagrodzenia za pracę oraz dochodu z posiadanego gospodarstwa, którego wysokość nie została określona.
Ponadto uzyskiwane dochody pozostają do wyłącznej dyspozycji skarżącego, nie prowadzi on bowiem z nikim wspólnego gospodarstwa domowego jak również, nikt nie pozostaje na jego utrzymaniu. Rozpoznając niniejszy wniosek wzięto również pod uwagę, iż skarżący jest właścicielem majątku w postaci mieszkania oraz gospodarstwa rolnego, które mogą ewentualnie służyć jako zabezpieczenie pożyczki bądź kredytu.
Wskazać również należy, iż skarżący ograniczył się do lakonicznego stwierdzenia, w złożonej skardze, iż znajduje się w "kiepskiej sytuacji finansowej", nie wykazał przy tym na czym sytuacja ta polega. Również argumentując złożony wniosek nie przedstawił żadnych okoliczności świadczących o trudnej sytuacji finansowej, życiowej, która uniemożliwiałaby mu poniesienie kosztów sądowych. Wskazać w tym miejscu należy, iż zgodnie z wyżej przytoczonymi przepisami w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy, to na stronie ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji uprawniającej ją do otrzymania prawa pomocy. Składając wniosek o przyznanie prawa pomocy, strona powinna zatem należycie go uzasadnić. Rzeczą wnioskodawcy jako zainteresowanego jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych przepisach. Tym samym to na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy.
Rozpoznając niniejszy wniosek odstąpiono od wzywania skarżącego do przedłożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów wyjaśniających jego trudną sytuację, uznano bowiem, iż przedstawiona we wniosku o przyznanie prawa pomocy sytuacja finansowa i majątkowa wnioskodawcy tj. posiadanie stałych i regularnych dochodów, majątku oraz brak wykazania szczególnych i nadzwyczajnych wydatków czy obciążeń finansowych, pozwala skarżącemu na poniesienie kosztów sądowych w wysokości 100 zł. Natomiast ewentualne, przyszłe koszty sądowe (opłata kancelaryjna za odpis orzeczenia z uzasadnieniem czy wpis od skargi kasacyjnej) także mieściłyby się w możliwościach finansowych skarżącego, jak również nie byłyby wymagalne jednocześnie. Należy również zauważyć, iż w sytuacji gdy sąd uwzględni skargę, do poniesienia wskazanych kosztów skarżący nie będzie zobowiązany, a także zostaną mu zwrócone poniesione już koszty sądowe.
W związku z tym skoro nie są spełnione przesłanki określone w art. 246 § 1 p.p.s.a. należało orzec jak w sentencji.