Uzasadnienie
Na mocy art. 243 §1 w związku z art. 246 §1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U Nr 153, poz. 1270, dalej p.p.s.a.) przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, w przypadku gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Wnioskiem z dnia 17 czerwca 2008r. złożonym na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej, K. Ż. wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych. Z oświadczenia K. Ż. wynika, że prowadzi on jednoosobowe gospodarstwo. Nie posiada żadnego majątku ani oszczędności. Uzyskuje dochody z tytułu wynagrodzenia za pracę w wysokości 1.126,00 zł miesięcznie brutto tj: 845,17 zł netto (za miesiąc maj 2008r.). Uzasadniając swój wniosek skarżący wskazał, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych bez uszczerbku dla siebie i najbliższej rodziny, gdyż jego dochody nie przekraczają najniższego wynagrodzenia. W złożonych dodatkowych wyjaśnieniach w związku z otrzymanym wezwaniem na podstawie art. 255 p.p.s.a. wnioskodawca oświadczył, że prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, mieszkając w mieszkaniu komunalnym matki, której miesięcznie z tytułu zamieszkiwania płaci kwotę 300zł. Miesięcznie na utrzymanie małoletniego syna Krystiana przekazuje kwotę około 400 zł. Pozostaje w stanie faktycznej separacji z żoną.
Nie posiada żadnych nieruchomości, a jedyną rzeczą ruchomą jaką posiada jest samochód osobowy marki Audi 80 z 1988 r. o wartości 1.000 zł. Do oświadczenia wnioskodawca załączył odpisy z wyciągu z rachunku bankowego za styczeń 2008r., kwiecień 2008r. i maj 2008r.
Oceniając przedstawioną we wniosku sytuację materialną i życiową wnioskodawcy stwierdzić należy, że wyjaśnienia skarżącego w zakresie jego sytuacji materialnej są niewiarygodne. Z przestawionych wyjaśnień wynika, że wnioskodawca z uzyskiwanego najniższego wynagrodzenia za pracę w wysokości 845,17 zł netto miesięcznie wydatkuje około 700 zł tytułem zapłaty za mieszkanie (300zł) i na utrzymanie małoletniego syna ok. 400 zł. Z pozostałej kwoty jak należy przypuszczać tj: około 145,17 zł ponosi niezbędne wydatki związane z bieżącym utrzymaniem, gdyż według oświadczenia prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Przy czym ustalono, na podstawie przedstawionych wyciągów bankowych, że regularnie na rachunku bankowym wnioskodawcy pozostają środki pieniężne, i tak na dzień 01.01.2008r. saldo na rachunku bankowym wynosiło 128,71 zł, na dzień 30.01.2008r. - 190,20 zł, na dzień 01.04.2008r. – 219,83 zł, na dzień 30.04.2008r. 1999,03 zł, podobnie również za miesiąc maj saldo na rachunku bankowym na dzień 30.05.2008r. wynosiło 175,31 zł. Nadto z przedstawionych rachunków bankowych wynika, że skarżący ponosi wydatki na stacji paliw, jak należy wnioskować na zakup paliwa do posiadanego samochodu: i tak w miesiącu styczniu wydatkował kwotę 317 zł na stacjach paliw, podobnie w miesiącu kwietniu 183,41 zł i maju 189,46 zł. Mając na uwadze powyższe ustalenia, za niewiarygodne kierując się doświadczeniem życiowym, należy uznać wyjaśnienia strony dotyczące zarówno jej dochodów jak i ponoszonych stałych obciążeń jak i kosztów związanych z utrzymaniem.
Ze zgromadzonego bowiem materiału wynika, że skarżący ponosi wydatki w kwocie ok. 900 zł miesięcznie tj: stałe wydatki na utrzymanie małoletniego syna około 400 zł i 300 zł za mieszkanie dodatkowo miesięcznie średnio wydatkuje około 200 zł na stacjach paliw. Już ta kwota ponoszonych przez skarżącego wydatków przekracza wykazywany dochód a zaznaczyć należy, że wydatki te nie obejmują kosztów związanych z bieżącym utrzymaniem skarżącego przykładowo niezbędnych wydatków na żywość czy też ubrania, które niewątpliwie każdy obywatel musi ponosić. Pomimo wydatków przekraczających wykazywany dochód, jak wynika z ustaleń na koncie bankowym wnioskodawcy zarówno za marzec 2008r., kwiecień 2008r. jak i maj 2008r. pozostawały środki pieniężne w kwocie średnio około 198 zł.
W tak ustalonym stanie faktycznym, w sytuacji gdy oświadczenia wnioskodawcy o jego sytuacji materialnej i życiowej budzą wątpliwości, zaś przeprowadzone dodatkowe postępowanie wyjaśniające co do rzeczywistego stanu majątkowego i życiowego nie spowodowało wyjaśnienia powstałych rozbieżności, brak jest podstaw do stwierdzenia, że skarżący spełnia przesłanki do skorzystania z uprawnienia w postaci zwolnienia od kosztów sądowych. Zaznaczyć przy tym należy, że wpis od skargi w przedmiotowej sprawie wynosi 100 zł. Zatem nawet uwzględniając wysokość niezbędnego do rozpoznania skargi kosztu i porównując go z ponoszonymi przez skarżącego wydatkami na stacji paliw, należy stwierdzić, że wydatki takie nie mogą mieć pierwszeństwa przed kosztami sądowymi.
Na marginesie powyższych rozważań wskazać należy, że strona prowadząc spory sądowe winna liczyć się z koniecznością ponoszenia koniecznych kosztów z tym związanych. Wskazać przy tym należy, że w sytuacji uwzględnienia skargi skarżącego poniesione w związku z tym koszty w granicach prawa zostaną zwrócone.
Niezależnie od powyższego stwierdzić należy, że przyznanie prawa pomocy stanowi instytucję wyjątkową. Z tego też powodu, nie można z niej czynić powszechnie stosowanego środka pomocy. Z uwagi na wyjątkowy charakter tej instytucji przyznanie prawa pomocy powinno być zatem stosowane tylko w przypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, a mianowicie wtedy gdy wnioskodawca nie posiada żadnych możliwości sfinansowania kosztów związanych z dochodzeniem swoich praw przed Sądem. Ciężar udowodnienia, iż spełnia się przesłanki do uzyskania takiego zwolnienia ciąży na wnioskodawcy.
W związku z tym na zasadzie art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a. i art. 258§2 pkt 7 p.p.s.a. należało orzec jak w sentencji.