Uzasadnienie
A.K. (dalej jako "skarżąca") wniosła bezpośrednio do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skargę z dnia 12 marca 2016r. na nierzetelne naliczanie przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych składek na ubezpieczenie społeczne.
W uzasadnieniu wskazała, że organ pomimo doręczenia zaświadczenia z KRSUS o podleganiu i zaliczeniu jej okresów ubezpieczenia społecznego nie przyjmuje tego do wiadomości i nalicza zaległości za ten okres wraz z odsetkami. Dlatego prosi Sąd o spowodowanie, aby w końcu obliczono uczciwie i rzetelnie jej zadłużenie wobec ZUS.
Powyższa skarga została przesłana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w "[...]", z uwagi na złożenie jej z pominięciem trybu przewidzianego w art. 54 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm., dalej jako p.p.s.a.) celem nadania właściwego biegu.
W odpowiedzi na skargę ZUS wniósł o odrzucenie skargi wskazując, że w jego ocenie właściwy w niniejszej sprawie jest sąd cywilny. Podano również, że Sąd Okręgowy w "[...]" Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych wyrokiem z dnia 17 grudnia 2015r., sygn. akt "[...]" oddalił odwołanie skarżącej, która nie odwołała się od orzeczenia, wobec czego stało się ono prawomocne w dniu 3 lutego 2016r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje
W pierwszej kolejności wskazać należy, iż badanie merytorycznej zasadności wniesionej skargi poprzedza sprawdzenie czy będąca jej przedmiotem sprawa należy do właściwości sądu administracyjnego. Obowiązkiem sądu przed przystąpieniem do merytorycznego rozpoznania skargi jest zbadanie m.in. legitymacji skargowej skarżącego, zachowania terminu do wniesienia skargi i spełnienia przez nią warunków formalnych, a przede wszystkim ocena dopuszczalności skargi. W tym ostatnim aspekcie chodzi głównie o to, czy skarga dotyczy przedmiotu objętego właściwością sądu administracyjnego i czy ewentualnie wyczerpano przepisany prawem tryb zaskarżenia.
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej w art. 45 ust. 1 oraz art. 77 ust. 2 gwarantuje każdemu prawo do sądu, stwarzając domniemanie kompetencji sądu powszechnego we wszystkich sprawach, z wyjątkiem spraw ustawowo zastrzeżonych dla właściwości innych sądów (art. 177 Konstytucji).
Tym samym konstytucyjny model sądownictwa zakłada całkowitą odrębność sądownictwa powszechnego i innych sądów (np. sądów administracyjnych) oraz konieczność wyraźnego rozgraniczenia zadań i właściwości pomiędzy tymi sądami z zastrzeżeniem, iż w przypadku wątpliwości to po stronie sądów powszechnych leży domniemanie kompetencji w rozstrzygnięciu danej sprawy.
W myśl art. 1 ustawy z dnia 17 listopada1964r. Kodeks postępowania cywilnego (j.t. Dz. U. z 2014r., poz. 101 ze zm., dalej jako kpc) kodeks postępowania cywilnego normuje postępowanie sądowe w sprawach ze stosunków z zakresu prawa cywilnego, rodzinnego i opiekuńczego oraz prawa pracy, jak również w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych oraz w innych sprawach, do których przepisy tego Kodeksu stosuje się z mocy ustaw szczególnych (sprawy cywilne).
Zgodnie z art. 476 § 2 kpc przez sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych rozumie się sprawy, w których wniesiono odwołanie od decyzji organów rentowych, dotyczących:
- 1) ubezpieczeń społecznych,
- 2) emerytur i rent,
- 3) (uchylony),
- 4) innych świadczeń w sprawach należących do właściwości Zakładu Ubezpieczeń Społecznych,
- 5) świadczeń odszkodowawczych przysługujących w razie wypadków lub choroby pozostających w związku ze służbą wojskową albo służbą w Policji, Straży Granicznej, Państwowej Straży Pożarnej, Biurze Ochrony Rządu, Służbie Więziennej, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służbie Kontrwywiadu Wojskowego, Służbie Wywiadu Wojskowego oraz Centralnym Biurze Antykorupcyjnym.
§ 3. Przez sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych rozumie się także sprawy wszczęte na skutek niewydania przez organ rentowy decyzji we właściwym terminie, a także sprawy, w których wniesiono odwołanie od orzeczenia wojewódzkiego zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności, sprawy o roszczenia ze stosunków prawnych między członkami otwartych funduszy emerytalnych a tymi funduszami lub ich organami oraz sprawy ze stosunków między emerytami lub osobami uposażonymi w rozumieniu przepisów o emeryturach kapitałowych a Zakładem Ubezpieczeń Społecznych.
W art. 83 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (j.t. Dz. U z 2015r., poz. 121 ze zm., dalej jako usus) przewidziano, że:
- 1. Zakład wydaje decyzje w zakresie indywidualnych spraw dotyczących w szczególności:
- 1) zgłaszania do ubezpieczeń społecznych;
- 2) przebiegu ubezpieczeń;
- 3) ustalania wymiaru składek i ich poboru, a także umarzania należności z tytułu składek;
3a) ustalania wymiaru składek na Fundusz Emerytur Pomostowych i ich poboru, a także umarzania należności z tytułu tych składek;
- 4) ustalania uprawnień do świadczeń z ubezpieczeń społecznych;
- 5) wymiaru świadczeń z ubezpieczeń społecznych.
- 2. Od decyzji Zakładu przysługuje odwołanie do właściwego sądu w terminie i według zasad określonych w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego.
- 3. Odwołanie do sądu przysługuje również w razie niewydania decyzji w terminie 2 miesięcy, licząc od dnia zgłoszenia wniosku o świadczenie lub inne roszczenia.
- 4. Od decyzji przyznającej świadczenie w drodze wyjątku oraz od decyzji odmawiającej przyznania takiego świadczenia, a także od decyzji w sprawach o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, odwołanie, o którym mowa w ust. 2, nie przysługuje. Stronie przysługuje prawo do wniesienia wniosku do Prezesa Zakładu o ponowne rozpatrzenie sprawy, na zasadach dotyczących decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra. Do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego.
Zatem, mając na uwadze treść ww. art. 83 usus wskazać należy, że decyzje ZUS w indywidualnych sprawach co do zasady podlegają kontroli sądów powszechnych na zasadach określonych w kodeksie postępowania cywilnego. Od takiej decyzji przysługuje bowiem odwołanie do sądu powszechnego w terminie i na zasadach określonych w przepisach tego kodeksu. Wyjątek dotyczy decyzji przyznającej świadczenie w drodze wyjątku oraz decyzji odmawiającej przyznania takiego świadczenia, a także decyzji w sprawach o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, od których przysługuje stronie wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy kierowany do Prezesa ZUS.
Natomiast od decyzji Prezesa ZUS, wydanej po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, służy skarga do wojewódzkiego sądu administracyjnego wnoszona w trybie i na zasadach określonych przepisami ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Przechodząc do oceny wniesionej skargi, wskazać należy, że strona skarżąca kwestionuje rzetelność naliczania przez ZUS składek na ubezpieczenie społeczne (okresów podlegania i zaliczania składek na ubezpieczenie społeczne) i wnosi aby sąd administracyjny ocenił poprawność dokonywanych przez organ działań w tym zakresie.
Jednakże, w ocenie Sądu, nie budzi żadnych wątpliwości, iż treść żądania skarżącej dotyczy spraw, które zgodnie z wskazywanymi przepisami (w szczególności art. 83 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 83 ust. 2 usus) należą do właściwości sądu powszechnego.
Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, że przedmiot niniejszej sprawy nie mieści się w zakresie kognicji sądów administracyjnych przypisany jest zaś bez wątpienia sądom powszechnym.
Dodatkowo prezentowane przez Sąd stanowisko potwierdza również wskazywany w odpowiedzi na skargę prawomocny wyrok Sądu Okręgowego w "[...]" z dnia 17 grudnia 2015r., sygn. akt "[...]", w którym to sąd powszechny orzekał w sprawie ustalenia wysokości zaległych składek na ubezpieczenia społeczne
Tym samym Sąd, uznając wniesioną skargę za niedopuszczalną odrzucił ją na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 p.p.s.a.