Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia 4 marca 2016 r. złożonym na urzędowym formularzu PPF, M.J. wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. W uzasadnieniu wniosku wyjaśniał, że znajduje się w trudnej sytuacji finansowej. Jest osobą bezrobotną, na utrzymaniu ma żonę i 5-miesięczne dziecko. Nie stać go na zaspokojenie niezbędnych potrzeb życiowych. Nie korzysta z pomocy społecznej. Finansowo pomagają mu rodzice. Podkreślił, że żona studiuje. Oświadczył, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną i synem. Nie posiada majątku poza wierzytelnością w kwocie 65.000 zł. Stałe wydatki wnioskodawcy to: czynsz – 570 zł, alimenty – 400 zł i kwota 250 zł (tytuł- nieczytelny). W oparciu o zgromadzony materiał dowodowy na etapie postępowania przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych ustalono, że skarżący w okresie od października do grudnia 2015 r. uzyskiwał dochody z wynagrodzenia za pracę w kwocie – "[...]’miesięcznie.
Posiada liczne zobowiązania, z których nie może się wywiązać w postaci: świadczeń alimentacyjnych wobec Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej 8.000 zł, zobowiązanie podatkowe – 1.200 zł oraz wobec Bank "[...]"– 16.238,88 zł. Dodatkowo ponosi koszty rehabilitacji dziecka. Do wniosku skarżący załączył: kartę informacyjna z leczenia szpitalnego z dnia "[...]’ wydruk danych z karty rejestracyjnej poszukującego pracę z dnia "[...]’, zaświadczenie z Politechniki z dnia "[...]".
Przystępując do rozpoznania wniosku wskazać należy, że stosownie do treści art. 239 pkt 1 lit. e ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U z 2012 r., poz. 270) zwanej dalej w skrócie p.p.s.a., nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona skarżąca działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych. Do tej kategorii spraw zalicza się także sprawa skarżącego, ponieważ przedmiot skargi stanowią należności z tytułu składek na ubezpieczenia. Zwolnienie to ma charakter ustawowy, a więc strona skarżąca działanie organu w tej kategorii spraw nie ma obowiązku uiszczania kosztów sądowych już od momentu wszczęcia postępowania sądowoadministracyjnego (wniesienia skargi) poprzez cały tok tego postępowania, zarówno przed sądem I instancji – wojewódzkim sądem administracyjnym – jak i przed sądem II instancji – Naczelnym Sądem Administracyjnym.
W związku z powyższym rozpoznanie wniosku w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych stało się zbędne, a postępowanie jako bezprzedmiotowe należy umorzyć. Stosownie bowiem do art. 249a p.p.s.a., w brzmieniu przyjętym ustawą z 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2015 r., poz. 1191), jeżeli strona cofnie wniosek lub rozpoznanie wniosku stało się zbędne, postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy umarza się.
Zgodnie z art. 262 p.p.s.a., do stron korzystających z ustawowego zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych odpowiednie zastosowanie mają przepisy o przyznaniu prawa pomocy, w zakresie dotyczącym zastępstwa prawnego na zasadach prawa pomocy.
Jak wynika z odpowiedniego zastosowania art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 wskazanej ustawy, ustanowienie radcy prawnego na rzecz osoby fizycznej następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść związanego z tym kosztu, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Powołane przepisy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 p.p.s.a. Strona ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy musi zatem uprawdopodobnić, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie. W przypadku prawa pomocy mamy do czynienia z pomocą Budżetu Państwa osobom, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przesłanki przyznania prawa pomocy są przy tym określone ogólnie, a więc uznaniu sądu pozostawił ustawodawca ocenę przedstawionych we wniosku okoliczności przemawiających, zdaniem strony, za rozstrzygnięciem korzystnym dla niego.
Mając na uwadze powyższe należy stwierdzić, że skarżący spełnia przesłanki do przyznania mu prawa pomocy w postaci ustanowienia radcy prawnego. Wskazać bowiem należy, że brak dochodów, ponoszone koszty utrzymania gospodarstwa domowego jak i fakt nie posiadania majątku poza wierzytelnością w kwocie 65.000 zł, stanowi o spełnieniu przesłanki do przyznania prawa pomocy w postaci ustanowienia radcy prawnego.
W tak ustalonym stanie faktycznym należy stwierdzić, że istniały podstawy do przyjęcia, że poniesienie przez skarżącego kosztów ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika w niniejszej sprawie wiązałoby się z pozbawieniem go środków utrzymania, dlatego też, na podstawie art. 239 pkt 1 lit. e), art. 249a, art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.