Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 9 października 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie oddalił skargę B. G. – Przedsiębiorstwo Handlowo-Usługowe "A" na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia "[...]" w przedmiocie podatku akcyzowego za poszczególne miesiące 2006 r..
W związku z powyższym skarżący, reprezentowany przez adwokata S. R. od ww. wyroku złożył skargę kasacyjną wraz z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych.
We wniosku z dnia 1 grudnia 2014 r., złożonym na urzędowym formularzu, B. G. – Przedsiębiorstwo Handlowo- Usługowe "A" wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych. Zgodnie z oświadczeniem o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, wnioskodawca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną i dwójką dzieci. Oboje z żoną prowadzą działalność gospodarczą, przy czym wnioskodawca nie uzyskuje dochodów, zaś żona skarżącego uzyskuje dochody w wysokości 3.000 zł miesięcznie. W rubryce nr 7.1. "Nieruchomości" wykazał nieruchomość rolną o powierzchni 4 ha oraz działkę rolną. Wyjaśnił, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych z uwagi na brak wystarczających środków.
W związku z koniecznością uzupełnienia informacji na temat sytuacji materialnej skarżącego i jego rodziny oraz wyjaśnienia wątpliwości i rozbieżności powstałych na tle złożonych przez niego oświadczeń z dnia 31.03.2014 r. i 1.12.2014 r. – B. G., na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie ppsa, został wezwany do złożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych dotyczących sytuacji finansowej. Wnioskodawca pouczony został, iż niezastosowanie się do wezwania może stanowić podstawę odmowy przyznania prawa pomocy.
Do dnia posiedzenia niejawnego, w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy, do tutejszego Sądu nie wpłynęły dokumenty, do których przedłożenia zobligowano wnioskodawcę wezwaniem z dnia 2 stycznia 2015r.
Na wstępie należy stwierdzić, że na obecnym etapie postępowania skarżący zobowiązany jest do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 9 października 2014r., w kwocie 537 zł.
Wskazać należy, iż zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 ppsa, zwolnienie od kosztów sądowych w całości lub w części, czyli przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, jeśli osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Zauważyć należy, iż strony zobowiązane są co do zasady do ponoszenia kosztów postępowania związanych ze swym udziałem w sprawie (art. 199 ppsa). Prawo pomocy, zwane potocznie prawem ubogich, stanowi natomiast instytucję wyjątkową i z tego też powodu, powinno być przyznawane wyłącznie, gdy strona istotnie nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania, a zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym było i jest dla niej obiektywnie niemożliwe. W konsekwencji, jeżeli strona posiada stały miesięczny dochód przewyższający ustalone minimalne wynagrodzenie za pracę, bądź też posiada majątek, szczególnie nieruchomości, to powinna partycypować w kosztach postępowania (zob. M. Niezgódka-Medek, [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2011, s. 725-728 i powołane tam orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego).
Mając na uwadze powyższe, stwierdzić należy, iż wobec nieprzedłożenia przez wnioskodawcę żądanych dokumentów źródłowych i dodatkowego oświadczenia, które służyć miały uzupełnieniu informacji na temat jego sytuacji majątkowej i finansowej oraz wyjaśnieniu wątpliwości powstałych na tle złożonych przez niego oświadczeń w przedmiocie jego sytuacji materialnej i życiowej, nie jest możliwe jednoznaczne stwierdzenie, że nie jest on w stanie ponieść kosztów postępowania w sprawie niniejszej bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania skarżącego i jego rodziny. Nieprzedstawienie przez wnioskodawcę sytuacji materialnej w pełnym zakresie uniemożliwia tym samym podjęcie korzystnego dla niego rozstrzygnięcia – uniemożliwia bowiem ocenę jego rzeczywistej sytuacji majątkowej i możliwości płatniczych oraz stwierdzenie w sposób jednoznaczny, że spełnia on przesłankę, uzasadniającą zwolnienie od kosztów sądowych.
Prawo pomocy jest instytucją wyjątkową i jako taka powinno być stosowne tylko w stosunku do osób, które w sposób niebudzący wątpliwości wykazały, że spełniają przesłankę do jego otrzymania, czego w warunkach niniejszej sprawy wnioskodawca nie uczynił. Podkreślić należy, że bez kluczowych i podstawnych informacji w zakresie uzyskiwanych dochodów, ewentualnie poniesionej straty i źródeł jej pokrycia, nadto bez danych o wysokości ponoszonych kosztów utrzymania, posiadanego majątku ruchomego i nieruchomego przez skarżącego i osoby prowadzące z nim wspólne gospodarstwo domowe nie było możliwości ustalenia czy wnioskodawca spełnia warunki do przyznania mu prawa pomocy.
Dodać jednocześnie należy, iż w orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony został pogląd, że uchylanie się strony od obowiązków nałożonych na nią w toku uzupełniającego postępowania wyjaśniającego w ramach postępowania w przedmiocie prawa pomocy należy uznać za przeszkodę wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a tym samym brak podstaw do przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie (tak Naczelny Sąd Administracyjny m.in. w uzasadnieniu postanowienia z dnia 26 czerwca 2009 r., sygn. akt II FZ 182/09, http://orzeczenia.nsa.gov.pl/).
Na marginesie należy podkreślić, że w ocenie rozpoznającego wniosek referendarza sądowego, wnioskodawca miał świadomość, iż brak szczegółowych wyjaśnień może przesądzić o odmowie przyznania prawa pomocy. Podkreślić bowiem należy, że z tego powodu odmówiono skarżącemu prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów w związku z wniesioną skargą na decyzję organu celnego – postanowienie z dnia 22 maja 2014 r. Dlatego też, na wezwanie z dnia 2 stycznia 2015 r. mógł zareagować w sposób umożliwiający wyjaśnienie wszystkich niejasności i wątpliwości związanych z jego sytuacją materialną. Skoro jednak wnioskodawca nie przedstawił informacji, które wskazywałyby na jego rzeczywistą sytuację materialną i zdolności finansowe w sposób niebudzący wątpliwości, to rozpoznawany wniosek nie mógł stanowić podstawy do uznania, że wnioskodawca spełnia przesłanki do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym przez niego zakresie.
W konsekwencji, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.