Uzasadnienie
K.M. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]" w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości z tytułu podatku od spadków i darowizn.
Złożonym na urzędowym formularzu wnioskiem z dnia 29 maja 2012 r. o przyznanie prawa pomocy skarżący zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wskazał, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Osiąga dochód z tytułu wynagrodzenia za pracę w wysokości 1.770 zł brutto (tj. 1.250 zł netto) miesięcznie. Nie posiada majątku w postaci nieruchomości, zasobów pieniężnych oraz przedmiotów wartościowych. W 2006 r. został potrącony na przejściu dla pieszych. W wyniku tego ciężkiego wypadku uzyskał status osoby niepełnosprawnej. Aktualnie oczekuje na operację kręgosłupa. Z uzyskiwanych z pracy w zakładzie pracy chronionej dochodów opłaca mieszkanie, energię elektryczną, leki. Z materiału zgromadzonego w aktach administracyjnych sprawy wynikało ponadto, iż skarżący spłaca raty pożyczki w wysokości 208 zł miesięcznie, zaciągniętej w kwocie 10.000 zł w zakładzie pracy ze środków z Zakładowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych.
Zamieszkuje w mieszkaniu użyczonym przez rodzinę, w którym zajmuje jeden pokój. Ponosi następujące miesięczne wydatki związane z własnym utrzymaniem: czynsz za mieszkanie w wysokości 270 zł, woda – 40 zł, energia – 40 zł, leki – 120 zł, bilet miesięczny – 60 zł. Raz do roku ponosi koszty specjalistycznych badań lekarskich w wysokości 350 zł, dopuszczających skarżącego do pracy w charakterze pracownika ochrony. Spłaca raty kredytu w kwocie 201,35 zł miesięcznie. Po uwzględnieniu powyższych wydatków pozostaje mu kwota ok. 300 zł miesięcznie na wyżywienie, środki czystości i odzież. Z akt administracyjnych sprawy wynikało również, iż postanowieniem Sądu Rejonowego z dnia "[...]" skarżący nabył spadek po babci K.K., którego przedmiotem jest udział w wysokości ½ we współwłasności lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość, o powierzchni 45,96 m2 wraz z udziałem w częściach wspólnych nieruchomości oraz w nieruchomości gruntowej położonej w O. przy ul. "[...]".
Naczelnik Urzędu Skarbowego decyzją z dnia "[...]" ustalił stronie podatek od spadków i darowizn w wysokości 286 zł, przyjmując za podstawę opodatkowania kwotę 19.166,67 zł, odpowiadającą udziałowi strony do spadku w wysokości 1/6 i wartość przedmiotu opodatkowania nabytą w drodze dziedziczenia w wysokości 115.000 zł.
Postanowieniem z dnia 19 czerwca 2012 r. Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od wpisu sądowego ponad kwotę 250 zł.
Na powyższe postanowienie skarżący złożył sprzeciw, w którym nie zgadzając się z powołanym wyżej rozstrzygnięciem, wniósł o całkowite zwolnienie od wpisu sądowego. Wskazując na trudną sytuację materialną, podniósł, że kwota podatku do zapłaty, której to dotyczyło postępowanie w przedmiocie umorzenie zaległości podatkowej, wynosiła 286 zł. W ocenie skarżącego, obowiązek poniesienia wpisu sądowego od skargi w wysokości 250 zł nie stanowi dla niego żadnej pomocy, tylko kolejne obciążenie budżetu domowego. Zakwestionował ponadto wartość nabytego udziału do spadku, wskazując, że zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego z dnia "[...]", sygn. akt "[...]", jest nią wartość 14.268 zł, odpowiadającą kwocie spłaty, jaką zasądzono na jego rzecz w wyniku działu spadku. Ponadto wskazał na obciążenie go kosztami sądowymi wysokości 286,40 zł w sprawie o dział spadku i zniesienie współwłasności.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. Nr 270), zwanej w dalszej części p.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Stosownie zaś do art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 245 § 3 wymienionej ustawy, przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych następuje w sytuacji, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Przyznanie prawa pomocy stanowi odstępstwo od zasady ponoszenia kosztów sądowych przez strony postępowania. Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005r., sygn. akt FZ 478/04, (niepubl.), zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin publicznych stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia. Dlatego, muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby czy osób na współobywateli.
Odnosząc przywołaną wyżej regulację prawną do realiów rozpoznawanej sprawy, należy uznać, że przedstawione przez skarżącego okoliczności, dotyczące jego sytuacji finansowej i osobistej, pozwoliły stwierdzić, iż złożony przez niego wniosek zasługiwał na uwzględnienie. Nie sposób bowiem przyjąć, że wnioskodawca będzie w stanie ponieść koszty sądowe, w której dysponuje dochodem w postaci wynagrodzenia za pracę w wysokości 1.250 zł netto miesięcznie, pozwalającym jedynie na zaspokojenie elementarnych potrzeb życiowych. Ponadto pozytywne rozstrzygnięcie w przedmiocie wniosku strony warunkowane było jej trudną sytuacją zdrowotną, która wymaga nakładów finansowych na leki i specjalistyczne badania lekarskie. Złożony wniosek zasługiwał zatem na uwzględnienie w zakresie obejmującym zwolnienie od uiszczenia kosztów sądowych.
W tej sytuacji należało przyjąć, że zaistniały okoliczności warunkujące przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, o co wnosiła strona. Odmowa przyznania prawa pomocy w powołanych wyżej okolicznościach powodowałaby bowiem ograniczenia w realizacji zasady prawa do sądu.
Dlatego też, na podstawie przepisu art. 260 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 i art. 245 § 3 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia.