Uzasadnienie
A.D. i P.D. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skargę na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]" w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym.
Wnioskiem z dnia 4 listopada 2012 r. złożonym na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy (PPF), P.D. wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku wskazał, iż błędne naliczenie podatków i ich bezprawna egzekucja zagraża jego egzystencji. Strona w formularzu PPF wskazała, iż dochód miesięczny wynosi "0" oraz, że nie posiada nieruchomości, ani żadnego majątku.
Zarządzeniem z dnia 26 listopada 2012 r. P.D. został wezwany do złożenia dodatkowych oświadczeń w formie pisemnej i przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących jego stanu majątkowego, w terminie 7 dni od doręczenia ww. wezwania, pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy. Powyższe zarządzenie zostało doręczone stronie w dniu 8 stycznia 2013 r. Skarżący nie nadesłał żadnych oświadczeń i dokumentów.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z treścią art. 246 §1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), zwanej dalej "p.p.s.a.", Sąd przyznaje prawo pomocy w zakresie całkowitym, w przypadku gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast stosownie do pkt. 2 §1 art. 246 ustawy, przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zaznaczyć jednocześnie należy, iż prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje tylko zwolnienie od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 i 3 p.p.s.a.).
W tym miejscu należy podkreślić, że w orzecznictwie i doktrynie przyjmuje się, zgodnie z art. 246 § 1 i 2 p.p.s.a., w którego treści używa się określenia "gdy wykaże", iż ciężar dowodu spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy. Wskazuje się, że strona ma przekonać sąd, iż znajduje się w sytuacji opisanej w tych przepisach, która uniemożliwia poniesienie jej kosztów sądowych. W związku z tym, to sam wnioskodawca powinien należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które podaje we wniosku o przyznanie prawa pomocy i jeżeli fakty, które podaje we wniosku, nie znajdują pokrycia w aktach sprawy lub pozostają w sprzeczności z zawartymi tam informacjami o stanie majątkowym strony, istnieją podstawy do odmowy przyznania prawa pomocy (postanowienie NSA z dnia 9 września 2004 r. sygn. akt FZ 360/04; M. Niezgódka-Medek [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze 2005, komentarz do art. 246 p.p.s.a.).
Dodać w tym miejscu należy, że we wniosku i w zgromadzonym materiale dowodowym powinny być zawarte dokładne i rzetelne dane, które umożliwiają pełną ocenę stanu majątkowego oraz możliwości finansowych wnioskodawcy. To sprawą wnioskodawcy jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Sąd nie ma obowiązku prowadzenia dochodzeń w sytuacji, gdy wnioskodawca uchyla się od podania stosownych danych umożliwiających pełną ocenę jego sytuacji majątkowej oraz możliwości finansowych. Jest to stanowisko powszechnie akceptowane zarówno w doktrynie, jak i w orzecznictwie sądów administracyjnych (postanowienia WSA w Gdańsku z dnia 4 stycznia 2004 r., II SA/Gd 758/04; z dnia 13 stycznia 2005 r., I SA/Gd 523/04; z dnia 27 lipca 2005 r., I SA/Gd 335/05).
Warunkiem przyznania prawa pomocy w określonej sprawie jest więc wyczerpujące wskazanie stanu majątkowego wnioskodawcy, uzasadniające uwzględnienie wniosku o prawo pomocy.
Biorąc pod uwagę ustawowe przesłanki uprawniające do skorzystania z prawa pomocy stwierdzić należy, iż złożone na formularzu wniosku PPF informacje nie dają podstaw do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W istocie we wniosku nie ma żadnych informacji o sytuacji materialnej, a jedynie lakoniczne stwierdzenie o braku środków na prowadzenie sprawy sądowej. Podkreślić należy, że w formularzu PPF skarżący nie wskazał nawet, iż posiada nieruchomości. Natomiast z akt administracyjnych oraz przedmiotu sprawy wynika, że posiada majątek nieruchomy, z którego prowadzona jest egzekucja, a strona wniosła skargę do WSA na zarzuty w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym.
Sąd podkreśla, że w postępowaniu w przedmiocie prawa pomocy należy wykazać sytuację majątkową strony, z uwzględnieniem zarówno wydatków, jak i dochodów, która poddana ocenie Sądu, może być podstawą przyznania prawa pomocy. Skarżący nie może jednak - tak jak to uczynił w niniejszej sprawie - uchylać się od przedstawienia swojej sytuacji majątkowej. Nie przedstawiając pełnej i wyczerpującej informacji, skarżący uniemożliwił ocenę zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy.
Należy także wskazać, że Europejski Trybunał Praw Człowieka w Strasburgu w wyroku z dnia 16 października 2012 r. w sprawie Piętka przeciwko Polsce (skarga nr 34216/07) wskazał, iż "od stron (...) ubiegających się o zwolnienie od kosztów sądowych oczekuje się dołożenia staranności i współpracy z sądem, w szczególności, kiedy prowadzone postępowanie o zwolnienie od kosztów dotyczy przedstawienia sądowi, w zakreślonym terminie, dowodów dotyczących sytuacji finansowej strony, niezłożenie wymaganych dokumentów w zakreślonym terminie oznacza brak podstaw do przyznania zwolnienia od kosztów sadowych".
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 246 § 1 pkt. 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowił jak w sentencji.