Uzasadnienie
Urząd Skarbowy decyzją z dnia 31 października 2001r. nr "[...]" określił P. G. zobowiązania w zryczałtowanym podatku dochodowym od przychodów ewidencjonowanych za m-ce od stycznia do lipca 2001r., zaległości i odsetki.
W uzasadnieniu decyzji Urząd Skarbowy wskazał, że podatnik z mocy art. 6 ust. 1 w związku z art. 6 ust. 4 pkt 1 ustawy z dnia 20 listopada 1998r. o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne był zobowiązany do opłacenia w 2001r podatku zryczałtowanego (a nie podatku dochodowego na zasadach ogólnych), gdyż nie zrzekł się, jak to stanowi art.9 ust.1 ustawy, tej formy opodatkowania. W wyniku przeprowadzonej kontroli organ pierwszej instancji stwierdził, iż podatnik prowadzi podatkowe księgi przychodów i rozchodów i rozlicza się z podatku na zasadach ogólnych, pomimo że nie złożył oświadczenia o zrzeczeniu się z opodatkowania w formie ryczałtu. Urząd Skarbowy nie dał wiary wyjaśnieniom podatnika jak też zeznaniom przesłuchanego w dniu 24.09.2001r. świadka- A. P. na okoliczność złożenia zawiadomienia o zrzeczeniu się opodatkowania w formie ryczałtu oraz zaprowadzenia podatkowej księgi przychodów i rozchodów przez P. G. Swoje stanowisko uzasadnił tym, iż po sprawdzeniu wpływu korespondencji do organu nie odnaleziono stosownego zawiadomienia podatnika.
W prowadzonej ewidencji korespondencji - system komputerowy- nie odnotowano wpływu przedmiotowego pisma. Zdaniem organu pierwszej instancji niemożliwym jest by korespondencja nie została zarejestrowana. Brak potwierdzenia w tej ewidencji dowodzi, że zawiadomienie nie zostało złożone.
Decyzją z dnia 31.01.2002r. Izba Skarbowa Ośrodek Zamiejscowy, po rozpoznaniu odwołania utrzymała w mocy decyzję Urzędu Skarbowego wskazując, iż podatnik prowadząc kolejny rok działalność gospodarczą nie dokonał zrzeczenia się opodatkowania w formie ryczałtu. Nie przedłożył bowiem kontrolującym potwierdzenia dokonania tej czynności. W ewidencji korespondencji wpływającej do Urzędu nie stwierdzono faktu złożenia zrzeczenia się ryczałtu a świadek W. T. potwierdził jedynie złożenie przez stronę zawiadomienia o zaprowadzeniu podatkowej księgi przychodów i rozchodów.
Wyrokiem z dnia 28 stycznia 2004r. sygn. 1 III SA 588/02 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie uchylił zaskarżoną decyzję Izby Skarbowej. W uzasadnieniu Sąd stwierdził, iż z uzasadnienia decyzji można wywieść, że organ odwoławczy uznał, iż zawiadomienie o prowadzeniu księgi przychodów i rozchodów zostało złożone w okolicznościach przedstawionych przez świadka ale dokonał wybiórczej oceny jego zeznań. Zwrócił uwagę, iż skoro organ przyjął, że zawiadomienie mogło być złożone, to sprzeczne z tymi zeznaniami jest przyjęcie, że dotyczyło ono jedynie zaprowadzenia księgi przychodów i rozchodów.
Sąd wskazał, że jeżeli były wątpliwości co do ustaleń Urzędu Skarbowego, to należało przeprowadzić stosowne postępowanie dowodowe dla zweryfikowania twierdzenia, że nie było możliwości pominięcia w ewidencji komputerowej złożonego dokumentu. Nadto zwrócono uwagę, iż z uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie wynika z jakich względów organ odwoławczy uznał decyzję organu pierwszej instancji za prawidłową. Czy z uwagi na to, że żadnego oświadczenia (zawiadomienia) nie było, czy że podatnik powinien był złożyć to oświadczenie (zawiadomienie) o innym brzmieniu czy też odrębne oświadczenie o zrzeczeniu się i założeniu podatkowych ksiąg przychodów i rozchodów. Sąd uznał, że uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie spełnia wymogów nałożonych art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej.
Decyzją z dnia 15 czerwca 2004r. Dyrektor Izby Skarbowej po rozpatrzeniu odwołania P. G. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W głównej mierze uzasadnienie zaskarżonej decyzji zostało oparte na twierdzeniu, iż przepisy jednoznacznie określają, że do zrzeczenia się opodatkowania w formie ryczałtu wymagana jest forma pisemna, aby było ono skuteczne. Dlatego też w przypadku braku takiego oświadczenia (zawiadomienia) w aktach podatkowych i braku dowodu jego złożenia, faktu dokonania tej czynności nie można dowodzić w inny sposób, w tym, m.in. za pomocą dowodu z przesłuchania świadka. Zdaniem organu drugiej instancji dowodem może tu być odpis złożonego osobiście oświadczenia (zawiadomienia) wraz z potwierdzeniem jego wpływu do Urzędu. Ponownie organ zwrócił uwagę, iż sposób obiegu i przechowywania dokumentów w Urzędzie ma na celu uniemożliwienie ich zaginięcia, natomiast w ewidencji pism przychodzących prowadzonej przez Urząd Skarbowy brak jest informacji, że oświadczenie P. G. dotyczące zrzeczenia się opodatkowania w formie ryczałtu wpłynęło do tego Urzędu.
Tym samym należy wnioskować, że przedmiotowy dokument nie został złożony. W związku z brakiem takiego oświadczenia w aktach podatkowych oraz nie posiadaniem przez niego potwierdzenia złożenia dokumentu, nie uznano twierdzenia podatnika o złożeniu zawiadomienia w dniu 15.01.2001r.
W skardze na decyzję dyrektora Izby Skarbowej P. G. zarzucił rażące naruszenie art. 9 ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym oraz art.121, 122 i 180 Ordynacji podatkowej. Rozwijając zarzuty podniósł, iż w dniu 15.01.2001r. złożył w punkcie informacyjnym Urzędu Skarbowego zawiadomienie o rozliczaniu się w 2001r. na zasadach ogólnych, założeniu księgi przychodów i rozchodów oraz o zrzeczeniu się ryczałtu, co wielokrotnie podnosił w toku postępowania przed organami podatkowymi. Z uwagi na fakt, iż nie posiadał potwierdzenia złożenia zawiadomienia, przy czym zwrócił uwagę, iż przepisy nie wymagają takiego potwierdzenia, wniósł o przesłuchanie świadka stosownie do zasady, iż ciężar dowodu ciąży na stronie, która z faktu tego wywodzi skutki prawne.
W ocenie skarżącego organ podatkowy winien stosownie do art.180 Ordynacji podatkowej przyjąć zeznania świadka jako dowód w sprawie. Zarzuca również, iż organ drugiej instancji nie uzasadnił swojego stanowiska dlaczego nie dał wiary zeznaniom świadka. Ponadto z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, w którym stwierdzono, że podatnik powinien sporządzić odpis oświadczenia i żądać potwierdzenia jego złożenia skarżący wywiódł, iż organ podatkowy dopuszcza możliwość zaginięcia dokumentów.
Odpowiadając na skargę Dyrektor Izby Skarbowej podtrzymał w całości argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wnosząc o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga jest uzasadniona.
W rozpoznawanej sprawie organy podatkowe naruszyły zasadę prawdy obiektywnej wyrażoną w art.122 Ordynacji podatkowej, która nakazuje podejmowanie wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. Znajduje ona rozwinięcie w art.187 Ordynacji podatkowej, nakazującemu organowi podatkowemu zebranie i w sposób wyczerpujący rozpatrzenie materiału dowodowego, przy czym organ powinien uwzględniać zarówno okoliczności korzystne, jak i niekorzystne dla strony. Tymczasem w niniejszej sprawie, organy wszelkie wątpliwości związane z okolicznością złożenia przez podatnika oświadczenia o wyborze formy opodatkowania i zrzeczeniu się ryczałtu - interpretowały na jego niekorzyść.
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy położył nacisk na brzmienie art.9 ust.1 i ust.3 pkt 1 i 2 ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne, akcentując konieczność zachowania formy pisemnej przy zrzeczeniu się opodatkowania w formie ryczałtu, aby czynność ta była skuteczna. W zaskarżonej decyzji podkreślono szczególnie i na tym oparto uzasadnienie decyzji, iż "prawodawca w sposób jednoznaczny określił, że dla zrzeczenia opodatkowania w formie ryczałtu wymagana jest forma pisemna, aby było ono skuteczne". A zatem zdaniem organu drugiej instancji faktu dokonania tej czynności nie można dowodzić w inny sposób, w tym m.in. za pomocą dowodu z przesłuchania świadka. Dowodem może być jedynie odpis złożonego osobiście oświadczenia wraz z potwierdzeniem wpływu do Urzędu.
Z takim stanowiskiem w świetle art.180 Ordynacji podatkowej nie sposób się zgodzić, albowiem przy ocenie materiału dowodowego organ podatkowy winien brać pod uwagę wszystkie dostępne i zgodne z prawem źródła informacji, które mogą przyczynić się do wyjaśnienia sprawy. Nie chodzi bowiem o zastąpienie pisemnego oświadczenia o wyborze zwolnienia zeznaniem świadka a o ustalenie faktu złożenia owego pisemnego oświadczenia. Organ I instancji w celu wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy dopuścił jako dowód zeznania świadka. W odwołaniu podatnik kwestionował stanowisko tego organu o nie daniu wiary tym zeznaniom, a więc organ podatkowy II instancji powinien dokonać własnej, logicznej i przekonującej oceny tych zeznań, uzupełniając postępowanie dowodowe.
Należy zważyć, iż przy ponownym rozpatrywaniu sprawy istniejące wątpliwości co do stanu faktycznego w żaden sposób nie zostały wyjaśnione, a jedynie pominięte. Przeprowadzenie postępowania dowodowego w sytuacji gdy pewne fakty pomiędzy podatnikiem a organem są sporne jest koniecznością, na co wskazał Sąd w uzasadnieniu wyroku z dnia 28 stycznia 2004r. Postępowanie dowodowe w celu zweryfikowania twierdzenia, że w żaden sposób ewentualnie złożony na piśmie dokument nie mógł być pominięty w ewidencji komputerowej, nie zostało przeprowadzone. Stanowi to naruszenie w szczególności art.122 Ordynacji podatkowej, a w konsekwencji także naruszenie art.187 § 1 i 191 powołanej ustawy.
Reasumując należy stwierdzić, iż w rozpoznawanej sprawie niezbędnym jest przeprowadzenie postępowania dowodowego, a następnie wszechstronna ocena materiału dowodowego zgodna z zasadami prawa podatkowego. Celem postępowania winno być ustalenie czy dokument o wyborze formy opodatkowania został złożony w Urzędzie Skarbowym, czy możliwe lub nie, jest pominięcie takiej okoliczności w ewidencji komputerowej.
Stwierdzając, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przepisów postępowania, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.c oraz art.200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270 z p. zm.).