Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia 12 czerwca 2015r., uzupełnionym w dniu 29 czerwca 2015r, B. W. wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych w tym wpisu w wysokości 500 zł oraz ustanowienie radcy prawnego. Z oświadczenia wnioskodawcy wynikało, że we wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje z żoną i synem. Skarżący uzyskuje dochód z tytułu emerytury w wysokości 1.300 zł netto, jego małżonka również otrzymuje emeryturę w wysokości 966 zł netto. Syn uzyskuje dochód z gospodarstwa rolnego "za sprzedane mleko i żywiec w zależności od miesiąca", którego wysokości wnioskodawca nie określił. Wnioskodawca wyjaśnił, że nie posiada jakiegokolwiek majątku. Gospodarstwo rolne przekazał w drodze darowizny synowi w dniu 17 listopada 2014r.
Oceniając wniosek o przyznanie prawa pomocy referendarz sądowy powinien zbadać sytuację majątkową wnioskodawcy, a w szczególności skonfrontować jego dochody z udokumentowanymi wydatkami. Jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona stosownie do przepisu art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej cyt. jako p.p.s.a.), jest zobowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego.
Pismem z dnia 22 czerwca 2015 r. skarżący wezwany został do uzupełnienia braków formalnych wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz jego uzupełnienie poprzez złożenie następujących dodatkowych oświadczeń:
- - wyjaśnień, w formie pisemnego oświadczenia w zakresie szczegółowego zestawienia stałych miesięcznych wydatków związanych z utrzymaniem własnym skarżącego i jego rodziny, przedłożenia odpisów dokumentów potwierdzających ponoszone wydatki za okres od 01.03.2015r. do 31.05.2014r., czy wnioskodawca, korzysta z czyjejś pomocy finansowej (ewentualnie rzeczowej) w związku z ponoszonymi wydatkami związanymi z utrzymaniem gospodarstwa domowego, w przypadku zaś odpowiedzi pozytywnej podać jej zakres oraz uprawdopodobnić, iż osoba ta posiada zdolność finansową na udzielanie skarżącemu pomocy,
- - wyciągów i wykazów z wszystkich posiadanych rachunków bankowych, lokat terminowych posiadanych przez skarżącego oraz osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym wspólnych i osobistych, z okresu ostatnich trzech miesięcy, bądź oświadczenia o braku takowych,
- - oświadczenia o posiadanym przez syna skarżącego majątku nieruchomym (rodzaju i powierzchni), sposobu jego wykorzystywania i przynoszenia dochodów z posiadanej nieruchomości rolnej (uprawa ziemi, sprzedaż mleka, sprzedaż żywca), w tym wyjaśnienia czy syn skarżącego otrzymuje na tę nieruchomość środki z tytułu płatności obszarowych lub innych, w przypadku odpowiedzi pozytywnej przedłożenia dokumentów dotyczących wysokości otrzymywanych dopłat za rok 2014 i 2015, w przypadku odpowiedzi negatywnej należy przedłożyć zaświadczenie o niepobieraniu dopłat z odpowiedniej jednostki ARiMR,
- - kopii ksiąg rejestracji posiadanych zwierząt w 2014r. przez wnioskodawcę i jego syna w ramach prowadzonego gospodarstwa rolnego, z wyjaśnieniem ile zwierząt zostało sprzedanych w 2014r i 2015r. i za jaką kwotę.
W odpowiedzi na wezwanie skarżący uzupełnił braki formalne wniosku poprzez wskazanie, że jego wniosek dotyczy zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego. Ponadto wyjaśnił, iż nie prowadzi dokumentacji własnych wydatków. Emerytura, którą otrzymuje z żoną wystarcza na leki i wyżywienie. "Dochody które otrzymuje syn są niezależne od prowadzenia gospodarstwa i utrzymania, do przetrwania." Dodał, że ma nadzieję, że "zapracowałem w naszym kraju pracując 40 lat, na rozpatrzenie mego wniosku".
Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 245 § 2 p.p.s.a., zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego, czyli przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym następuje, jeśli osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z treści przytoczonego przepisu wynika, że w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy, to na stronie spoczywa ciężar wykazania, iż znajduje się w sytuacji uprawniającej ją do otrzymania prawa pomocy. To strona ma zatem przekonać rozpoznającego wniosek o przyznanie prawa pomocy, że nie jest w stanie ponieść określonych kosztów postępowania związanych z wniesieniem skargi oraz ustanowieniem dla siebie pełnomocnika. Składając formularz wniosku, powinna tym samym skrupulatnie go wypełnić, a w sytuacji, gdy zawarte w nim oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku i dochodach okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości (art. 255 p.p.s.a.), przedłożyć dodatkowe oświadczenia i dokumenty źródłowe pozwalające na zweryfikowanie złożonego przez nią oświadczenia i dokonanie oceny jej rzeczywistej sytuacji materialnej.
W niniejszej sprawie, pomimo zawartego w wezwaniu pouczenia o skutkach nieprzedłożenia w wyznaczonym terminie wymienionych w nim dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych, skarżący nie przedłożył żądanych dodatkowych oświadczeń, czy też dokumentów źródłowych. Wyjaśnił jedynie, że dochody jego i małżonki wystarczają na leki i wyżywienie. Wobec powyższego nie jest możliwe jednoznaczne stwierdzenie, czy rzeczywiście skarżący nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych oraz kosztów zastępstwa prawnego. To, że skarżący, pomimo wezwania, nie przedkłada żądanych dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych dotyczących sytuacji majątkowej i finansowej własnej oraz osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym, ponoszonych wydatków, uzyskiwanych dochodów osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym (syn), czy też wyciągów z rachunków bankowych, nie wyjaśniając jednocześnie przyczyn braku ich złożenia, uniemożliwia zweryfikowanie jego oświadczenia w zakresie aktualnej sytuacji materialnej i tym samym ocenę jego rzeczywistych zdolności płatniczych.
Rodzi również wątpliwości co do rzetelności złożonego oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach i nie pozwala przyjąć w sposób niebudzący wątpliwości, że skarżący nie posiada i nie jest w stanie zdobyć środków pieniężnych, które mogłyby posłużyć do sfinansowania kosztów postępowania w niniejszej sprawie bez uszczerbku koniecznego utrzymania dla niego i jego rodziny. Oświadczenie niepełne oraz takie, które budzi wątpliwości nie może stanowić podstawy przyznania prawa pomocy. Prawo pomocy jest bowiem instytucją wyjątkową i jako taka powinno być stosowne tylko w stosunku do osób, które w sposób nie budzący wątpliwości wykazały, że spełniają przesłanki do jego otrzymania, czego w warunkach niniejszej sprawy skarżący nie uczynił.
Oświadczenie dotyczące ilości przepracowanych lat pracy i na tej podstawie oczekiwanie pozytywnego rozpoznania przedmiotowego wniosku, nie stanowi przesłanki do przyznania prawa pomocy w jakimkolwiek zakresie. Jedynym kryterium oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy jest kryterium majątkowe. Referendarz sądowy nie kieruje się w tym zakresie zasadami słuszności, lecz bada stan majątkowy wnioskodawcy oraz osób prowadzących z nim wspólne gospodarstwo domowe, czy też innych osób (tj. członków najbliższej rodziny zobowiązanych do alimentacji). Dopiero pełne zbadanie sytuacji majątkowej i rodzinnej wnioskodawcy, a także osób bliskich pozwala rozstrzygnąć o przyznaniu prawa pomocy z budżetu państwa. Podkreślić przy tym należy, że strona zobligowana jest przedstawić Sądowi nie tylko subiektywny opis zaistniałych faktów, ale przede wszystkim, obiektywne dowody na ich potwierdzenie.
W związku z tym skoro nie są spełnione przesłanki określone w art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. należało orzec jak w sentencji.