Uzasadnienie
Pismem z dnia "[...]" pełnomocnik O. S.A w P. (dalej jako Spółka) działając w oparciu o art.200 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. z 2005 r. Dz.U. Nr 8, poz. 60 ze zm.) – dalej jako O.p. złożył wniosek o zawieszenie toczącego się postępowania w podatku akcyzowym za 2005 r., na podstawie art.201§1 pkt 2 O.p. W w/w piśmie strona wskazała na okoliczność, iż Delegatura ABW prowadzi pod nadzorem Prokuratury Okręgowej postępowanie o sygn. akt "[...]", w sprawie poświadczenia nieprawdy w dokumentach w postaci faktur VAT oraz oświadczeniach o przeznaczeniu oleju opałowego na cele grzewcze wystawionych przez O.Sp. z.o.o. Zdaniem strony zasadnym jest przyjęcie założenia, że wykrycie sprawców składania fałszywych oświadczeń o przeznaczeniu oleju opałowego na cele grzewcze ma doprowadzić do ujawnienia podatników podatku akcyzowego. W związku z powyższym zaistniały przesłanki do zawieszenia postępowania podatkowego do czasu rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez prokuraturę lub sąd.
Postanowieniem z dnia "[...]" Naczelnik Urzędu Celnego odmówił zawieszenia postępowania podatkowego prowadzonego. W ocenie organu I instancji, przedmiotem postępowania podatkowego jest kontrola prawidłowości rozliczenia się przez Spółkę w zakresie podatku akcyzowego za okres od stycznia do grudnia 2005r., natomiast w prowadzonej przez Prokuraturę sprawie przedmiotem postępowania jest ustalenie osoby/osób działającej na szkodę Spółki poprzez poświadczenie nieprawdy w dokumentach. Naczelnik Urzędu Celnego stanął na stanowisku, że niezasadne jest twierdzenie, iż wynik śledztwa pozostaje w takim związku z prowadzonym postępowaniem, że bez jego zakończenia nie jest możliwe rozstrzygnięcie sprawy podatkowej z uwagi na nieustalenie tożsamości nabywców oleju opałowego podpisujących oświadczenia. Wskazano, że w prowadzonym postępowaniu podatkowym Naczelnik Urzędu Celnego ustala, czy strona dokonując sprzedaży oleju opałowego z przeznaczeniem na cele grzewcze stosowała się do obowiązków wskazanych w rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 22.04.2004r. w sprawie obniżenia stawek podatku akcyzowego - w części dotyczącej sprzedaży oleju opałowego na cele grzewcze.
Pismem z dnia "[...]" strona złożyła zażalenie na powyższe postanowienie.
Postanowieniem z dnia "[...]" r. Dyrektor Izby Celnej utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji.
Zdaniem organu odwoławczego nie doszło do naruszenia zasad postępowania podatkowego, w szczególności art. 201§1 pkt 2 O.p.
Wskazano, że nie wystąpiły przesłanki do zawieszenia postępowania dotyczącego określenia prawidłowej wysokości zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym za rok 2005. Następnie podkreślono, że z materiału dowodowego zebranego w postępowaniu podatkowym dotyczącym określenia prawidłowej wysokości zobowiązań w podatku akcyzowym wynika niezbicie, iż wszystkie faktury VAT dotyczące sprzedaży oleju opałowego na cele grzewcze za okres objęty postępowaniem były wystawione przez podatnika na osoby wskazane na tych fakturach jako odbiorcy. W ocenie organu nie mamy tu do czynienia z sytuacją, w której w postępowaniu podatkowym ujawnione zostały sfałszowane faktury, których podatnik nie wystawił i których w swych księgach podatkowych nie posiada.
Organ następnie podkreślił, że w prowadzonym postępowaniu podatkowym Naczelnik Urzędu Celnego ustala, czy strona dokonując sprzedaży oleju opałowego z przeznaczeniem na cele grzewcze stosowała się do obowiązków wskazanych w rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 22.04.2004r. w sprawie obniżenia stawek podatku akcyzowego w części dotyczącej sprzedaży oleju opałowego na cele grzewcze. W związku z powyższym w postępowaniu podatkowym ustalane jest, czy osoby figurujące na fakturach VAT i oświadczeniach jako nabywcy oleju opałowego na cele grzewcze, potwierdzają nabycie od podatnika ww. wyrobu oraz złożenie przy jego zakupie stosowanego oświadczenia. Przyjęcie przy sprzedaży oleju opałowego na cele grzewcze prawidłowego oświadczenia uwalnia bowiem podatnika od obowiązku uiszczenia akcyzy w stawce sankcyjnej. Podatnik nie ma natomiast obowiązku kontrolowania prawidłowości zużycia zakupionego wyrobu zgodnie z deklaracją wpisaną na oświadczeniu.
Istotą prowadzonego postępowania jest zbadanie prawidłowości udokumentowania zastosowania obniżonej stawki akcyzy przy sprzedaży oleju opałowego na cele grzewcze. Podatnik pragnąc skorzystać z preferencyjnych stawek podatku akcyzowego musi z należytą starannością dokumentować transakcje. Strona jako przedsiębiorca, wprowadzając do obrotu olej opałowy winna skrupulatnie wypełniać obowiązki podatkowe, a w tym przypadku, dbać o właściwe pozyskiwanie stosownych oświadczeń o przeznaczeniu oleju opałowego odsprzedawanego przez Spółkę.
Ponadto organ odwoławczy podkreślił, że organy podatkowe mogą samodzielnie czynić ustalenia odnośnie stanu faktycznego w zakresie prowadzonego postępowania podatkowego, nie muszą oczekiwać na wynik działań Prokuratury lub sięgać po dowody zgromadzone w postępowaniu karnym.
Na powyższe postanowienie pełnomocnik O.S.A w P. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie, wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia i zasądzenie kosztów postępowania. Skarżąca Spółka zarzuciła w/w postanowieniu istotne naruszenie art. 201§1 pkt 2 O.p.
Zdaniem Spółki w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia organ pominął najistotniejsze dla sprawy okoliczności oraz główne wątki uzasadnienia wniosku o zawieszenie postępowania, które winny przesądzać kwestię zawieszenia postępowania. Powołany wyrok WSA w Gdańsku z 15.01.2009 r., I SA/Gd 752/08 został wydany w sprawie podatku dochodowego ze źródeł nieujawnionych, więc w ocenie skarżącej, nie może stanowić punktu odniesienia w niniejszej sprawie.
Skarżąca Spółka wskazał, że zawieszenie postępowania do czasu zakończenia śledztwa i następnie rozstrzygnięcia sprawy przed sądem karnym jest uzasadnione faktem, iż proces w sprawie karnej może wykazać, że konkretna osoba podała fałszywe dane do oświadczenia o przeznaczeniu oleju opałowego na cele grzewcze w celu wykorzystania zakupionego wyrobu na inne cele, np. jako paliwo do ciągnika lub samochodu. Ustalenia w sprawie karnej spowodują w postępowaniu podatkowym opodatkowanie podatkiem akcyzowym wyłącznie tej osoby, a nie sprzedawcy działającego w dobrej wierze i w ramach możliwych, przewidzianych w ustawie zachowań.
Nadto skarżąca podkreśliła, że organ podatkowy nie ma uprawnień śledczych, a z zebranego materiału dowodowego wynika szereg wątpliwości i niejasności, które może wyjaśnić tylko proces karny. Strona powołała się również na wyrok WSA w Warszawie z 11.09.2008 r., sygn. akt III SA/Wa 425/08, zgodnie z którym, zawiesza się postępowanie, jeżeli rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd pozostaje w takim związku z postępowaniem podatkowym, że bez jego rozstrzygnięcia nie jest możliwe rozstrzygnięcie sprawy podatkowej. Skarżąca twierdzi także, że z okoliczności ujawnionych w toku postępowania wynika, iż pewne osoby świadomie podawały dane do oświadczeń niezgodne ze stanem faktycznym, by "wyłudzić" sprzedaż oleju opałowego od O.Spółka z o.o. w O..
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi oraz podtrzymał swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.
Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej jako p.p.s.a., stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne, postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty. W wyniku takiej kontroli postanowienie może zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie nastąpiło naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c p.p.s.a.).
Oceniając zaskarżone postanowienie organu odwoławczego z punktu widzenia w/w kryteriów, stwierdzić należy, że zostało ono wydane zgodnie z prawem.
W niniejszej sprawie istota sporu sprowadza się do oceny legalności ustalenia przez organy, iż nie zaistniała przesłanka do zawieszenia postępowania podatkowego w trybie art. 201§1 pkt 2 O.p., w sprawie określenia zobowiązania w podatku akcyzowym.
Zgodnie z art. 201§1 pkt 2 O.p., organ podatkowy zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji uzależnione jest od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd.
Podkreślić należy, iż zawieszenie postępowania na tej podstawie uzależnione jest od wystąpienia łącznie czterech przesłanek: zagadnienie wstępne wyłania się w toku postępowania podatkowego, jego rozstrzygnięcie należy do innego organu lub sądu, rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji jest uzależnione od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego, zagadnienie wstępne musi zatem poprzedzać rozpatrzenie sprawy, istnieje zależność między rozstrzygnięciem zagadnienia wstępnego, a rozpatrzeniem sprawy i wydaniem decyzji.
Pod pojęciem zagadnienia wstępnego, należy rozumieć sytuację, w której wydanie orzeczenia merytorycznego w sprawie będącej przedmiotem postępowania przed właściwym organem uwarunkowane jest uprzednim rozstrzygnięciem wstępnego zagadnienia prawnego, zaś ocena tego zagadnienia wstępnego, gdyby ono samo w sobie mogło być przedmiotem odrębnego postępowania, należy ze względu na jego przedmiot do kompetencji innego organu państwowego, innego niż ten, przed którym toczy się postępowanie w głównej sprawie.
W rozpatrywanej sprawie taka sytuacja nie zachodzi. Z obligatoryjnego charakteru podstawy zawieszenia postępowania wyprowadzono w orzecznictwie pogląd, iż organ zawiesza postępowanie jedynie wówczas, gdy bez uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd, wydanie decyzji nie będzie możliwe. Tego rodzaju zależność pomiędzy postępowaniem karnym a postępowaniem podatkowym nie zachodzi. Stanowisko to potwierdza orzecznictwo m.in. wyrok NSA z dnia 21 maja 1999 r. I SA/Gd 1457/97, w sentencji którego stwierdzono, iż organy administracyjne nie są kompetentne do oceny prawidłowości prowadzonego postępowania przez organy śledcze, dlatego gromadzony w danej sprawie materiał dowodowy - na przykład przez urzędy skarbowe -jest niezależny od dowodów zebranych przez inne organy i w pełni samodzielnie powinien pozwalać na określenie wysokości zobowiązania podatkowego takiego podatnika wobec budżetu państwa.
Brak więc podstaw do zawieszenia postępowania w sprawie podatkowej w przypadku, gdy prowadzone przez prokuraturę niezależne postępowanie karne zmierza do ustalenia winnych fałszowania oświadczeń. Dla postępowania podatkowego istotne jest jedynie, że oświadczenia nie odpowiadały wymogom formalnym i materialnym dokumentu, którego posiadanie przez podatnika warunkowało zastosowanie preferencyjnej stawki podatku akcyzowego.
W wyroku WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 16 września 2008 r. sygn. akt I SA/Go 529/08 9 (publ. Lex nr 480321) stwierdzono, iż by mówić o zagadnieniu wstępnym niezależnie od tego, iż musi ono poprzedzać rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji, musi istnieć również zależność pomiędzy uprzednim rozstrzygnięciem zagadnienia wstępnego, a rozpatrzeniem sprawy i wydaniem decyzji. Musi ono pozostawać w takim związku z postępowaniem podatkowym, że bez jego rozstrzygnięcia nie jest możliwe rozstrzygnięcie sprawy.
Podzielając ten pogląd w całości stwierdzić należy, iż taki związek w kontrolowanej sprawie nie zachodzi. Brak jest zależności pomiędzy uprzednim zakończeniem postępowania karnego w sprawie podania nieprawdziwych danych w oświadczeniach nabywców oleju opałowego, a rozpatrzeniem sprawy w zakresie prawidłowości uregulowania przez stronę skarżącą zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym w obniżonej stawce wynikającej z rozporządzenia wykonawczego do ustawy o podatku akcyzowym i wydania decyzji w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku akcyzowym za okres od stycznia do grudnia 2005r.
W świetle powyższego za nietrafny uznać należy zarzut naruszenia przepisów postępowania art. 201 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej poprzez niewłaściwe zastosowanie wynikające z błędnej oceny stanu faktycznego w sprawie.
Mając na uwadze wszystkie przedstawione powyżej okoliczności, Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), oddalił skargę, uznając ją za bezzasadną.