Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 19 maja 2014 r., sygn. akt I SA/Ol 335/14, referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie ustanowił dla A.G. radcę prawnego z urzędu, w sprawie ze skargi na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia "[...]". Na podstawie wydanego orzeczenia, Okręgowa Izba Radców Prawnych pismem z dnia 13 czerwca 2014 r.., poinformowała, że na pełnomocnika dla skarżącej został wyznaczony radca prawny A.W..
Wyrokiem z dnia 24 lipca 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, oddalił skargę A.G., na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek (pkt I wyroku), nadto w pkt II wyroku przyznał od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Olsztynie na rzecz radcy prawnego A.W. kwotę 240 zł, powiększoną o należny podatek VAT tytułem wynagrodzenia za pomoc prawną udzieloną z urzędu.
Od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie pełnomocnik z urzędu złożyła skargę kasacyjną, w którym zawarła również wniosek o zasądzenie na rzecz pełnomocnika wyznaczonego z urzędu kosztów zastępstwa według norm przepisanych, gdyż nie zostały one uiszczone w całości ani w części.
Wyrokiem z dnia 5 kwietnia 2016 r. sygn.. akt II GSK 2666/14 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną od wyroku tut. Sądu z dnia 24.07.2014 r. sygn. akt I SA/Ol 335/14. W uzasadnieniu wyroku NSA stwierdził m.in., iż skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem została sporządzona nieprawidłowo, co wyklucza kontrolę kasacyjną zaskarżonego wyroku. Podkreślić przy tym należy, że NSA szczegółowo wymienił wszelkie nieprawidłowości i wady sporządzonej przez pełnomocnika ustanowionego z urzędu skargi kasacyjnej. Podsumowując swoje stanowisko w tej kwestii stwierdził także, że niezależnie od tego, że strona wnosząca skargę kasacyjną jest reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika z wyboru, czy jak w tej sprawie z urzędu, jakość pomocy prawnej udzielonej stronie w obu tych przypadkach powinna być taka sama.
Wnioskiem z dnia 13 lipca 2016 r. radca prawny A.W. ponownie wniosła o przyznanie kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu, w sprawie toczącej się przed NSA – sygn. akt II GSK 2666/14. Nadto oświadczyła, że opłaty nie zostały zapłacone w całości lub części.
Referendarz sądowy zważył, co następuje
W niniejszej sprawie, zawodowy pełnomocnik ustanowiony został dla skarżącej na etapie postępowania przed sądem administracyjnym pierwszej instancji. Za reprezentowanie strony w postępowaniu przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym zostało pełnomocnikowi ustanowionemu z urzędu A.W., wyrokiem tut. Sądu z dnia 24.07.2014 r. zasądzone wynagrodzenie za pomoc prawną udzielona z urzędu.
Mając na uwadze akta sprawy stwierdzić należy, iż przedmiotem rozpoznania jest obecnie wniosek radcy prawnego A.W. za czynności podjęte przez wyznaczonego radcę prawnego na etapie postępowania przed NSA, w tym za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej od wyroku tut. Sądu z dnia 24.07.2014 r.
Stosownie zaś do unormowania art. 250 p.p.s.a. wyznaczony adwokat, radca prawny, doradca podatkowy lub rzecznik patentowy otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów, radców prawnych, doradców podatkowych albo rzeczników patentowych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Aktem normatywnym określającym zasady przyznawania wynagrodzenia za czynności podejmowane przez radcę prawnego jest rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. z 2013 r., poz. 490 z późn. zm.), które ma zastosowanie w sprawie pomimo wejścia w życie w dniu 1 stycznia 2016 r. rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz.U. z 2015 r., poz. 1805).
Z przepisów § 22 i § 23 obecnie obowiązującego rozporządzenia wynika bowiem, że w sprawach wszczętych i niezakończonych przed datą wejścia w życie aktualnie obowiązującego rozporządzenia, stosuje się przepisy dotychczasowe, do czasu zakończenia postępowania w danej instancji.
Zasądzając opłatę za czynności pełnomocnika z tytułu zastępstwa prawnego, bierze się pod uwagę niezbędny nakład pracy radcy prawnego, a także charakter sprawy i wkład pracy radcy prawnego w przyczynienie się do jej wyjaśnienia oraz rozstrzygnięcia (§ 2 ust. 1). W orzecznictwie sądów administracyjnych i doktrynie utrwalił się pogląd, zgodnie z którym pełnomocnik ustanowiony w ramach przyznanego stronie prawa pomocy otrzymuje wynagrodzenie jedynie w związku z faktycznym (rzeczywistym) udzieleniem stronie pomocy prawnej. Pomoc prawna powinna przybrać wymiar realny, a ciężar wykazania, że została faktycznie udzielona stronie spoczywa na pełnomocniku (zob. np. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 grudnia 2004 r., sygn. akt OZ 720/04, i z dnia 18 października 2007 r., sygn. akt II FZ 515/07, opubl. http://orzeczenia.nsa.gov.pl; S. Babiarz, B. Dauter, M. Niezgódka Medek, Koszty postępowania w sprawach administracyjnych i sądowoadministracyjnych, Warszawa 2007, s. 316-317).
Decyzja o przyznaniu pomocy prawnej oznacza bowiem, że Skarb Państwa przejmuje na siebie ciężar finansowy związany z wynagrodzeniem pełnomocnika z urzędu, a sąd, jako dysponent środków publicznych, odpowiada za zasadność i legalność ich wydatkowania. Oznacza to uprawnienie i obowiązek Sądu ustalenia, czy pomoc prawna rzeczywiście została udzielona (postanowienie NSA z dnia 22 grudnia 2004 r., sygn. akt OZ 720/0 opubl. http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
W świetle powyższego, stwierdzić należy, iż przyznanie pełnomocnikowi ustanowionemu w ramach prawa pomocy wynagrodzenia nie może odbywać się mechaniczne, lecz poprzedzone musi być oceną okoliczności faktycznych konkretnej sprawy w celu ustalenia, czy podjęte przez niego czynności stanowią faktyczne udzielenie stronie pomocy prawnej.
Mając na uwadze powyższe, stwierdzić należy, że w warunkach niniejszej sprawy czynności podjętych przez wyznaczonego radcę prawnego w ramach postępowania w drugiej instancji nie można uznać za czynności polegające na faktycznym udzieleniu skarżącemu pomocy prawnej. Wyznaczony radca prawny wprawdzie sporządził i wniósł skargę kasacyjną, lecz zgodnie ze stanowiskiem Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażonym w wyroku z dnia 5 kwietnia 2016 r., nie czyniła ona zadość wymaganiom z art. 174 i art. 176 p.p.s.a. i w związku z tym podlegała oddaleniu. Sąd wskazał, że taki stan rzeczy "wykluczył kontrolę kasacyjną zaskarżonego wyroku".
W świetle powyższego, nie można stwierdzić, że podjęte przez wyznaczonego radcę prawnego czynności polegały na faktycznym (rzeczywistym) i profesjonalnym udzieleniu skarżącemu pomocy prawnej. Pomoc prawna nie może mieć charakteru pozornego, a taki ma sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej, której błędy konstrukcyjne nie pozwalają na podjęcie przez Naczelny Sąd Administracyjny merytorycznej kontroli zaskarżonego wyroku. Pomoc prawna pozorna nie może być finansowana przez Skarb Państwa. W konsekwencji, w warunkach niniejszej sprawy wniosek wyznaczonego radcy prawnego nie może zostać uwzględniony.
Tym samym, na podstawie art. 258 § 2 pkt 8 p.p.s.a., należało orzec jak w sentencji postanowienia.