Uzasadnienie
Skarga F. W. (dalej: "podatnik", "strona", "skarżący") dotyczy postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie (dalej: "Kolegium") odmawiającego przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Olsztyna z 9 sierpnia 2021 r. nr NF.64135.2021 w sprawie wymierzenia podatku od nieruchomości na 2021 r. w kwocie 71.363 zł (dalej: "decyzja wymiarowa").
W aktach sprawy znajduje się informacja o nieruchomościach i obiektach budowlanych (k. 14-17 akt adm.) podpisana przez radcę prawnego T. N., który jak wiadomo Sądowi z urzędu, jest pełnomocnikiem strony przed organami podatkowymi oraz przed Sądem w sprawach dotyczących podatku od nieruchomości za inne okresy. W aktach podatkowych niniejszej sprawy brak jest jednak pełnomocnictwa udzielonego w sprawie podatku za 2021 r. Brak tego pełnomocnictwa potwierdziło Kolegium w piśmie procesowym z 10 sierpnia 2022 r (k. 53 akt sądowych). W dalszej części uzasadnienia T. N. określany jest zatem jako radca prawny, a nie pełnomocnik strony. Wymaga przy tym zauważenia, że pomimo braku pełnomocnictwa, organy obu instancji doręczały radcy prawnemu korespondencję dotyczącą niniejszej sprawy, a w tym decyzję wymiarową, którą radca prawny otrzymał 17 sierpnia 2021 r. (k. 49 akt adm.).
W dniu 29 października 2021 r. radca prawny złożył odwołanie od decyzji wymiarowej wnosząc jednocześnie o przywrócenie terminu do wniesienia tego odwołania. W uzasadnieniu wniosku radca prawny podał, że po otrzymaniu decyzji wymiarowej wielokrotnie (lecz bezskutecznie) próbował skontaktować się ze stroną, aby poinformować ją o wydaniu tej decyzji oraz uzyskać dyspozycję co do trybu odwoławczego. Wskazał, że strona dopiero w dniu 22 października 2021 r. stawiła się w jego kancelarii, wyjaśniając, że przebyła zakażenie koronawirusem i przedstawiając zaświadczenie lekarskie z 14 października 2021 r. dotyczące okresu choroby. Radca prawny podniósł także, że strona ma 81 lat, jest osobą schorowaną i samotną. Zwrócił także uwagę na kwestię ograniczeń wynikających ze stanu zagrożenia epidemiologicznego, które organ powinien uwzględnić dokonując oceny, czy uchybienie terminu nastąpiło bez winy osoby zainteresowanej.
Uznał, że bez wyraźniej woli strony nie mógł zdecydować o wniesieniu środka zaskarżenia. Stwierdził, że w okolicznościach niniejszej sprawy, brak przywrócenia terminu do wniesienia odwołania uniemożliwi stronie podjęcie skutecznej obrony wobec decyzji nakazującej opodatkowanie ruiny, obiektu grożącego w każdej chwili zawaleniem.
Odmawiając przywrócenie terminu do wniesienia odwołania Kolegium oceniło (w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia), że w niniejszej sprawie nie został dochowany termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu, o którym mowa w art. 162 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2021 r. poz. 1540 ze zm.); dalej: "Op". Przyjęło bowiem, że skoro przyczyną uchybienia terminu był zły stan zdrowia strony, to przeszkoda ta ustała 14 października 2021 r., gdy strona stawiła się u lekarza po zaświadczenie o przebytych chorobach, a zatem złożenie wniosku o przywrócenie terminu w dniu 29 października 2021 r. nastąpiło z uchybieniem 7-dniowego terminu przewidzianego na dokonanie tej czynności.
Ponadto Kolegium uznało, że choroba podatnika i brak możliwości uzyskania od niego dyspozycji co do wniesienia odwołania nie usprawiedliwiają uchybienia terminu do jego wniesienia. Podkreśliło bowiem, że pełnomocnik mógł w trosce o interesy mocodawcy wnieść odwołania z zachowaniem terminu, a w razie gdyby wola mocodawcy okazała się później odmienna od zrealizowanej, to pełnomocnik mógł odwołanie wycofać bez jakichkolwiek negatywnych konsekwencji dla podatnika.
W skardze na powyższe postanowienie skarżący zarzucił Kolegium naruszenie:
1/ art. 162 § 1 Op poprzez brak zastosowania oraz odmowę przywrócenia terminu do wniesienia odwołania w sytuacji, gdy do uchybienia terminu doszło bez winy skarżącego;
2/ art. 734 Kc poprzez błędną wykładnię i utożsamienie zakresu upoważnienia wynikającego z pełnomocnictwa do występowania w imieniu strony z zakresem czynności wynikających ze stosunku podstawowego, podczas gdy pełnomocnictwo, na które powołuje się Kolegium, zostało udzielone przed wydaniem decyzji wymiarowej, co powoduje, że pełnomocnik nie mógł samodzielnie zakładać woli zaskarżenia tej decyzji przez mocodawcę.
W oparciu o te zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowego.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje
Skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż wydanie zaskarżonego postanowienia w okolicznościach niniejszej sprawy okazało się przedwczesne. Wymaga przy tym wyjaśnienia, że sprawa zainicjowana tą skargą, stosownie do art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.); dalej: "p.p.s.a.", została rozpoznana w trybie uproszczonym.
Rozpoznając tą sprawę Sąd miał natomiast na uwadze, że zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j. Dz. U. z 2021 r. poz. 137) oraz art. 134 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a., dokonuje kontroli zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Uchylenie zaskarżonego postanowienia następuje m.in. w razie stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z taką zaś sytuacją mamy do czynienia w kontrolowanej sprawie, gdyż Kolegium, z naruszeniem art. 162 w zw. z art. 169 § 1 Op, odmówiło przywrócenia terminu do wniesienia odwołania na skutek wniosku radcy prawnego, który nie legitymował się pełnomocnictwem do reprezentowania strony w postępowaniu podatkowym, w którym wydano decyzję wymiarową.
Okoliczność ta została potwierdzona przez Kolegium w piśmie procesowym z 10 sierpnia 2022 r. (k. 53 akt sądowych) złożonym w wykonaniu wezwania Sądu o uzupełnienia akt sprawy o dokument pełnomocnictwa.
Tymczasem, zgodnie z art. 138a § 1 i 2 Op, strona może działać przez pełnomocnika, chyba że charakter czynności wymaga jej osobistego działania. Pełnomocnictwo może być ogólne, szczególne albo do doręczeń. Zakres przedmiotowy poszczególnych pełnomocnictw, a także sposoby ich zgłoszenia zostały opisane w art. 138d-138f Op. Stosownie zaś do 138h Op, organ podatkowy w razie potrzeby dołącza do akt sprawy wydruk pełnomocnictwa ogólnego lub szczególnego udzielonego na piśmie utrwalonym w postaci elektronicznej oraz zawiadomienia o zmianie zakresu, odwołaniu lub wypowiedzeniu pełnomocnictwa. Zgodność wydruku z dokumentem elektronicznym potwierdza, w formie adnotacji, pracownik urzędu obsługującego organ podatkowy lub funkcjonariusz, który dokonał wydruku. W przypadku wniesienia podania przez radcę prawnego, który nie zgłosił pełnomocnictwa w prawnie przewidziany sposób, organ winien wezwać wnoszącego do uzupełnienia tego braku w trybie art. 169 § 1 Op.
Kolegium nie zastosowało jednak tego trybu w niniejszej sprawie i pomimo braku pełnomocnictwa dla radcy prawnego, przystąpiło do rozpoznania jego wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania i wydało zaskarżone postanowienie, czym naruszyło art. 162 w zw. z art. 169 § 1 Op w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Wymaga także podkreślenia, że wobec doręczenia decyzji wymiarowej wyłącznie radcy prawnemu, istnieją uzasadnione wątpliwości odnośnie wejścia do obrotu prawnego tej decyzji, a tym samym rozpoczęcia biegu i upływu terminu do wniesienia odwołania, o którego przywrócenie wnosił radca prawny. Zgodnie bowiem z art. 211 w zw. z art. 145 § 2 Op, decyzję doręcza się stronie na piśmie, a pełnomocnikowi strony tylko w razie jego ustanowienia w sprawie. Od decyzji organu podatkowego wydanej w pierwszej instancji służy stronie odwołanie tylko do jednej instancji (art. 220 § 1 Op), przy czym odwołanie wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie lub jej pełnomocnikowi (art. 223 § 2 pkt 1 w zw. z art. 145 § 2 Op).
W świetle powyższych regulacji prawnych nie może budzić wątpliwości, że warunkiem wejścia decyzji do obrotu prawnego jest jej skuteczne doręczenie stronie, a w przypadku gdy strona jest reprezentowana przez pełnomocnika – temu pełnomocnikowi. Brak prawidłowego doręczenia decyzji oznacza, że decyzja taka nie weszła do obrotu prawnego i nie może być przedmiotem odwołania. W takim przypadku, bezprzedmiotowe jest także rozpatrywanie kwestii przywrócenia terminu do wniesienia odwołania na podstawie art. 162 Op.
Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy Kolegium uwzględni ocenę prawną zawartą w niniejszym orzeczeniu. Wobec zaś uznania przedwczesności wydania zaskarżonego postanowienia, Sąd nie odniósł się do zarzutów podniesionych w skardze, gdyż te dotyczą przesłanek przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, a nie dopuszczalności złożenia tego wniosku w niniejszej sprawie.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji. O kosztach postępowania rozstrzygnięto w punkcie 2 sentencji wyroku na podstawie art. 200 oraz art. 205 § 2 p.p.s.a. uwzględniając wysokość: uiszczonego należnego w sprawie wpisu (100 zł) oraz wynagrodzenia pełnomocnika skarżącego, będącego radcą prawnym (480 zł) – ustalonego na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t. j. Dz. U. z 2018 r. poz. 265).