Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztyniez 28 lutego 2024 r., sygn. akt I SA/Ol 37/24

Uzasadnienie

Wnioskiem z 14 czerwca 2023 r. W. K. (dalej jako: "strona", "skarżący") zwrócił się do Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w I. o udzielenie pomocy finansowej producentowi rolnemu, który dokonał sprzedaży pszenicy lub gryki w okresie od dnia 15 kwietnia 2023 r. do dnia 30 czerwca 2023 r. Do wniosku załączył kopię faktury VAT RR nr [...] z 9 maja 2023 r. wystawioną przez Gospodarstwo Rolne R. K. (nabywcę towaru) dotyczącą sprzedaży przez stronę łącznie 40,19 ton pszenicy.

Decyzją z 23 sierpnia 2023 r. Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w I. (dalej jako: "Kierownik BP") na podstawie art. 10 ust. 1 ustawy z 9 maja 2008 r. - o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2023 r. poz. 1199), dalej jako: "ustawa o Agencji", w związku z art. 104 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775, ze zm.), dalej jako: "k.p.a.", i §13zw ust. 1-3 i ust. 7-8 rozporządzenia Rady Ministrów z 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2015 r. poz. 187, ze zm.), dalej jako: "rozporządzenie z 27 stycznia 2015 r.", odmówił przyznania stronie wnioskowanej pomocy finansowej.

Kierownik BP stwierdził, że faktura dołączona do ww. wniosku nie jest dokumentem, o którym mowa w §13zw ust. 7 rozporządzenia z 27 stycznia 2015 r, co skutkuje koniecznością odmowy przyznania pomocy finansowej producentowi rolnemu, który dokonał sprzedaży pszenicy lub gryki w okresie od dnia 15 kwietnia 2023 r. do dnia 30 czerwca 2023 r.

Po rozpatrzeniu odwołania Dyrektor Warmińsko-Mazurskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Olsztynie (dalej jako: "Dyrektor OR", "organ odwoławczy") decyzją z 14 listopada 2023 r. zaskarżone rozstrzygnięcie utrzymał w mocy.

W pierwszej kolejności Dyrektor OR wskazał, że zasady udzielania pomocy finansowej producentowi rolnemu, który dokonał sprzedaży pszenicy lub gryki w okresie od dnia 15 kwietnia 2023 r. do dnia 15 lipca 2023 zostały określone w rozporządzeniu z 27 stycznia 2015 r. Przytoczył treść §2 ust. 1 pkt 6, §13zw ust. 1 pkt 3-4, ust. 1 pkt 3a ust. 6 pkt 4, ust. 7 ww. rozporządzenia. Podał, że stosownie do jego art. §13zw ust. 7 do wniosku dołącza się fakturę VAT lub jej duplikat potwierdzające sprzedaż pszenicy lub gryki podmiotom prowadzącym działalność w zakresie obrotu zbożami, skupu lub przetwórstwa zbóż, jak również podmiotom skupującym zboża w związku z prowadzoną przez te podmioty produkcją zwierzęcą w okresie od dnia 15 kwietnia 2023 r. do dnia 15 lipca 2023 r.

Następnie organ odwoławczy wyjaśnił, że prawodawca jednoznacznie zawęził rodzaj dokumentów potwierdzających zakup zbóż do faktur VAT, która wedle art. 2 ust. 31 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (z 2023 r. poz. 1570, ze zm.), dalej jako: "ustawa o VAT", rozumiana jest jako dokument w formie papierowej lub w formie elektronicznej zawierający dane wymagane ustawą i przepisami wydanymi na jej podstawie. Z kolei zgodnie z art. 116 ust. 1 ustawy o VAT podatnik zarejestrowany jako podatnik VAT czynny nabywający produkty rolne od rolnika ryczałtowego wystawia w dwóch egzemplarzach fakturę dokumentującą nabycie tych produktów. Oryginał faktury jest przekazywany dostawcy. Definicja rolnika ryczałtowego wskazuje zaś rolnika dokonującego dostawy produktów rolnych lub świadczącego usługi rolnicze, korzystającego ze zwolnienia od podatku na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 3 ustawy o VAT, z wyjątkiem rolnika obowiązanego na podstawie odrębnych przepisów do prowadzenia ksiąg rachunkowych (art. 2 pkt 19 ustawy o VAT). Wystawcą faktury VAT może być tylko nabywca produktów rolnych od rolnika ryczałtowego pod warunkiem, że nabywca ten jest zarejestrowany jako podatnik VAT czynny.

Dyrektor OR podkreślił, że rolnicy ryczałtowi nieprowadzący działalności gospodarczej należą do grupy podmiotów zwolnionych przedmiotowo z obowiązku rozliczania podatku VAT. Zatem rolnik nieprowadzący działalności gospodarczej nie ma możliwości wystawienia faktury VAT RR innemu rolnikowi, od którego kupił zboże, gdyż co do zasady jest on zwolniony przedmiotowo z obowiązku rozliczania podatku od towarów i usług. Wyjątkiem jest sytuacja, gdy rolnik zrezygnował ze zwolnienia przedmiotowego i dokonał zgłoszenia rejestracyjnego dla podatników czynnych tego podatku.

Wobec powyższego organ odwoławczy stwierdził, że przedłożona przez skarżącego ww. faktura RR nie mogła stanowić podstawy do wyliczenia i przyznania pomocy finansowej producentowi rolnemu, który dokonał sprzedaży pszenicy lub gryki w okresie od dnia 15 kwietnia 2023 r. do dnia 15 lipca 2023 r., i któremu zagraża utrata płynności finansowej w związku z zakłóceniami na rynku rolnym spowodowanymi agresją Federacji Rosyjskiej wobec Ukrainy. Dokument ten nie mógł być bowiem uznany za fakturę w rozumieniu ustawy o VAT, gdyż został wystawiony przez podmiot Gospodarstwo Rolne R. K., który w dniu jego wystawienia nie był podmiotem uprawnionym do wystawiania faktur VAT, gdyż nie był podatnikiem podatku VAT. Dyrektor OR wskazał też, że na podstawie przeprowadzonej weryfikacji w rejestrze wykaz podmiotów zarejestrowanych jako podatnicy VAT, niezarejestrowanych oraz wykreślonych i przywróconych do rejestru VAT znajdującym się pod adresem internetowym https: www.podatki.gov.pl/wykaz-podatnikow-vat-wyszukiwarka ustalono, że podmiot ten nie był w dniu 9 maja 2023 r. podatnikiem VAT.

Podatnikiem VAT w tej dacie nie był również skarżący. Reasumując, organ odwoławczy ocenił, że faktura dołączona do wniosku nie jest dokumentem, o którym mowa w §13zw ust. 7 rozporządzenia z 27 stycznia 2015 r. To zaś skutkuje niemożliwością obliczenia pomocy w oparciu o §13zw ust. 8 ww. rozporządzenia, a w konsekwencji koniecznością stwierdzenia odmowy jej udzielenia. Pomimo tego, że załączona faktura Vat RR do wniosku jest potwierdzeniem dokonania sprzedaży, to nie może być uwzględniona, ponieważ została wydana przez podmiot do tego nieuprawniony.

Dyrektor OR dodatkowo wyjaśnił, że wnioskowanie o pomoc niesie za sobą szereg obowiązków i ograniczeń, które muszą być przestrzegane, aby pomoc otrzymać, a wszelkie odstępstwa zarówno na korzyść jak i niekorzyść producenta rolnego stanowią rażące naruszenie prawa. Przepisy prawa krajowego i unijnego nie dopuszczają jakiejkolwiek uznaniowości w rozpatrywaniu wniosków.

Przypomniał, że w świetle art. 10a ust. 1a ustawy o Agencji wystąpienie z wnioskiem o przyznanie pomocy jest zależne od woli strony, tak więc jej podstawowym obowiązkiem jest staranne i rzetelne wykazanie okoliczności warunkujących spełnienie przesłanek do przyznania omawianej pomocy. Informacje podane przez stronę we wniosku wraz z załączonymi dokumentami są bowiem dla organu administracji wiążące i stanowią podstawę do jego oceny.

W skardze do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Olsztynie decyzję organu odwoławczego zaskarżono w całości, wnosząc o uchylenie decyzji organów obu instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie:

1. - §13zw ust 1-3 oraz 7 rozporządzenia z 27 stycznia 2015 r. poprzez niewłaściwą interpretację i uznanie, że przedłożona przez skarżącego faktura VAT nie może stanowić podstawy do wyliczenia i przyznania pomocy finansowej producentowi rolnemu, który dokonał sprzedaży pszenicy lub gryki w okresie od dnia 15 kwietnia 2023 r. do 15 lipca 2023 r., i któremu zagraża utrata płynności finansowej w związku z zakłóceniami na rynku rolnym spowodowanymi agresją Federacji Rosyjskiej wobec Ukrainy,
2. - art. 2 pkt 31 w zw. z art. 106e ustawy o VAT w zw. z §13zw ust. 7 rozporządzenia z 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa poprzez niewłaściwą interpretacje i uznanie, że prawodawca zawęził rodzaj dokumentów potwierdzających zakup zbóż do faktur VAT,
3. - art. 15 ustawy o VAT poprzez niewłaściwą interpretację i uznanie, że podmiotem uprawnionym do wystawienia faktury jest wyłącznie podatnik zarejestrowany jako podatnik VAT,
4. - art. 10a ust 1 a pkt 2 ustawy o Agencji poprzez zaniechanie wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego,
5. - art. 6 i art. 8 k.p.a. w zw. z art. 31 ust. 3 i art. 2 Konstytucji RP poprzez niezastosowanie.

Autor skargi podniósł, że przesłanki udzielenia pomocy finansowej określone zostały w §13zw ust. 1 rozporządzenia z 27 stycznia 2015 r., które skarżący spełnił. Co istotne transakcja potwierdzona przedłożoną fakturą VAT faktycznie miała miejsce. Skarżący podkreślił, że nie sposób pominąć w sprawie podstawy i przyczyny wprowadzenia przepisów przewidujących pomoc finansową dla rolników. Wobec spełnienia przez wnioskodawcę przesłanek uzasadniających przyznanie pomocy finansowej, odmówienie przyznania pomocy wyłącznie na tej podstawie, że fakturę wystawił podmiot niezarejestrowany jako podatnik VAT jest wyrazem zbytniego formalizmu, prowadzącego do skutków niezamierzonych przez prawodawcę i krzywdzących dla rolnika.

Odpowiadając na skargę Dyrektor OR podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie, wniósł o jej oddalenie oraz o rozpoznanie skargi w postępowaniu uproszczonym, bez wyznaczania rozprawy.

Skarżący w piśmie z 30 stycznia 2024 r. oświadczył, że nie żąda przeprowadzenia rozprawy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył co następuje

Skarga jest zasadna.

Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 §1 i §2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492, ze zm.) sąd administracyjny kontroluje zaskarżone akty administracyjne pod względem ich zgodności z prawem, przy czym nie jest on związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, lecz granicami danej sprawy - art. 134 §1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U z 2023 r. poz. 1634, ze zm.), dalej jako: "p.p.s.a.". W wyniku takiej kontroli decyzja/postanowienie podlega uchyleniu, jeżeli sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 §1 pkt 1 lit. a - c p.p.s.a.).

Tym samym sąd administracyjny nie zastępuje w orzekaniu organów administracyjnych, a jedynie kontroluje zaskarżone rozstrzygnięcie pod względem zgodności z prawem i w przypadku ustalenia, że narusza ona prawo - uchyla ją.

Istotą sporu w niniejszej sprawie jest to, czy Dyrektor OR, a wcześniej Kierownik BP miał prawo do odmowy przyznania skarżącemu (producentowi rolnemu, który dokonał sprzedaży pszenicy lub gryki z związku z zakłóceniami na rynku rolnym spowodowanymi agresją Federacji Rosyjskiej wobec Ukrainy) pomocy finansowej przewidzianej w §13zw rozporządzenia z 27 stycznia 2015 r.

Przypomnieć należy, że zaskarżone rozstrzygnięcie zapadło na skutek złożonego przez stronę wniosku o przyznanie pomocy na podstawie §13zw ust. 7 ww. rozporządzenia, do którego skarżący załączył fakturę VAT RR z 9 maja 2023 r. dokumentującą sprzedaż 40,19 ton pszenicy na rzecz Gospodarstwa Rolnego R. K. Organy ARiMR uznały, że dokument ten nie mógł być podstawą do wyliczenia i przyznania pomocy finansowej producentowi rolnemu, który dokonał sprzedaży pszenicy lub gryki w okresie od 15 kwietnia 2023 r. do 15 lipca 2023 r., i któremu zagraża utrata płynności finansowej w związku z zakłóceniami na rynku rolnym spowodowanymi agresją Federacji Rosyjskiej wobec Ukrainy. Nie mógł być on bowiem uznany za fakturę w rozumieniu ustawy o podatku, gdyż został wystawiony przez podmiot, który w dniu jego wystawienia nie był podmiotem uprawnionym do wystawiania faktur VAT, gdyż nie był podatnikiem podatku VAT.

Z takim stanowiskiem nie zgodził się skarżący wskazując, że spełnił wszystkie przesłanki uprawniające go do otrzymania pomocy finansowej producentowi rolnemu, który dokonał sprzedaży pszenicy lub gryki w okresie od 15 kwietnia 2023 r. do 15 lipca 2023 r., i któremu zagraża utrata płynności finansowej w związku z zakłóceniami na rynku rolnym spowodowanymi agresją Federacji Rosyjskiej wobec Ukrainy. Wskazał przy tym, że w jego ocenie obowiązek wystawienia faktury VAT jest niezależny od faktu dokonania rejestracji (jako podatnika VAT). Stwierdził ponadto, że transakcja potwierdzona fakturą VAT RR faktycznie miała miejsce (czego organ nie kwestionuje).

W sporze tym rację należy przyznać stronie.

Zasadniczą podstawę materialnoprawną stanowią przepisy rozporządzenia z 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.

Zgodnie z §13zw ust. 1-10 rozporządzenia z 27 stycznia 2015 r. (1) w 2023 r. Agencja udziela pomocy finansowej na realizację innych zadań wynikających z polityki państwa w zakresie rolnictwa i rozwoju wsi, o której mowa w §2 ust. 1 pkt 6, producentowi rolnemu:

1. 1) któremu został nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności;
2. 2) będącemu mikroprzedsiębiorstwem, małym albo średnim przedsiębiorstwem w rozumieniu załącznika I do rozporządzenia 2022/2472;
3. 3) któremu zagraża utrata płynności finansowej w związku z zakłóceniami na rynku rolnym spowodowanymi agresją Federacji Rosyjskiej wobec Ukrainy;

3a) który dokonał sprzedaży pszenicy lub gryki podmiotom prowadzącym działalność w zakresie obrotu zbożami, skupu lub przetwórstwa zbóż, jak również podmiotom skupującym zboża w związku z prowadzoną przez te podmioty produkcją zwierzęcą w okresie od dnia 15 kwietnia 2023 r. do dnia 15 lipca 2023 r.;

1. 4) który złożył w 2022 r. wniosek o przyznanie płatności w rozumieniu przepisów o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego;
2. 5) (uchylony).

1a. Pomocy, o której mowa w ust. 1, nie przyznaje się producentowi rolnemu będącemu jednocześnie podmiotem skupującym zboża w związku z prowadzoną przez ten podmiot produkcją zwierzęcą w odniesieniu do sprzedaży danego rodzaju zbóż, które zostały zakupione przez ten podmiot.

1. 2. Pomoc, o której mowa w ust. 1, jest udzielana do wysokości środków przewidzianych na realizację tej pomocy w planie finansowym Agencji, według kolejności złożenia wniosków, o których mowa w ust. 3 pkt 1.
2. 3. Pomoc, o której mowa w ust. 1, jest przyznawana: (1) na wniosek producenta rolnego złożony do kierownika biura powiatowego Agencji właściwego ze względu na miejsce zamieszkania albo siedzibę producenta rolnego na formularzu opracowanym przez Agencję i udostępnionym na jej stronie internetowej; (2) w wysokości ustalonej zgodnie z ust. 8 i 9.
3. 4. Wniosek, o którym mowa w ust. 3 pkt 1, składa się raz do dnia 31 lipca 2023 r.
4. 5. W przypadku złożenia wniosku, o którym mowa w ust. 3 pkt 1, po dniu 31 lipca 2023 r. nie wszczyna się postępowania w sprawie przyznania pomocy, o której mowa w ust. 1.
5. 6. Wniosek, o którym mowa w ust. 3 pkt 1, zawiera: (1) imię i nazwisko, miejsce zamieszkania i adres albo nazwę, siedzibę i adres producenta rolnego ubiegającego się o pomoc, o której mowa w ust. 1; (2) numer identyfikacyjny producenta rolnego ubiegającego się o pomoc, o której mowa w ust. 1, nadany w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności; (3) numer identyfikacyjny powszechnego elektronicznego systemu ewidencji ludności (numer PESEL) oraz numer identyfikacji podatkowej (NIP) producenta rolnego ubiegającego się o pomoc, o której mowa w ust. 1, jeżeli został nadany, a w przypadku osób fizycznych nieposiadających numeru PESEL - numer paszportu albo innego dokumentu stwierdzającego tożsamość; (4) oświadczenie producenta rolnego ubiegającego się o pomoc, o której mowa w ust. 1:
6. a) o zagrożeniu utratą płynności finansowej w związku z zakłóceniami na rynku rolnym spowodowanymi agresją Federacji Rosyjskiej wobec Ukrainy,
7. b) o dokonaniu sprzedaży pszenicy lub gryki podmiotom prowadzącym działalność w zakresie obrotu zbożami, skupu lub przetwórstwa zbóż, jak również podmiotom skupującym zboża w związku z prowadzoną przez te podmioty produkcją zwierzęcą w okresie od dnia 15 kwietnia 2023 r. do dnia 15 lipca 2023 r.
8. 7. Do wniosku, o którym mowa w ust. 3 pkt 1, dołącza się kopie faktur VAT lub ich duplikaty potwierdzające sprzedaż pszenicy lub gryki podmiotom prowadzącym działalność w zakresie obrotu zbożami, skupu lub przetwórstwa zbóż, jak również podmiotom skupującym zboża w związku z prowadzoną przez te podmioty produkcją zwierzęcą w okresie od dnia 15 kwietnia 2023 r. do dnia 15 lipca 2023 r.
9. 8. Wysokość pomocy, o której mowa w ust. 1, nie może przekroczyć iloczynu stawki pomocy i powierzchni upraw pszenicy lub gryki: (1) do której producent rolny otrzymał płatności w rozumieniu przepisów o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za 2022 r., pomniejszonej o powierzchnię upraw pszenicy i gryki, do której przyznano pomoc, o której mowa w§ 13zt ust. 1; (2) stanowiącej iloraz liczby ton pszenicy lub gryki wynikającej z dokumentów, o których mowa w ust. 7, i liczby:
10. a) 5,5 - w przypadku pszenicy,
11. b) 1,6 - w przypadku gryki.

8a. Suma powierzchni upraw, o których mowa w ust. 8 pkt 1, nie może być większa niż 300 ha pomniejszone o powierzchnię upraw, do której producentowi rolnemu przyznano pomoc, o której mowa w § 13zt ust. 1, oraz o powierzchnię upraw, do której przyznano pomoc na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 kwietnia 2023 r. w sprawie realizacji przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa zadań związanych z ustanowieniem środka wsparcia w sytuacjach nadzwyczajnych dla sektorów zbóż i nasion oleistych.

8b. W przypadku gdy o przyznanie pomocy, o której mowa w ust. 1, ubiega się spółdzielnia produkcji rolnej albo spółdzielnia rolników, przy przyznawaniu tej pomocy danej spółdzielni maksymalny limit 300 ha określony w ust. 8a ustala się, na jej wniosek, jako iloczyn tego limitu oraz liczby członków danej spółdzielni, jeżeli spółdzielnia ta poddała się lustracyjnemu badaniu, o którym mowa wart. 91 §1 ustawy z dnia 16 września 1982 r. - Prawo spółdzielcze, w ciągu ostatnich trzech lat poprzedzających rok złożenia wniosku, o którym mowa w ust. 3 pkt 1. 8c.W przypadku, o którym mowa w ust. 8b, producent rolny: (1) we wniosku, o którym mowa w ust. 3 pkt 1, oświadcza, że ubiega się o przyznanie pomocy, o której mowa w ust. 1, jako spółdzielnia produkcji rolnej albo spółdzielnia rolników i wnosi o przyznanie tej pomocy z uwzględnieniem liczby członków danej spółdzielni oraz podaje liczbę członków na dzień składania wniosku, o którym mowa w ust. 3 pkt 1; (2) dołącza do wniosku, o którym mowa w ust. 3 pkt 1, oświadczenie podmiotu przeprowadzającego badanie lustracyjne, o którym mowa w art. 91 §1 ustawy z dnia 16 września 1982 r. - Prawo spółdzielcze, o poddaniu się temu badaniu lub inny dokument potwierdzający poddanie temu badaniu.

1. 9. Wysokość stawki, o której mowa w ust. 8, wynosi: (1) 2200 zł na 1 ha powierzchni upraw pszenicy, w przypadku sprzedaży pszenicy podmiotom prowadzącym działalność w zakresie obrotu zbożami, skupu lub przetwórstwa zbóż, jak również podmiotom skupującym zboża w związku z prowadzoną przez te podmioty produkcją zwierzęcą w okresie od dnia 15 kwietnia 2023 r. do dnia 14 maja 2023 r.; (2) 3025 zł na 1 ha powierzchni upraw pszenicy, w przypadku sprzedaży pszenicy podmiotom prowadzącym działalność w zakresie obrotu zbożami, skupu lub przetwórstwa zbóż, jak również podmiotom skupującym zboża w związku z prowadzoną przez te podmioty produkcją zwierzęcą w okresie od dnia 15 maja 2023 r. do dnia 15 lipca 2023 r.; (3) 875 zł na 1 ha powierzchni upraw gryki położonych w województwie lubelskim i podkarpackim; (4) 805 zł na 1 ha powierzchni upraw gryki położonych w województwie małopolskim, mazowieckim, świętokrzyskim i podlaskim; (5) 700 zł na 1 ha powierzchni upraw gryki położonych w województwach innych niż wymienione w pkt 3 i 4.
2. 10. Pomoc, o której mowa w ust. 1, jest wypłacana na rachunek producenta rolnego wskazany w systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności.

Na wstępie zwrócić należy uwagę na specyfikę postępowania prowadzonego przed organami ARiMR w przedmiotowej sprawie. W myśl art. 10a ust. 1 ustawy o Agencji, jeżeli przepisy ustawy lub przepisy odrębne nie stanowią inaczej, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, z wyłączeniem art. 7, art. 9, art. 10, art. 75 §1, art. 77 §1, art. 79a oraz art.

81. To powoduje, że w tym postępowaniu na organach nie ciążą obowiązki wynikające z ww. zasad ogólnych postępowania administracyjnego. Przepis art. 10a ust. 1a ww. ustawy stanowi z kolei, że w postępowaniach, o których mowa w ust. 1, organ administracji publicznej: (1) stoi na straży praworządności; (2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy; (3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania; (4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniach, o których mowa w ust. 1, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek. Ciężar udowodnienia faktu spoczywa zatem na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne (art. 10a ust. 1b niniejszej ustawy).

Ustanowiona w art. 10a ust. 1b ustawy o Agencji reguła dowodzenia oznacza, że w niniejszym postępowaniu to na wnioskodawcy ciążył obowiązek udowodnienia faktów uzasadniających kierowane względem organów ARiMR żądanie przyznania pomocy finansowej. Rację ma zatem organ odwoławczy twierdząc, że wskazane regulacje nakładają na organy administracyjne wyłącznie obowiązek rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, wprowadzając tym samym odstępstwo od określonej w art. 7 i art. 77 §1 k.p.a. zasady podejmowania z urzędu czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu sprawy i wyczerpującego zebrania materiału dowodowego. Porównanie regulacji dotyczących postępowania w sprawie przyznania pomocy z zasadami ogólnymi wymienionymi w Kodeksie postępowania administracyjnego wskazuje, że ustawodawca w omawianej kategorii spraw uczynił pewien wyjątek od zasady inkwizycyjności wyrażonej w art. 7 k.p.a. Zgodnie z tą zasadą organy administracji publicznej w toku postępowania podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.

Natomiast w przypadku analizowanej pomocy obowiązek ten został ograniczony jedynie do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Dotyczy to przede wszystkim dowodów wskazanych we wniosku oraz w innych dokumentach dołączonych przez wnioskodawcę. Organy administracji publicznej nie mają zatem obowiązku działania z urzędu w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Stanowisko organów w powyższym zakresie należy zaaprobować.

Zauważyć jednak należy, że pomimo omówionej wyżej modyfikacji postępowania prowadzonego przez organy ARiMR nadal są one zobowiązane, zgodnie z treścią art. 107 §3 k.p.a. wskazać adresatowi decyzji fakty, które uznały za udowodnione i dowody na których się oparły, oraz dlaczego nie dały wiary twierdzeniom strony, czy też nie przyznały mocy dowodowej wskazanym przez niego dowodom. W szczególności decyzje odmowne lub nakładające sankcje względem wnioskodawcy powinny być przekonująco i jasno uzasadnione zarówno co do faktów, jak i co do prawa, aby nie było wątpliwości, że wszystkie okoliczności istotne dla sprawy zostały wszechstronnie rozważone i ocenione, a ostateczne rozstrzygnięcie jest ich logiczną konsekwencją. Z decyzji musi zatem wynikać, że organ nie pozostawił poza swoimi rozważaniami argumentów podnoszonych przez stronę, nie pominął istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy materiałów dowodowych lub nie dokonał oceny tych materiałów wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego.

Uzasadnienie takiej decyzji realizować winno wyrażoną w art. 11 k.p.a. zasadę przekonywania, której stosowanie nie wyłącza art. 10a ust. 1 ustawy o Agencji, a zgodnie z którą organy administracji publicznej powinny wyjaśniać stronom zasadność przesłanek, którymi kierują się przy załatwieniu sprawy, aby w ten sposób, w miarę możności, doprowadzić do wykonania przez strony decyzji bez potrzeby stosowania środków przymusu.

Prawidłowe rozpoznanie przedmiotowej sprawy wymagało zatem wyczerpującego rozpatrzenia złożonego przez stronę wniosku oraz dołączonych do niego dokumentów. Przy czym, co równie istotne, wniosek wraz z dołączonymi dokumentami powinien w świetle ciążącego na skarżącym obowiązku pozwolić na jednoznaczne stwierdzenie istnienia spornego warunku, tj. dokonania sprzedaży pszenicy na rzecz podmiotu skupującego zboża w związku z prowadzoną przez ten podmiot produkcją zwierzęcą. W sytuacji stwierdzenia podstaw do odmowy wnioskowanej pomocy organy powinny były zaś wskazać zarówno motywy podjętej decyzji, jak i odnieść się do argumentacji strony postępowania.

Poza sporem w rozpoznanej sprawie było to, że strona dokonała sprzedaży pszenicy. Potwierdza to Dyrektor OR wskazując w zaskarżonej decyzji, że: "Pomimo tego, że załączona faktura VAT RR do wniosku jest potwierdzeniem dokonania sprzedaży, to nie może być uwzględniona, ponieważ została wydana przez podmiot do tego nieuprawniony." (s. 9). Dokonała tego na rzecz podmiotu wskazanego w dołączonej do wniosku fakturze VAT RR (k. 1/1 akt sprawy), czyli na rzecz osoby fizycznej prowadzącej gospodarstwo rolne, co do której organy nie kwestionowały warunku skupowania zboża w związku z prowadzoną przez ten podmiot produkcją zwierzęcą. Uzasadniając odmowę przyznania wnioskowanej pomocy wskazano jedynie na brak rejestracji ww. podmiotu jako czynnego podatnika VAT w dacie wystawienia ww. faktur VAT RR, co zdaniem organów ARiMR oznaczało, że dołączony do wniosku dokument nie stanowi faktur VAT RR, a tym samym dowodu, o których jest mowa w §13zw ust. 7 rozporządzenia z 27 stycznia 2015 r.

Mając na względzie przedstawione motywy odmowy wnioskowanej stronie pomocy, w pierwszej kolejności należy zwrócić uwagę na uchybienie proceduralne organu odwoławczego polegające na tym, że Dyrektor OR w ogóle pominął twierdzenia odwołania strony (k. 1/6-6/6 akt sprawy), że: spełnił on wszystkie warunki formalne uprawniające go do przyznania wnioskowanej pomocy, rozporządzenie z 27 stycznia 2015 r. nie uzależnia przyznania rolnikowi pomocy finansowej od sprzedaży pszenicy albo gryki wyłącznie na rzecz zarejestrowanego czynnego podatnika VAT (bowiem taki zapis nie został zawarty w tym akcie prawnym), obowiązek wystawiania faktury jest niezależny od faktu dokonania rejestracji (jako czynnego podatnika VAT) zważywszy na treść art. 106b ustawy o VAT oraz że skutki podatkowo-prawne wystawionej faktury nie powinny mieć wpływu na ocenę przesłanek pomocy finansowej udzielanej na podstawie przepisów normujących działalność organów ARiMR.

Organ nie odniósł się również do twierdzenia, że strona jako rolnik ryczałtowy (nie mający możliwości wystawiania faktur VAT) nie miała wpływu na to jaki rodzaj faktury wystawi podmiot kupujący pszenicę (jego kontrahent). Ponadto skarżący wskazał, że organ nie może obarczać wnioskodawcy konsekwencjami zaniechań czy też błędów jej kontrahenta. Dyrektor OR nie odniósł się również do wskazanego w odwołaniu orzecznictwa sądów administracyjnych, orzecznictwa TSUE oraz pisma Ministerstwa Finansów z 18 października 2017 r. (które stanowiły istotny element stanowiska strony), z których wynika m.in., że sam brak rejestracji sprzedawcy jako podatnika VAT nie pozbawia nabywcy prawa do odliczenia podatku naliczonego z wystawionych przez taki podmiot faktur, jednakże tylko przy stwierdzeniu, że faktury te dokumentują rzeczywiste transakcje.

Ponadto, że warunki formalne nie mogą stać na przeszkodzie realizacji prawa do odliczenia podatku. Oraz to, że wymogi stawiane fakturom VAT nie mogą być celem samym w sobie (zwłaszcza gdy odzwierciedlają rzeczywiste zdarzenia gospodarcze). A jak stwierdził WSA w Krakowie w wyroku z 27 kwietnia 2021 r., sygn. akt I SA/Kr 1147/20 (co do zasady ma on również odniesienie do niniejszej sprawy): "Gdy strona powołuje stanowisko sądu administracyjnego stanowiące istotny element wykładni prawa, mające zastosowanie do przedstawionego stanu faktycznego, będące jednocześnie elementem stanowiska strony, obowiązkiem organu (...) jest dokonanie oceny tego stanowiska.". Organ nie odniósł się również w kontekście zastosowanego w sprawie art. 116 ustawy o VAT (i dokonanej jego wykładni) do przywołanej przez skarżącego zasady proporcjonalności wynikającej z art. 31 ust. 3 w zw. z art. 2 Konstytucji RP.

Ponadto strona wskazała w kontekście wnioskowanej pomocy (do czego również Dyrektor OR się nie odniósł) na podstawy i przyczyny wprowadzenia przepisów przewidujących pomoc finansową dla rolników, którzy ponieśli straty w związku z agresją Federacji Rosyjskiej wobec Ukrainy. A jak trafnie przyjął Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w wyroku z 15 września 2015 r., sygn. akt I SA/Bd 405/15, że w szczególności decyzje odmowne (negatywne) dla wnioskodawcy powinny być przekonująco i jasno uzasadnione, zarówno co do faktów, jak i co do prawa tak, aby nie było wątpliwości, że wszystkie okoliczności istotne dla sprawy zostały głęboko rozważone i ocenione, a ostateczne rozstrzygnięcie jest ich logiczną konsekwencją. Z decyzji musi zatem wynikać m.in., że organ nie pozostawił poza swoimi rozważaniami (co miało miejsce w tej sprawie) argumentów podnoszonych przez stronę w odwołaniu.

Ponadto uzasadnienie decyzji powinno umożliwić zarówno sądowi, jak i stronie (a tak się w tej sprawie nie stało) sprawdzenie prawidłowości toku rozumowania organu ją wydającego oraz motywów przyjętego rozstrzygnięcia. Z istoty samego uzasadnienia wynika, że powinno ono wskazywać przesłanki, którymi kierował się organ wydając dane orzeczenie, a więc powinno w sposób wyczerpujący wyjaśniać podstawę rozstrzygnięcia i okoliczności, które za takim, a nie innym rozstrzygnięciem, przemawiają. Tym samym organ naruszył art. 107 §1 pkt 6 i §3 k.p.a., z którego wynika, że decyzja musi zawierać uzasadnienie faktyczne i prawne, na które składają się w szczególności wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, a także wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.

Po drugie wskazania wymaga, że odwołanie się do literalnego brzmienia §13zw ust. 1 pkt 1-4 rozporządzenia z 27 stycznia 2015 r. wskazuje wyraźnie, że ustawodawca zdecydował się przyznać pomoc finansową producentom rolnym, którym m.in. zagraża utrata płynności finansowej w związku z zakłóceniami na rynku rolnym spowodowanymi agresją Federacji Rosyjskiej wobec Ukrainy i którzy dokonali sprzedaży pszenicy lub gryki podmiotom prowadzącym działalność w zakresie obrotu zbożami, skupu lub przetwórstwa zbóż, jak również podmiotom skupującym zboża w związku z prowadzoną przez te podmioty produkcją zwierzęcą w wyznaczonym okresie.

W ocenie sądu przesłanki materialnoprawne przyznania analizowanej pomocy finansowej zostały precyzyjnie unormowane w §13zw ust. 1 pkt 1-4 tego rozporządzenia. Wśród tych przesłanek unormowanych w ust. 1 ustawodawca nie uregulował (nie wprowadził) obowiązku legitymowania się przez wnioskodawcę konkretnymi dowodami potwierdzającymi spełnienie ww. przesłanek. Wymóg ten sformułowano dopiero w ust. 7 ww. przepisu. Z jego treści wynika obowiązek dołączenia do wniosku kopii faktur VAT lub ich duplikatów potwierdzających sprzedaż pszenicy lub gryki. Nie normuje on jednakże dodatkowej przesłanki materialnoprawnej przyznania pomocy, lecz normuje środek dowodowy o charakterze formalnym, za pomocą którego ma nastąpić ustalenie przez organ udzielający pomocy spełnienie przez wnioskodawcę jednej z zasadniczych przesłanek określonej w §13zw ust. 1 pkt 3a rozporządzenia (czyli dokonania sprzedaży pszenicy lub gryki podmiotom prowadzącym działalność w zakresie obrotu zbożami, skupu lub przetwórstwa zbóż, jak również podmiotom skupującym zboża w związku z prowadzoną przez te podmioty produkcją zwierzęcą w okresie od dnia 15 kwietnia 2023 r. do dnia 15 lipca 2023 r. - co miało w tej sprawie miejsce i nie jest przez organy ARiMR kwestionowane).

Normując zakres postępowania dowodowego w analizowanej kategorii spraw, ustawodawca uwzględnił, że faktury VAT są tymi dokumentami, które pozwolą szybko i niewątpliwie zweryfikować spełnienie przesłanek przyznania pomocy finansowej. Nie oznacza to jednak automatycznie, że przepis § 13zw ust. 7 rozporządzenia normuje samodzielną przesłankę przyznania wnioskowanej pomocy (por. wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt I SA/Ol 436/23). Mając zatem na względzie przedmiotowe unormowania sąd nie znalazł prawnego uzasadnienia (a przynajmniej organy tego dostatecznie nie wyjaśniły) dlaczego uznały, że strona nie spełniła przesłanek wynikających z §13zw ust. 1 pkt 1-4 i ust. 7 rozporządzenia z 27 stycznia 2015 r. i skąd wniosek, że skarżący w ogóle miał obowiązek prawny sprawdzenia (bo do tego sprowadza się stanowisko organów ARiMR), czy wystawca spornej faktury VAT RR jest zarejestrowanym czynnym podatnikiem VAT.

Organy nie wyjaśniły też (a co ma zasadnicze znaczenie dla sprawy) w oparciu o jaki przepis obowiązującego prawa uznały, że strona ma obowiązek zweryfikowania, że jej kontrahent jest, bądź nie jest (bo jak inaczej mogłaby to stwierdzić) czynnym zarejestrowanym podatnikiem VAT i ma prawo do wystawiania faktur VAT.

Analizując przy tym uregulowane w innych jednostkach redakcyjnych wspomnianego już rozporządzenia obowiązki wnioskodawcy w zakresie dołączenia do wniosku o udzielenie pomocy finansowej odpowiednich dokumentów, to wymaga stwierdzić, że ustawodawca nie jest konsekwentny w tej materii, gdyż normując w tym samym akcie prawnym inne rodzaje pomocy finansowej, wskazuje na różny zakres dołączanych do wniosków dokumentów (potwierdzających istnienie materialnoprawnych przesłanek przyznania pomocy). Jedynie przykładowo wskazać należy, że ustawodawca:

1. - w §13zb ust. 10 pkt 1 oraz w §13zl ust. 10 pkt 1 rozporządzenia z 27 stycznia 2015 r. ustanowił wymóg dołączenia do wniosku kopii faktur lub faktur RR lub innych dowodów księgowych potwierdzających uzyskane dochody za okres niezbędny do obliczenia kwoty pomocy;
2. - w §13zj ust. 6 pkt 1 rozporządzenia z 27 stycznia 2015 r. ustanowił wymóg dołączenia do wniosku o udzielenie pomocy kopii faktur, rachunków lub innych dowodów potwierdzających sprzedaż;
3. - w §13zo ust. 6 rozporządzenia z 27 stycznia 2015 r. ustanowił wymóg dołączenia do wniosku kopii faktur, ich duplikatów lub imiennych dokumentów księgowych o równoznacznej wartości dowodowej;
4. - w §13zs ust. 7 pkt 4 rozporządzenia z 27 stycznia 2015 r. ustanowił wymóg dołączenia do wniosku kopii faktur lub innych dokumentów potwierdzających sprzedaż;
5. - w §13zx ust. 6 rozporządzenia z 27 stycznia 2015 r. ustanowił wymóg dołączenia do wniosku kopii faktur, ich duplikaty lub imiennych dokumentów księgowych o równoznacznej wartości dowodowej;
6. - w §13zzb ust. 7 pkt 5 rozporządzenia z 27 stycznia 2015 r. ustanowił wymóg dołączenia do wniosku kopii dokumentów księgowych lub dokumentów sprzedaży.

I choć przedmiotowe rozporządzenie z 27 stycznia 2015 r. normuje różne rodzaje pomocy przyznawanej producentom rolnym, co mogłoby uzasadniać uregulowanie w zróżnicowany sposób obowiązku udokumentowania spełnienia przez wnioskodawcę przesłanek konkretnej pomocy, to jednak nawet uwzględniając powyższe, nie sposób nie zauważyć, że do kwestii obowiązku dołączenia do wniosku o przyznanie analogicznych rodzajów pomocy finansowej kopii określonych dokumentów ustawodawca podchodzi w dość swobodny sposób, raz normując, że mogą być to tylko faktury VAT, a innym razem, że mogą być to też rachunki bądź inne dowody potwierdzające sprzedaż.

Zatem również wynik wykładni systemowej wewnętrznej prowadzi do wniosku, że ustanowiony w przepisach rozporządzenia, w tym także w §13zw ust. 7 obowiązek dołączenia do wniosku odpowiednich dokumentów ma charakter środka dowodowego o charakterze formalnym, za pomocą którego ma nastąpić ustalenie przesłanki materialnoprawnej (sprzedaży pszenicy jak w tej sprawie). Stanowi on ponadto rozwiązanie proceduralne mające na celu usprawnienie procesu przyznawania wsparcia producentom rolnym, ale nie stanowi on o istotnej modyfikacji procesu dowodowego unormowanego w art. 10a ust. 1, ust. 1a i ust. 1b ustawy o Agencji. Na gruncie tej ustawy nie obowiązuje bowiem formalna teoria dowodów, a strony są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek. Ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.

Zatem ocena, czy w niniejszej sprawie strona spełniła przesłankę przyznania pomocy, tj. dokonała sprzedaży pszenicy lub gryki podmiotom skupującym zboża w związku z prowadzoną przez te podmioty produkcją zwierzęcą, należy do sfery ustaleń faktycznych, a dla przyznania wnioskowanej pomocy istotne jest przede wszystkim, by wnioskodawca wykazał, że dokonał rzeczywiście sprzedaży zboża.

Zdaniem sądu przyjęta przez organy ARiMR ocena w niniejszej sprawie była też błędna w zakresie, w jakim, pomijając unormowanie z art. 108 ust. 1 ustawy o VAT, przyjęły one, że fakturę VAT stanowi jedynie dokument wystawiony przez podmiot zarejestrowany jako czynny podatnik VAT. Kwestię rejestracji podatników VAT, jak również wystawiania faktur VAT, jak zasadnie przyjęły organy, regulują przepisy ustawy o VAT. Przepis art. 2 pkt 31 ustawy o VAT definiuje fakturę jako dokument w formie papierowej lub w formie elektronicznej zawierający dane wymagane ustawą i przepisami wydanymi na jej podstawie.

Zatem w samej definicji faktury ustawodawca nie odwołał się do elementu podmiotowego związanego z wystawcą faktury, a jedynie wskazał, że dokument ten ma posiadać dane wymagane przepisami prawa. Ponadto z art. 108 ust. 1 ustawy o VAT wyraźnie wynika, że w przypadku gdy osoba prawna, jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej lub osoba fizyczna wystawi fakturę, w której wykaże kwotę podatku, jest obowiązana do jego zapłaty. Powyższy przepis nie odwołuje się, jak już wskazano wyżej do pojęcia podatnika podatku VAT i znajduje zastosowanie zarówno do podatników tego podatku, jak i do osób niebędących jego podatnikami (por. wyrok NSA z 5 listopada 1998 r., sygn. akt III SA 872/97). Z punktu widzenia stosowania tego przepisu nieistotna jest przyczyna, dla której podmiot wystawił fakturę, którą może być zarówno nieświadomy błąd czy niepewność co do zaistnienia obowiązku podatkowego, jak i świadome działanie.

Z powyższego wynika, że w przypadku wystawienia faktury obowiązek zapłaty podatku VAT w niej wykazanego powstaje przez sam fakt jej wystawienia bez względu na to, czy podmiot, który ją wystawił jest podatnikiem VAT czy też nie. Powyższe potwierdza, że wbrew ocenie organów ARIMR, w świetle przepisów ustawy o VAT możliwość wystawienia dokumentu, jakim jest faktura VAT, nie jest uzależniona od posiadania statusu podatnika VAT czynnego. Również dokument wystawiony przez podmiot niezarejestrowany jako podatnik VAT może stanowić fakturę, z czym wiąże się obowiązek zapłaty podatku przez ten podmiot na podstawie przywołanego już art. 108 ust. 1 ustawy o VAT. Z faktem wystawienia faktury przez podmiot niebędący podatnikiem VAT mogą wiązać się również inne skutki na gruncie prawnopodatkowym, np. brak prawa do odliczenia w oparciu o taką fakturę, co jednak nie czyni uprawnionym wniosku organów ARiMR, na którym oparto rozstrzygnięcie w sprawie, że dokument wystawiony przez podmiot niebędący podatkiem VAT czynnym nie może stanowić faktury VAT.

Nieuprawnione było zatem twierdzenie organów, że dokument wystawiony przez podmiot niezarejestrowany jako podatnik czynny VAT nie stanowi faktury VAT. Ponadto z punktu widzenia rozstrzygnięcia w zakresie przyznania bądź odmowy udzielenia pomocy finansowej kluczowe znaczenie ma natomiast to, czy została spełniona unormowana w §13zw ust. 1 pkt 3a rozporządzenia przesłanka materialnoprawna odnosząca się do tego, czy wnioskodawca dokonał sprzedaży pszenicy lub gryki podmiotom skupującym zboża w związku z prowadzoną przez te podmioty produkcją zwierzęcą, której wykazaniu miał służyć sformułowany właśnie w ust. 7 rozporządzenia z 27 stycznia 2015 r. wymóg dołączenia do wniosku faktur VAT. W okolicznościach sprawy organy jak dotychczas nie przedstawiły właściwego i przede wszystkim przekonującego uzasadnienia dla odmowy uznania, że wnioskodawca nie spełnił analizowanej przesłanki udzielenia pomocy finansowej.

Odwołując się przy tym do wykładni celowościowej, należy wskazać, że właściwa wykładnia przepisów §13zw ust. 1 i nast. rozporządzenia z 27 stycznia 2015 r. ma doniosłe znaczenie w kontekście celów pomocy finansowej, która stanowi reakcję na negatywne skutki zakłóceń na rynku rolnym spowodowanych agresją Federacji Rosyjskiej wobec Ukrainy. Cel tych regulacji prawnych nastawiony jest na realne wsparcie dla producentów rolnych, którzy skutki wojny faktycznie ponoszą (np. na skutek przywozu zboża technicznego z Ukrainy). W związku z tym opracowano pakiet pomocowy, w ramach którego udzielane jest im wsparcie w celu poprawy dochodowości ich gospodarstw. Pomoc ta ma na celu ustabilizowanie polskiego rynku rolnego. Cel norm prawnych, odkodowany wprost z przepisów analizowanego rozporządzenia, wskazuje, że chodzi o wsparcie producentów rolnych dokonujących rzeczywistej sprzedaży zbóż.

Wobec powyższego, analizowana pomoc powinna być kierowana do podmiotów, które rzeczywiście prowadzą określony rodzaj działalności. A jak już podniesiono wcześniej, w postępowaniu przed organami ARiMR zasadniczo nie stosuje się przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego nakładających obowiązek podejmowania przez organy z urzędu wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia sprawy. Kierunek inicjatywy dowodowej został w tym przypadku odwrócony i w tego typu postępowaniach ciężar dowodzenia spoczywa na stronie. W związku z powyższym to skarżący był zobowiązany do wykazania spełnienia wszystkich przesłanek, od których prawodawca uzależnił przyznanie pomocy finansowej (i w ocenie sądu tak się w tej sprawie stało). Organy jednak błędnie przyjęły, że dołączenie do wniosku faktury wystawionej przez podmiot niezarejestrowany jako czynny podatnik VAT obligowało do negatywnego rozpoznania wniosku.

W świetle przedstawionej powyżej wykładni literalnej, systemowej i celowościowej istotne jest bowiem ustalenie, czy skarżący uczynił zadość nałożonemu na niego obowiązkowi wykazania przesłanek materialnoprawnych pomocy finansowej.

Podsumowując tę część uzasadnienia, należy raz jeszcze podkreślić, że przyjęte przez ustawodawcę rozwiązanie legislacyjne odnoszące się do 2023 r. (umożliwiające pomoc finansową rolnikowi z uwagi na agresję Federacji Rosyjskiej wobec Ukrainy) ma charakter nadzwyczajny (m.in. dla sektora zbóż) i dlatego przepisy je regulujące należy odczytywać w zgodzie z takimi szczególnymi rozwiązaniami i ich celami. Ponadto ich literalna analiza sprowadza się do stwierdzenia (jak już wcześniej zaakcentowano), że żaden przepis rozporządzenia z 27 stycznia 2015 r. (stanowiącego podstawę prawną przyznawania pomocy finansowej) ani nie nakazuje, ani nie upoważnia rolnika wnioskującego o jej przyznanie do badania statusu podatkowego kontrahenta (jak uczyniły to organy ARiMR twierdząc, że nie jest zarejestrowanym czynnym podatnikiem podatku VAT). Ma on jedynie obowiązek dołączyć do wniosku o przyznanie pomocy (jeśli spełni wymogi określone w §13zw ust. 1-6 ww. rozporządzenia), zgodnie z ust. 7 tego przepis określony dokument (w tym wypadku kopię faktur VAT lub jej duplikat potwierdzający sprzedaż pszenicy lub gryki podmiotom prowadzącym działalność w zakresie obrotu zbożami, skupu lub przetwórstwa zbóż, jak również podmiotom skupującym zboża w związku z prowadzoną przez te podmioty produkcją zwierzęcą w okresie od dnia 15 kwietnia 2023 r. do dnia 15 lipca 2023 r.), co w tej sprawie miało miejsce (czemu nie zaprzeczają organy ARiMR).

Wobec powyższego organy obu instancji nie wykazały w przyjętych rozstrzygnięciach w oparciu o jaką podstawę prawną (a przecież działają one zgodnie z prawem i w jego granicach) uznały, że strona miała wspomniany wyżej obowiązek badania statusu podatkowego kontrahenta (wystawiającego fakturę VAT RR dołączoną do wniosku), któremu sprzedała zboże, a tym samym nie spełniła jednego z wymogów (zawartego w tym przypadku w ust. 7 ww. §13zw) uprawniającego do przyznania wnioskowanej pomocy.

Z tych przyczyn sąd ocenił kontrolowaną decyzję za wadliwą. Wydaną z naruszeniem przepisów prawa materialnego (błędna wykładnia §13zw ust. 1 i ust. 7 rozporządzenia) oraz przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy (naruszenie art. 107 §3 k.p.a.).

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a., sąd uchylił zaskarżoną decyzję.

Rozpatrując ponownie sprawę, organ odwoławczy będzie zobowiązany do uwzględnienia wyrażonej w niniejszym uzasadnieniu stanowiska sądu. W szczególności przeanalizuje istnienie w sprawie przesłanek udzielenia wnioskowanej przez stronę pomocy finansowej, z uwzględnieniem wyrażonej w niniejszym wyroku oceny prawnej, że nieprawidłowe jest twierdzenie, na którym oparto zaskarżoną decyzję, że nie stanowi faktury VAT dokument wystawiony przez podmiot niezarejestrowany jako czynny podatnik VAT. Wydając ponownie decyzje, organy sporządzą również uzasadnienie zgodnie z wymogami określonymi w art. 107 §3 k.p.a., m.in. w zakresie pełnego odniesienia się do argumentacji strony skarżącej zawartej w odwołaniu.

O kosztach rozstrzygnięto na podstawie art. 200 p.p.s.a. w zw. z art. 205 §1 p.p.s.a. Na koszty te złożył się uiszczony wpis od skargi w wysokości 200,00 zł.

Orzeczenia, których sygnatury przywołano w uzasadnieniu dostępne są na stronie internetowej orzeczeń sądów administracyjnych: http://orzeczenia.nsa.gov.pl.