Uzasadnienie
Pismem z dnia 9 września 2016r. T. S. (dalej jako: "strona", "skarżący") wniósł do Urzędu Miasta w O. o "anulowanie" opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi, za okres w którym nie odbierano odpadów z nieruchomości położonej w O. przy ul. "[...]" (miejsce garażowe wynajmowane od A.). Wyjaśnił, że pierwszą deklarację o wysokości opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi dotyczącą tej nieruchomości złożył w 2013r., ale pojemnika nie dostarczono i nie odbierano odpadów. Kontakt z wydziałem środowiska oraz A. nie doprowadził do zmiany powyższego. W lutym 2016r. złożył zatem kolejną deklarację, jako pierwszą. Pojemnik na odpady został wtedy przekazany, a opłaty są uiszczane. Informacja o zaległościach za poprzednie okresy pojawiła się podczas uiszczania opłat za aktualną deklarację.
Odpowiadając na powyższe, organ poinformował stronę, że na nieruchomości powstawały odpady komunalne, które były zbierane do innych pojemników opróżnianych przez firmę. Opłata zagospodarowanie odpadami komunalnymi nie jest naliczana za wykonaną usługę, ale sam fakt powstania odpadów na danej nieruchomości. Każda złożona deklaracja stanowi podstawę dochodzenia zobowiązania z niej wynikającego. Za okres od 1 sierpnia 2013r. do 31 stycznia 2016r. wysokość opłaty dla ww. nieruchomości wynosiła 48 zł miesięcznie, a od lutego 2016r. - w związku ze złożoną w dniu 12 lutego 2016r. korektą deklaracji – 32 zł miesięcznie.
W kolejnym piśmie z dnia 24 października 2016r., strona ponownie wniosła o "anulowanie" opłat naliczonych za okres, w którym nie były świadczone usługi.
Następnie organ wezwał stronę do dostarczenia dokumentów i informacji niezbędnych do właściwej oceny jego sytuacji materialnej oraz sprecyzowanie m.in., czy ulga ma dotyczyć należności głównej, odsetek i kosztów egzekucyjnych, czy wniosek dotyczy umorzenia zaległości, czy też rozłożenia na raty. Ponadto stronę poinformowano, że udzielanie przedsiębiorcom ulg w spłacie zobowiązań z tytułu opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi odbywa się z uwzględnieniem przepisów dotyczących pomocy publicznej i wezwano stronę o sprecyzowanie o jaki rodzaj pomocy publicznej się ubiega.
Wezwania powyższe pozostały bez odpowiedzi.
Decyzją z dnia "[...]" Prezydent O. odmówił stronie umorzenia zaległości z tytułu opłaty zagospodarowanie odpadami komunalnymi za okres od 1 sierpnia 2013r. do 31 stycznia 2016r. Podstawę wydania decyzji stanowił art.67a, art.67b i art.207 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2017r., poz.201 ze zm.), dalej jako "O.p.", art.6q ustawy z dnia 13 września 1996r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz.U z 2016r., poz.250 ze zm.), dalej jako "u.c.p.g." oraz art.37 ust.1, 5 i 7 ustawy z dnia 30 kwietnia 2004r. o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej (Dz.U. z 2016r., poz.1808). W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że w związku z tym, że strona nie wywiązała się z obowiązków informacyjnych spoczywających na podmiocie ubiegającym się o pomoc, o których mowa w art.37 ust.1 pkt 5 ww. ustawy, pomoc nie może być jej udzielona.
W odwołaniu od opisanej decyzji strona wniosła o "anulowanie-umorzenie opłat naliczonych za okres, w którym nie były świadczone usługi".
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O., decyzją z dnia "[...]" uchyliło ww. decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Wskazało, że w pierwszej kolejności obowiązkiem organu jest ustalenie istnienia przesłanek wynikających z art.67a O.p. Odstąpienie od analizy wystąpienia w sprawie przesłanek ważnego interesu podatnika bądź interesu publicznego skutkowało naruszeniem przepisów postępowania.
W toku ponownie prowadzonego postępowania strona wyjaśniła, że wnosiła o odstąpienie-anulowanie opłaty, a nie o jej umorzenie w oparciu o sytuację rodzinną, materialną. Wniosła o stwierdzenie nieważności decyzji ustalającej opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w terminie od 1 sierpnia 2013r. do 31 stycznia 2016r.
Decyzją z dnia "[...]" Prezydent O. ponownie odmówił stronie umorzenia zaległości z tytułu opłaty zagospodarowanie odpadami komunalnymi za okres od 1 sierpnia 2013r. do 31 stycznia 2016r. Organ ten uznał, że w sprawie nie została spełniona przesłanka interesu publicznego, ani ważnego interesu strony (sytuacji ekonomicznej strony nie można uznać za trudną). Nadto organ wskazał, że strona nie wywiązała się z obowiązków informacyjnych spoczywających na podmiocie ubiegającym się o pomoc, o których mowa w art.37 ust.1 pkt 5 ustawy o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej. Definitywna rezygnacja z należności przysługujących organom podatkowym byłaby, zdaniem organu, przedwczesna.
W odwołaniu od decyzji, strona zarzuciła, że organ nie wniknął z należytą starannością w przebieg całej sprawy, nie odniósł się do złożonych wyjaśnień.
Zaskarżoną decyzją z dnia "[...]" Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O’ utrzymało w mocy ww. decyzję Prezydenta O’. W motywach rozstrzygnięcia SKO przytoczyło treść art.67a § 1 pkt 3 O.p. i wskazało, że przepis ten daje organowi podstawę do wydania decyzji w ramach tzw. uznania administracyjnego. Zaznaczyło, że organ I instancji przeprowadził postępowanie zgodnie z ww. przepisem i odniósł się do złożonego wniosku w aspekcie przesłanek z niego wynikających. W ocenie SKO, organ I instancji prawidłowo ocenił, że kondycja finansowa strony nie jest trudna i nie może stanowić "ważnego interesu podatnika".
Nie sposób również uwzględnić zasadności wniosku z uwagi na "interes społeczny". Nadto stwierdził, że zgodnie z art.6h) u.c.p.g. podmiot, który prowadzi działalność gospodarczą na terenie gminy, zawsze jest zobowiązany ponosić opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi za każdy miesiąc, w której na danej nieruchomości powstały odpady komunalnej niezalenie od tego, czy korzysta z indywidualnego pojemnika, czy też zbiorowego. Za nieprawdziwe uznał twierdzenie strony, że w analizowanym okresie usługa odbierania odpadów nie była wykonywana – firma A. regularnie odbierała odpady z pojemnika zbiorczego należącego do B., z którego korzystała strona.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie strona wniosła o uchylenie decyzji organów obu instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonej decyzji zarzuciła błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcie polegający na tym, że organy nie rozpoznały sprawy co do istoty, pomijając szereg okoliczności faktycznych istotnych dla prawidłowego jej rozpoznania. Wniosła o przeprowadzenie dowodu z przesłuchania stron na okoliczność złożenia deklaracji. Skarżący podkreślił, że organy skupiły się na kwestii umorzenia nieopłaconych należności, a pominęły że złożona przez niego deklaracja przed końcem 2012r. została zgubiona przez urzędników Urzędu Miasta O. Postępowanie winno dotyczyć umorzenia opłaty w związku z jej nienależnym naliczaniem, a nie w oparciu o art.67a) O.p., gdyż skarżący nigdy nie wnioskował o umorzenie spornej opłaty w oparciu o ww. przepis, ale nie zgadzał się z kwestią naliczenia tej opłaty co do zasady, co pominęły organy.
W odpowiedzi na skargę, organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. SKO podniosło, że z adnotacji urzędowej z dnia 10 stycznia 2017r. wynika, że intencją strony było umorzenie zaległości z tytułu opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi. W toku dalszego postępowania strona nie kwestionowała przyjętego trybu postępowania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny, zważył co następuje
Skarga jest zasadna.
W pierwszej kolejności należy wskazać, że Sąd w oparciu o dyspozycję art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz.1369 ze zm.), dalej "p.p.s.a.", oddalił wniosek skarżącego o dopuszczenie dowodu z zeznań stron. Zgodnie bowiem z powołanym przepisem, sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Tym samym przed sądami administracyjnymi nie jest dopuszczalne przeprowadzanie wniosków osobowych.
Przedmiotem kontroli w rozpoznanej sprawie jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego, utrzymujące w mocy postanowienie Prezydenta O., którym odmówiono skarżącemu umorzenia zaległości z tytułu opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi za okres od 1 sierpnia 2013r. do 31 stycznia 2016r.
Zasadnicze znaczenie w sprawie ma jednakże treść żądania wniesionego przez skarżącego do organu I instancji, które wszczęło przedmiotowe postępowanie. W skardze bowiem podniesiono, że organy obu instancji nie rozpoznały sprawy we właściwy sposób, gdyż skarżący nigdy nie wnioskował o umorzenie spornych opłat w oparciu o art.67a) O.p., lecz nie zgadzał się z jej naliczeniem co do zasady.
Z analizy akt sprawy, w szczególności pism skarżącego kierowanych do organów obu instancji nie wynika, by wnosił on o zastosowanie ulgi z art.67a § 1 pkt 3 O.p., tj. o umorzenie spornej zaległości z tytułu opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi. I tak, w piśmie z dnia 9 września 2016r. skarżący wniósł o "anulowanie opłat naliczonych za okres, w którym nie były świadczone usługi" (k.5). Analogiczny wniosek zawarty został w kolejnym piśmie z dnia 24 października 2016r. (k.17). W odwołaniu od decyzji Prezydenta O. z dnia "[...]", skarżący wniósł o "anulowanie-umorzenie" spornych opłat (k. 41). Wątpliwości co do żądania strony nie pozostawia treść pisma z dnia 30 sierpnia 2017r., w którym skarżący jednoznacznie wyjaśnia, że: "Prosiłem o odstąpienie – umorzenie opłaty, gdyż czynności wywozu nieczystości nie były realizowane. Nie proszę o umorzenie opłaty w oparciu o moją sytuację rodzinną - materialną, ale nie zgadzam się z naliczoną opłatą za usługę, która nie była wykonana.
W związku z powyższym wnoszę o stwierdzenie nieważności decyzji ustalającej opłaty za wywóz nieczystości w terminie (...)" (k.94). Tożsame twierdzenia zawarte zostały w piśmie skarżącego z dnia 21 września 2017r. (k.99-100).Nadto wszystkie wezwania kierowane do skarżącego dotyczące dostarczenia dokumentów i informacji celem rozpoznania jego żądania w trybie art.67a) O.p., czyli danych dotyczących jego sytuacji materialnej oraz sprecyzowanie żądania: czy ulga ma dotyczyć należności głównej, odsetek i kosztów egzekucyjnych, czy wniosek dotyczy umorzenia zaległości, czy też rozłożenia na raty, a także sprecyzowania o jaki rodzaj pomocy publicznej się ubiega, pozostały bez odpowiedzi. Z adnotacji urzędowej z dnia 10 stycznia 2017r. wynika natomiast, że żona skarżącego oświadczyła, że żądanych dokumentów nie dośle, gdyż nie uznaje za zasadne ich wysyłania do organu. Stwierdziła także, że wniosek o umorzenie spornych należności został złożony z uwagi na brak wykonania usługi w badanym okresie (k.28).
Tym samym z akt sprawy wynika, że skarżący nie wniósł o umorzenie opisanych należności w trybie art.67a) O.p. Jeżeli natomiast powstały wątpliwości co do treści żądania, to organ powinien ustalić jaka była rzeczywista wola strony. Zgodnie bowiem z art.121 §1 O.p., postępowanie podatkowe powinno być prowadzone w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych, a stosownie do art.122 O.p., w toku postępowania organy podatkowe podejmują wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym. Reguły postępowania wynikające z powyższych przepisów, w pierwszej kolejności nakładają na organ prowadzący postępowanie dokładne wyjaśnienie treści żądania strony. Obowiązkiem organu jest zatem dokładne ustalenie treści wniosku strony, który wyznacza rodzaj sprawy będącej przedmiotem postępowania. Organ jest tym wnioskiem (żądaniem) związany.
Treść żądania wyznacza stosowną normę prawa materialnego lub procesowego, która z kolei ma znaczenie dla ustalenia zakresu postępowania. Organ nie może dokonywać oceny wniosków strony według własnego uznania, nie jest też uprawniony do samodzielnego kształtowania, czy precyzowania treści żądania strony.
Podkreślić przy tym należy, że w piśmie z dnia 30 sierpnia 2017r. strona zawarła już jednoznaczny wniosek "o stwierdzenie nieważności decyzji ustalającej opłaty za wywóz nieczystości w terminie od 1.08.2013r. do 31.01.2016r.". Wobec powyższego organ powinien wydać rozstrzygnięcie w tym przedmiocie, a przypadku braku decyzji, której stwierdzenia nieważności strona żąda stosowne będzie wydanie postanowienia w trybie art.165a) O.p.
W konsekwencji powyższego, w rozpoznanej sprawie doszło do naruszenia przepisów postępowania, tj. art.121§1 i art.122 O.p., w wyniku czego organ nie rozpoznał we właściwym trybie żądania skarżącego, błędnie kwalifikując je jako wniosek o umorzenie należności w trybie art.67a §1 pkt 3 O.p.
Uwzględniając powyższe Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art.135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy zobowiązane będą do uwzględnienia oceny prawnej wyrażonej w niniejszym rozstrzygnięciu, tj. rozpoznania wniosku strony, sprecyzowanego w piśmie z dnia 30 sierpnia 2017r., we właściwym trybie.
O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a. - na zasądzony zwrot kosztów postępowania składa się wpis od skargi w kwocie 500 zł.