Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia 26 lipca 2012 r. złożonym na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy (PPF), skarżący J. G. wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego ewentualnie o ustanowienie adwokata. Z oświadczenia wnioskodawcy wynika, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z uczącą się córką oraz dwójką pełnoletnich synów. Oświadczył, że cała rodzina utrzymuje się ze świadczenia emerytalnego skarżącego w wysokości 1.092,14 zł miesięcznie netto. Wskazał, iż jest współwłaścicielem domu. W uzasadnieniu wniosku stwierdził, że z uzyskiwanego dochodu prowadzone jest postępowanie egzekucyjne przez komornika, nadto z tytułu ugody administracyjnej zawartej z ZUS w Olsztynie spłaca kwotę 100 zł miesięcznie. Podkreślił, że ponosi znaczne wydatki związane z utrzymaniem uczącej się córki, nadto pomaga synom. Korzysta z pomocy Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w różnych formach. Wyjaśnił, iż po opłaceniu opłat związanych z utrzymaniem gospodarstwa domowego, pozostaje mu kwota ok. 50-80 zł, którą to przeznacza na naukę córki.
Do wniosku załączył kserokopię: dokumentów lekarskich, dotyczących jego stanu zdrowia, decyzję i zaświadczenie wydane przez Urząd Pracy, zaświadczenie z GOPS w Jonkowie o przyznanej pomocy w okresie od 01.01.2009 r. do 31.12.2011 r., postanowienie Sądu Rejonowego z dnia "[...]", decyzję ZUS o wysokości świadczenia emerytalnego, decyzji przyznających pomoc skarżącemu przez GOPS oraz odpisy dokumentów potwierdzających fakt kontynuowana nauki przez córkę.
Nadto na podstawie akt administracyjnych, referendarz sądowy ustalił, że prowadzący z wnioskodawcą wspólne gospodarstwo domowe syn A., na dzień wydawania zaskarżonej decyzji otrzymywał wynagrodzenie za pracę w kwocie 750 zł miesięcznie brutto.
Mając na uwadze powyższe, zważono, co następuje:
Ponieważ na mocy art. 239 pkt 1 lit. e) ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U z 2012 r., poz. 270) zwanej dalej w skrócie p.p.s.a., strona skarżąca działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych, rozstrzygnięcie przedmiotowego wniosku ogranicza się do kwestii ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika.
Zgodnie z art. 262 p.p.s.a., do stron korzystających z ustawowego zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych odpowiednie zastosowanie mają przepisy o przyznaniu prawa pomocy, w zakresie dotyczącym zastępstwa prawnego na zasadach prawa pomocy.
Jak wynika z odpowiedniego zastosowania art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 wskazanej ustawy, ustanowienie radcy prawnego na rzecz osoby fizycznej następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść związanego z tym kosztu, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Powołane przepisy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 p.p.s.a. Strona ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy musi zatem uprawdopodobnić, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie. W przypadku prawa pomocy mamy do czynienia z pomocą budżetu Państwa osobom, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przesłanki przyznania prawa pomocy są przy tym określone ogólnie, a więc uznaniu sądu pozostawił ustawodawca ocenę przedstawionych we wniosku okoliczności przemawiających, zdaniem strony, za rozstrzygnięciem korzystnym dla niego.
Zauważyć należy, że ciężar dowodu spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie prawa pomocy. Wnioskodawca powinien zatem wykazać, że jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że nie jest w stanie pokryć kosztów procesu we własnym zakresie. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to sprowadzać się powinna do przypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie jej udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe.
Oceniając sytuację finansową skarżącego na podstawie złożonych przez niego oświadczeń należy stwierdzić, iż strona spełnia przesłanki warunkujące przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Pomimo, że skarżący nie odniósł się w żaden sposób do faktu, czy synowie prowadzący z nim wspólne gospodarstwo domowe otrzymują jakiekolwiek dochody, referendarz sądowy uznał, że w sytuacji nawet gdyby przyjąć, że jeden z synów uzyskuje stałe dochody ze stosunku pracy w kwocie 750 zł brutto, to i tak fakt, ten nie zmienia oceny, iż spełnione zostały przesłanki do przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. Podkreślić należy, że czteroosobowa rodzina utrzymuje się z dochodów w granicy ok. 1.400 zł (uwzględniając dochody syna A. w kwocie 750 zł brutto) tj. ok. 350 zł na każdego. Podkreślić dodatkowo należy, że skarżący nie dysponuje majątkiem, poza domem, w którym zamieszkuje wraz z dziećmi. W takiej sytuacji, konieczność opłacenia kosztów związanych z ustanowieniem profesjonalnego pełnomocnika w osobie radcy prawnego wiązałaby się z poniesieniem uszczerbku na koniecznym utrzymaniu rodziny.
W sytuacji zaś nie jednoznacznego określenia przez wnioskodawcę, o którego z profesjonalnych pełnomocników wnosi, referendarz sądowy, kierując się przyjętą w takich sytuacjach praktyką, ustanowił pierwszego ze wskazanych przez wnioskodawcę profesjonalnych pełnomocników tj. radcę prawnego.
W związku z tym, na podstawie art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a. i art. 258§2 pkt 7 p.p.s.a. należało orzec jak w sentencji.