Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia 2 stycznia 2009 r. skarżąca J. R. zwróciła się o zwolnienie od kosztów sądowych, w tym wpisu od skargi określonego na kwotę 200 zł. Ze złożonego przez skarżącą formularza wniosku o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, iż wnioskodawczyni obecnie nigdzie nie pracuje, nie prowadzi również działalności gospodarczej, którą zawiesiła 1 listopada 2008r. Jak wynika z zaświadczenia Wójta Gminy "[...]", przedłożonego przez wnioskodawczynię, działalność gospodarcza prowadzona przez J. R. została zawieszona w okresie od 28.10.2008r. do 31.03. 2009r. We wspólnym gospodarstwie domowym skarżąca pozostaje z mężem, który uzyskuje dochód z tytułu umowy o pracę w wysokości około 6700 zł brutto miesięcznie. Małżonkowie nie mają nikogo na utrzymaniu. Skarżąca oświadczyła również, iż od lutego 2005r. pozostaje ze współmałżonkiem w ustroju rozdzielności majątkowej. Wnioskodawczyni jest współwłaścicielką w ¼ części nieruchomości (domu) o powierzchni 1.040 m2, posiada udział w ¼ części nieruchomości o powierzchni 1,22 ha oraz jak oświadczyła ma służebność mieszkania o powierzchni 200 m2.
Na podstawie akt administracyjnych ustalono, iż przedmiotową nieruchomością jest Pałac w "[...]" – miejsce zamieszkiwania oraz prowadzenia przez skarżącą działalności gospodarczej (obecnie zawieszonej). Argumentując wniosek skarżąca wskazała na brak oszczędności oraz okoliczność, iż posiadane nieruchomości nie przynoszą dochodów, a jedynie obciążenia.
Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 245 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej cyt. jako p.p.s.a.), zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata, czyli przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, następuje jeśli osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Jeśli natomiast osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, to w świetle art. 246 § 1 pkt 2 powołanej ustawy, przyznawane jest prawo pomocy w zakresie częściowym.
Przedstawiona powyżej sytuacja materialna i rodzinna wnioskodawczyni nie pozwala na przyjęcie, iż w sprawie zachodzą szczególne okoliczności pozwalające na skuteczne ubieganie się o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych. Instytucja ta ma bowiem charakter wyjątkowy i jest stosowana w przypadku osób charakteryzujących się ubóstwem. Osoby fizyczne powinny partycypować w kosztach postępowania, jeżeli mają jakiekolwiek środki majątkowe, nawet gdyby przeznaczenie ich na ten cel miałoby nastąpić z jakimś uszczerbkiem utrzymania koniecznego dla nich i ich rodziny. Zwrócić należy uwagę, iż zwolnienie od kosztów sądowych jest obciążeniem budżetu państwa i przerzuceniem ciężaru tych kosztów na Skarb Państwa. Zwolnienie od ponoszenia tego rodzaju danin stanowi odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia.
Przede wszystkim zwrócić należy uwagę, iż skarżąca jest współwłaścicielką (w ¼ części) znacznego majątku nieruchomego. Posiada dom oraz nieruchomość o powierzchni 1,22 ha. Posiadany majątek musi zostać uwzględniony przy badaniu ogólnej sytuacji finansowej. Ponadto wskazać należy, iż posiadanie majątku w postaci nieruchomości wiąże się z potencjalnymi możliwościami zdobycia środków pieniężnych. Nawet jeżeli, w chwili obecnej nieruchomość nie przynosi dochodu, a jedynie same obciążenia, jak podnosi skarżąca, to sytuacja taka może mieć charakter przejściowy. Nie zmienia to faktu, iż wnioskodawczyni posiada majątek w postaci ¼ udziału w nieruchomości, która jak można przypuszczać stanowi dużą wartość, a dodatkowo ma charakter zarobkowy.
Wskazać również należy, iż posiadany majątek nieruchomy może służyć ewentualnie jako zabezpieczenie pożyczki lub kredytu w sytuacji braku bieżących środków finansowych, zwłaszcza, że z akt sprawy oraz argumentacji wnioskodawczyni nie wynika aby majątek ten był przedmiotem hipoteki, zajęcia komorniczego czy egzekucji.
Skarżąca oświadczyła, iż pozostaje w rozdzielności majątkowej z małżonkiem, jednakże okoliczność ta nie skutkuje automatycznie obowiązkiem zwolnienia skarżącej z kosztów sądowych. Należy bowiem zauważyć, że zgodnie z art. 23 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego małżonkowie są zobowiązani do wzajemnej pomocy i z tego obowiązku nie zwalnia pozostawanie w rozdzielności majątkowej (por. postanowienie NSA z dnia 6 października 2004r. sygn. akt GZ 71/04, publ. ONSAiWSA, 1(4)2005). Dlatego też pracujący i uzyskujący dochód współmałżonek powinien wspomóc w razie potrzeby, pozostającą we wspólnym gospodarstwie domowym, niepracującą i nie uzyskującą dochodów żonę.
Na stanowisko w kwestii odmowy przyznania prawa pomocy, w okolicznościach niniejszej sprawy, nie wpływa również fakt okresowego zawieszenia przez skarżącą działalności gospodarczej.
Reasumując należy stwierdzić, iż posiadany majątek jak również regularność i wysokość dochodów współmałżonka skarżącej, pozwalają na poniesienie kosztów sądowych niniejszego postępowania, które na obecnym etapie wynoszą 200 zł, tytułem wpisu sądowego. Innymi słowy, skarżąca nie wykazała, aby jej sytuacja materialna i rodzinna uniemożliwiała poniesienie kosztów sądowych w wyżej wymienionej wysokości.
W związku z tym skoro nie są spełnione przesłanki określone w art. 246 § 1 p.p.s.a. należało orzec jak w sentencji.