Uzasadnienie
E. W. złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skargę na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w przedmiocie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2014r. Wezwana do uzupełnienia braków formalnych skargi wraz z pismem z dnia 13 lipca 2015r. złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych.
Zarządzeniem z dnia19 sierpnia 2015r. zobowiązano E. W. do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez wskazanie dochodów męża, z którym jak wynika z wniosku pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym, a także wskazania z czego utrzymuje się skarżąca oraz jakie comiesięczne wydatki ponosi na prowadzenie gospodarstwa domowego. Skarżącej zakreślono termin 7 dni na uzupełnieni wniosku pod rygorem jego oddalenia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, zważył co następuje
Zgodnie z treścią przepisu art. 246 §1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, w przypadku gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast stosownie do pkt 2 §1 art. 246 ustawy, przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W myśl art. 245 § 3 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego.
Ocena czy w sprawie zachodzi konieczność zwolnienia strony od kosztów sądowych podejmowana jest przede wszystkim na podstawie oświadczenia o stanie majątkowym strony. Powinno ono być tak sporządzone by odzwierciedlało całą sytuację majątkową i życiową ubiegającego się o zwolnienie. Pozwala ono na ocenę czy strona ubiegająca się o zwolnienie od kosztów nie jest w stanie ich ponieść bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Takiej funkcji nie spełnia oświadczenie złożone przez skarżącą.
W celu uzupełnienia informacji na temat sytuacji materialnej wnioskodawczyni oraz wyjaśnienia wątpliwości powstałych na tle złożonego przez nią oświadczenia, Sąd wezwał ją do uzupełnienia oświadczenia poprzez wskazanie dochodów męża, z którym jak wynika z wniosku pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym, a także wskazania z czego utrzymuje się skarżąca oraz jakie comiesięczne wydatki ponosi na prowadzenie gospodarstwa domowego. W wezwaniu zawarte zostało pouczenie, zgodnie z którym niezastosowanie się do wezwania może stanowić podstawę odmowy przyznania prawa pomocy. Mimo prawidłowego awizowania przesyłki, skarżąca nie podjęła jej w Urzędzie Pocztowym. Przesyłka adresowana była na adres wskazany przez skarżącą, pod którym odbierała dotychczasową korespondencję. Podkreślić należy, że w sprawie nie został zgłoszony nowy adres skarżącej do doręczeń i dlatego Sąd na podstawie art. 73 §4 p.p.s.a. uznał doręczenie za dokonane z dniem 7 września 2015r.
W postępowaniu o przyznanie prawa pomocy, to na stronie spoczywa ciężar wykazania, iż znajduje się w sytuacji uzasadniającej jego przyznanie. Składając formularz wniosku, powinna tym samym skrupulatnie go wypełnić, a w sytuacji, gdy zawarte w nim oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku i dochodach okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, przedłożyć na wezwanie dodatkowe oświadczenia i dokumenty źródłowe pozwalające na zweryfikowanie złożonego przez nią oświadczenia i dokonanie oceny jej rzeczywistej sytuacji materialnej. Strona musi bowiem wykazać, tj. należycie udokumentować, swoją sytuację materialną, gdyż to na podstawie przekazanych przez nią informacji dokonywana jest merytoryczna ocena wniosku pod kątem wystąpienia przesłanek przyznania prawa pomocy (por. np. postanowienia NSA z dnia 16 grudnia 2010 r., sygn. akt II GZ 409/10 i z dnia 20 stycznia 2012 r., sygn. akt II FZ 833/11, orzeczenia.nsa.gov.pl).
W niniejszej sprawie, pomimo pouczenia o skutkach niezastosowania się do wezwania, wnioskodawczyni nie przedłożyła żądanego dodatkowego oświadczenia. Mając powyższe na uwadze przyjąć należy, że niewskazanie przez skarżącą informacji żądanych przez Sąd czyni jej sytuację majątkową niewyjaśnioną. Z przyczyn leżących po stronie skarżącej, niemożliwe okazało się ustalenie jej rzeczywistej sytuacji dochodowej i majątkowej. Sąd stwierdził zatem, że skoro wnioskodawczyni nie przedstawiła informacji, które wskazywałyby w sposób nie budzący wątpliwości na jej rzeczywistą sytuację materialną i zdolności finansowe to jej wniosek nie mógł być uwzględniony.
W świetle powyższego stwierdzić należy, że brak pełnych informacji na temat sytuacji materialnej wnioskodawczyni uniemożliwia uwzględnienie jej wniosku o przyznanie prawa pomocy. Nieujawnienie przez wnioskodawczynię, pomimo wezwania, sytuacji materialnej w pełnym zakresie, uniemożliwia stwierdzenie w sposób nie budzący wątpliwości, że rzeczywiście nie jest ona w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego dla jej utrzymania. Prawo pomocy jest natomiast instytucją wyjątkową i jako taka powinno być stosowne tylko w stosunku do stron, które w sposób nie budzący wątpliwości wykazały, że nie posiadają żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania, a zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym było i jest dla nich obiektywnie niemożliwe, czego w warunkach niniejszej sprawy wnioskodawczyni nie uczyniła.
Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 246§1 p.p.s.a., a contrario należało orzec jak w sentencji postanowienia.