Uzasadnienie
Skarga D.W. (dalej: "strona", "zobowiązany" lub "skarżący") dotyczy postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie (dalej: "DIAS") utrzymującego w mocy postanowienie Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Elblągu (dalej: "Dyrektor ZUS" lub "organ I instancji") z 8 sierpnia 2023 r. nr 520000.71.2023.RED-160, o odmowie wszczęcia postępowania w zakresie złożonych zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne.
Z akt sprawy wynika, że Dyrektor ZUS prowadzi postępowanie egzekucyjne wobec majątku zobowiązanego na podstawie 26 tytułów wykonawczych obejmujących należności z tytułu zaległych składek w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą. Przedmiotowe tytuły wykonawcze zostały doręczone zobowiązanemu przez organ I instancji w dniach: 25.05.2015 r., 3.08.2015 r., 28.09.2015 r., 18.03.2016 r., 3.06.2016 r. 30.06.2016 r., 6.06.2018 r., 11.12.2019 r., 28.02.2020 r.
W piśmie z 6 lipca 2023 r. (data wpływu do organu: 10 lipca 2023 r.) zobowiązany zgłosił zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, wskazując na przedawnienie należności, brak wymagalności obowiązku, a ponadto określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia.
Opisanym na wstępie postanowieniem z 8 sierpnia 2023 r. Dyrektor ZUS, powołując art. 61a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 775; dalej: "Kpa") w zw. z art. 17 § 1, art. 18 i art. 27 § 1 pkt 9 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 479; dalej: "u.p.e.a.") oraz art. 13 ustawy z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. poz. 2070; dalej: "ustawa nowelizująca") odmówił wszczęcia postępowania w zakresie złożonych zarzutów z uwagi na uchybienie ustawowego terminu do ich wniesienia. Organ I instancji ocenił bowiem, że w niniejszej sprawie zgodnie z art. 13 ustawy nowelizującej, należy stosować przepisy u.p.e.a. w brzmieniu obowiązującym przed 30 lipca 2020 r., które przewidywały 7-dniowy termin na wniesienie zarzutów od doręczenia zobowiązanemu tytułu wykonawczego.
W zażaleniu na powyższe postanowienie strona wniosła o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji, a ponadto o wstrzymanie wykonania egzekucji. Wskazał przy tym na konieczność uznania złożonych zarzutów za zasadne i umorzenia postępowania egzekucyjnego.
Utrzymując w mocy postanowienie będące przedmiotem zażalenia strony DIAS podzielił (w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia) stanowisko organu I instancji o konieczności zastosowania w niniejszej sprawie przepisów u.p.e.a. w brzmieniu obowiązującym do 29 lipca 2020 r., gdyż postępowanie egzekucyjne w tej sprawie zostało wszczęte przed nowelizacją ustawy. Zauważył bowiem, że organ I instancji w dniach: 25.05.2015 r., 3.08.2015 r., 28.09.2015 r., 18.03.2016 r., 3.06.2016 r. 30.06.2016 r., 6.06.2018 r., 11.12.2019 r. oraz 28.02.2020 r. doręczył stronie odpisy tytułów wykonawczych zawierające pouczenie o przysługującym zobowiązanemu prawie do zgłoszenia zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej w terminie 7 dni. Ocenił, że pouczenie to było zgodne z art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a. (w brzmieniu obowiązującym do 29 lipca 2020 r.), natomiast zgłoszenie przez zobowiązanego zarzutów 10 lipca 2023 r. było spóźnione i nie wywołało zamierzonego skutku, gdyż postępowanie mające na celu rozpatrzenie zgłoszonych zarzutów nie mogło być wszczęte.
W skardze skierowanej do tutejszego Sądu skarżący wniósł o uchylenie postanowień organów obu instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Zarzucił organom egzekucyjnym naruszenie art. 7 Kpa poprzez załatwienie sprawy z pominięciem interesu społecznego i słusznego interesu obywatela. W uzasadnieniu skargi ocenił natomiast, że prowadzenie postępowania egzekucyjnego w niniejszej sprawie było przedwczesne, gdyż dotychczas nie została zakończona sprawa dotycząca układu ratalnego z ZUS. Stwierdził również, że organy egzekucyjne wadliwie zakwalifikowały jego wniosek o zawieszenie postępowania administracyjnego jako wszczynający nowe postępowanie "w przedmiocie zawieszenia postępowania" w rozumieniu art. 61 § 1 Kpa, nie dostrzegając, że dotyczył on jedynie incydentalnej, wpadkowej kwestii (w tej sprawie: zawieszenia postępowania) wynikłej w toku głównego postępowania egzekucyjnego. Uznał, że jego wniosek winien zostać rozpatrzony w trybie art. 56 u.p.e.a. w ramach wszczętego postępowania egzekucyjnego, a organy po zbadaniu czy okoliczności wskazane w tym wniosku dawały podstawę do zawieszenia postępowania egzekucyjnego, zobowiązane będą do wydania stosownego postanowienia, na podstawie art. 56 § 3 u.p.e.a.
W odpowiedzi na skargę DIAS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje
Skarga nie jest zasadna, a sprawa zainicjowana tą skargą, stosownie do art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.; dalej: "p.p.s.a."), została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym. Sąd miał przy tym na uwadze, że zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. 2022 r. poz. 2492 ze zm.) oraz art. 134 § 1 p.p.s.a., dokonuje kontroli zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Naruszenia prawa, stanowiące podstawę do uwzględnienia skargi na postanowienie, zostały zaś wymienione w art. 145 § 1 p.p.s.a. W ocenie Sądu, opisanych w tym przepisie naruszeń prawa nie można jednak przypisać organom prowadzącym postępowanie w sprawie zakończonej zaskarżonym do tutejszego Sądu postanowieniem DIAS w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w zakresie złożonych zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne.
Z akt sprawy wynika bowiem, że Dyrektor ZUS prowadzi postępowanie egzekucyjne wobec majątku skarżącego na podstawie 26 tytułów wykonawczych obejmujących należności z tytułu zaległych składek w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą. Przedmiotowe tytuły wykonawcze zostały doręczone zobowiązanemu przez organ I instancji w dniach: 25.05.2015 r., 3.08.2015 r., 28.09.2015 r., 18.03.2016 r., 3.06.2016 r. 30.06.2016 r., 6.06.2018 r., 11.12.2019 r., 28.02.2020 r. Postępowanie egzekucyjne w kontrolowanej sprawie zostało zatem wszczęte przed wejściem w życie ustawy nowelizującej (30 lipca 2020 r.). Z mocy art. 13 ust. 1 ustawy nowelizującej, w kontrolowanej sprawie zastosowanie znajdują więc przepisy u.p.e.a. w brzmieniu obowiązującym do 29 lipca 2020 r. Wśród tych przepisów jest art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a., który przewidywał obowiązek pouczenia zobowiązanego w tytule wykonawczym o przysługującym mu w terminie 7 dni prawie zgłoszenia do organu egzekucyjnego zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego.
Pomimo prawidłowego pouczenia o treści ww. przepisu w doręczonych skarżącemu tytułach wykonawczych, skarżący nie zachował 7-dniowego terminu na zgłoszenie zarzutów, gdyż te zostały sformułowane przez skarżącego dopiero w piśmie z 6 lipca 2023 r. (data wpływu do organu: 10 lipca 2023 r.).
W tych okolicznościach, w świetle art. 61a § 1 Kpa w zw. z art. 18 u.p.e.a., konieczne było wydanie przez organ I instancji postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania w zakresie złożonych zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne, gdyż postępowanie w sprawie tych zarzutów z innych uzasadnionych przyczyn nie mogło być wszczęte. Należy przy tym zaznaczyć, że art. 61a § 1 Kpa nie pozostawia organowi administracji możliwości wyboru rozstrzygnięcia w przypadku stwierdzenia przeszkody formalnej do wszczęcia postępowania, do której należy zaliczyć także niezachowanie ustawowego terminu na zgłoszenie zarzutów. Nie znajduje zatem usprawiedliwionych podstaw zarzut skargi dotyczących naruszenia w tej sprawie art. 7 Kpa statuującego zasadę uwzględniania przy załatwianiu sprawy interesu społecznego i słusznego interesu obywateli.
Odnosząc się do treści skargi należy także wyjaśnić skarżącemu, że przedmiot kontrolowanej sprawy został wyznaczony zakresem żądania zawartego w piśmie z 6 lipca 2023 r., w którym skarżący zgłosił zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. W postępowaniu zainicjowanym tego rodzaju zgłoszeniem nie znajduje natomiast zastosowania art. 56 u.p.e.a. zawierający przesłanki zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Niemniej jednak, w świetle art. 35 § 1 u.p.e.a. (w brzmieniu obowiązującym do 29 lipca 2020 r.) zawieszenie postępowania egzekucyjnego jest jednym ze skutków zgłoszenie przez zobowiązanego zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-7, 9 i 10 u.p.e.a. Jak wynika z odpowiedzi na skargę, przepis ten stanowił podstawę prawną zawieszenia przez Dyrektora ZUS (postanowieniem z 2 sierpnia 2023 r. nr 520000.71.159.2023.RED-Z) postępowanie egzekucyjnego w związku z wniesionymi przez skarżącego zarzutami.
Natomiast stwierdzenie przez organ I instancji uchybienia przez zobowiązanego terminowi do zgłoszenia tych zarzutów obligowało ten organ do wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania zmierzającego do rozpatrzenia zasadności tych zarzutów.
Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.