Uzasadnienie
M. B. (dalej zobowiązany lub skarżący) wniósł skargę na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej (dalej DIAS) z "[...]" r. nr "[...]" o utrzymaniu w mocy postanowienia z "[...]" r. nr "[...]" Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych "[...]" (dalej: Dyrektor Oddziału ZUS, organ egzekucyjny) w przedmiocie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną.
Z akt sprawy wynika, że organ egzekucyjny podjął czynności egzekucyjne do majątku zobowiązanego, na podstawie szeregu tytułów wykonawczych, wystawionych pomiędzy 17.07.2014 r. a 29.05.2019 r. przez Dyrektora Oddziału ZUS. Tytuły zostały wyszczególnione na str. 1 i 2 zaskarżonej decyzji. Dotyczyły należności z tytułu nieuiszczonych składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz składek na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okresy od listopada 2011 r. do lutego 2016 r., od kwietnia 2016 r. do maja 2016 r., od sierpnia 2016 r. do października 2017 r., od stycznia 2018 r. do grudnia 2018 r. w kwocie należności głównej 133.311,41 zł (według stanu na dzień 2.12.2019 r.). Podstawą prawną wystawienia tytułów wykonawczych są deklaracje złożone przez Zobowiązanego, jako płatnika składek oraz decyzje Dyrektora Oddziału ZUS.
W toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego, Dyrektor Oddziału ZUS, trzema zawiadomieniami z 2.12.2019 r. nr "[...]" - "[...]", dokonał zajęcia świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej (k. 244-253 akt organu I instancji). Zobowiązany odebrał zawiadomienia o zajęciu 17.12.2019 r.. Następnie pismem z 9.12.2019 r. organ rentowy poinformował organ egzekucyjny, że wysokość świadczenia zobowiązanego wynosi miesięcznie "[...]" zł. Zaznaczono, że potrącenie ze świadczenia będzie dokonywane po zakończeniu potrąceń na podstawie uprzednio nadesłanych zajęć, zgodnie z art. 139 i 140 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2008 r. poz. 1270 ze zm.) - k. 254.
Pismem z 31.12.2019 r. skarżący, powołując się na ww. zawiadomienia o zajęciu z 2.12.2019 r., wniósł do organu egzekucyjnego skargę na czynność zajęcia świadczenia emertytalnego żądając "uchylenia decyzji i rozpoznania stanu faktycznego sprawy, faktów, wniosków". Zaznaczył, że nie jest ustalone saldo i wysokość jego wpłat. Jako załączniki do skargi zobowiązany dołączył kserokopie pism z 29.08.2019 r. i z 18.12.2019 r. kierowanych do Prokuratury Rejonowej, oraz kserokopię fragmentu pisma sporządzonego przez adwokata.
Postanowieniem z "[...]" r., wymienionym na wstępie, Dyrektor Oddziału ZUS oddalił skargę zobowiązanego na czynność egzekucyjną zajęcia świadczenia z zaopatrzenia emerytalnego, dokonaną ww. zawiadomieniami z 2.12.2019 r.. Powołał art. 123 § 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096), dalej k.p.a., w związku z art. 18 oraz art. 54 § 5 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. 2019 r. poz. 1438) dalej u.p.e.a..
W zażaleniu zobowiązany podniósł, że postanowienie z "[...]" r. zawiera "mało poważne zmiany" oraz, że ustalono "zbyt mało", w tym nie przesłuchano kierownika (który je podpisał). Postanowienie kontynuuje ukrywanie okoliczności faktycznych, a wcześniejsze zarzuty pozostają aktualne. Zdaniem zobowiązanego postanowienie organu egzekucyjnego powinno zostać uchylone.
Zaskarżonym postanowieniem DIAS utrzymał w mocy postanowienie organu egzekucyjnego. W uzasadnieniu powołał przepisy ustawy u.p.e.a.: art. 54 § 1 i § 5, art. 7 § 1 i § 2, art. 79 § 1 i 4, art. 1a pkt 12 lit. a) u.p.e.a.. Uznał, że zgodnie z art. 54 u.p.e.a. w postępowaniu skargowym zbadaniu podlega kwestia zgodności podjętych czynności z przepisami regulującymi sposób i formę dokonywania czynności egzekucyjnych w postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Przedmiotem skargi nie może być zasadność wszczęcia i prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Według DIAS czynności podjęte przez organ egzekucyjny w związku z zajęciem wyżej opisanych wierzytelności, były prawidłowe. Organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 7 § 1 i 2 u.p.e.a. zastosowany został środek egzekucyjny przewidziany w ustawie i prowadzący bezpośrednio do wykonania obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Podkreślił, że zajęcie świadczeń emerytalnych oraz renty socjalnej, przewidziane w art. 79 § 1 i § 4 u.p.e.a., mieści się w katalogu środków egzekucyjnych wymienionych w art. 1a pkt 12 lit. a) u.p.e.a..
Organ odwoławczy przeanalizował czynności dokonane w toku zajęcia i uznał, że nie doszło do naruszenia prawa. Zawiadomienia o zajęciu zawierają wszystkie elementy przewidziane w art. 67 § 2 u.p.e.a., a organ egzekucyjny uczynił zadość wymogom formalnym, wynikającym z przywołanych wyżej przepisów prawa.
DIAS zauważył, że skarżący w zażaleniu nie podniósł w swej argumentacji żadnych okoliczności związanych z prawidłowością zastosowanej czynności przez organ egzekucyjny. Organ odwoławczy uznał, że nie mogą być poddane merytorycznej ocenie kwestie powoływane przez zobowiązanego. Wykraczają one poza zakres przedmiotowy skargi na czynności egzekucyjne i nie dotyczą formalnoprawnej prawidłowości czynności.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie wniesiono o uchylenie postanowienia DIAS i rozpoznanie sprawy w całokształcie. Zarzucono naruszenie interesu prawnego i nierozpoznanie istoty sprawy oraz wieloletnie pozorowanie czynności egzekucyjnych. Zdaniem skarżącego występowanie z egzekucją było zbędne, nie otrzymał odpowiedzi na wniosek o potrącanie egzekwowanych kwot z należnych świadczeń. Ponadto nie ustalono salda zobowiązań i nie rozpatrzono wcześniejszych pism skarżącego.
Do skargi, podobnie jak do wcześniej składanych pism, skarżący dołączył kserokopie pism stanowiących korespondencję z Prokuraturą Rejonową, Dyrektorem Oddziału ZUS.
Odpowiadając na skargę DIAS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Podał, że skarżący nie wskazał konkretnej korespondencji, na którą nie udzielono mu odpowiedzi.
Zarządzeniem z 11 marca 2021 r. Przewodnicząca Wydziału I WSA w Olsztynie skierowała sprawę do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w składzie trzech sędziów, na podstawie art. 119 pkt 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a." (k. 14 akt sądowych).
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.
Z kolei art. 3 § 2 pkt 3 ww. ustawy p.p.s.a. stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie.
W wyniku kontroli sądowej postanowienie może zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) - c) p.p.s.a.).
Złożona w niniejszej sprawie skarga została przez Sąd rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym stosownie do art. 119 pkt 3 p.p.s.a..
Zgodnie z tym przepisem sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Sąd administracyjny dokonuje kontroli zaskarżonych rozstrzygnięć pod względem zgodności z prawem. Dlatego do uchylenia zaskarżonego rozstrzygnięcia wydanego przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło do naruszenia przez ten organ bądź przepisu prawa materialnego, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie.
Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, który nie ma zastosowania w rozpatrywanej sprawie.
W ocenie Sądu zaskarżone postanowienie nie narusza przepisów prawa, wobec czego nie zachodziła konieczność wyeliminowania go z obrotu prawnego.
Przedmiotem sprawy jest skarga na czynność egzekucyjną. Na podstawie art. 54 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1427 z późn. zm.), zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora oraz skarga na przewlekłość postępowania egzekucyjnego. Zgodnie z art. 1a pkt 2 u.p.e.a. przez czynność egzekucyjną rozumie się wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. Istotne jest, że w ramach tego środka prawnego zobowiązany może wnosić zarzuty o charakterze formalnoprawnym, dotyczące prawidłowości postępowania organu egzekucyjnego bądź egzekutora, w tym w szczególności pod kątem zachowania przepisów dotyczących formy i sposobu dokonywania czynności egzekucyjnych.
Na podstawie art. 79 § 1 i § 2 u.p.e.a. organ egzekucyjny dokonuje zajęcia świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego oraz z ubezpieczenia społecznego zobowiązanego (...) przez przesłanie do organu rentowego właściwego do spraw wypłaty zobowiązanemu świadczeń zawiadomienia o zajęciu tej części przysługujących zobowiązanemu świadczeń, która nie jest zwolniona spod egzekucji, na pokrycie egzekwowanych należności pieniężnych wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia należności w terminie i kosztami egzekucyjnymi. Organ egzekucyjny jednocześnie wzywa organ rentowy, aby nie wypłacał zajętej części świadczenia zobowiązanemu, lecz przekazał ją organowi egzekucyjnemu aż do pełnego pokrycia egzekwowanych należności pieniężnych. Zajęcie świadczeń jest dokonane z chwilą doręczenia organowi rentowemu zawiadomienia o zajęciu. Zajęcie to zachowuje moc również w przypadku zmiany organu rentowego właściwego do wypłaty świadczeń.
Zgodnie z art. 67 § 1 u.p.e.a. podstawę zastosowania środka egzekucyjnego w postaci egzekucji ze świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego oraz ubezpieczenia społecznego stanowi zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego zobowiązanego u dłużnika zajętej wierzytelności, sporządzone według wzoru określonego w drodze rozporządzenia przez ministra właściwego do spraw finansów publicznych. Z kolei wymogi formalne tego zawiadomienia zawiera art. 67 § 2 u.p.e.a., który wymienia elementy zawiadomienia o zajęciu prawa majątkowego.
Przytoczone przepisy określają kognicję sądu dotyczącej postanowienia wydanego w sprawie jego skargi na czynność egzekucyjną. Tylko w granicach wyznaczonych przytoczonymi przepisami zobowiązany był organ egzekucyjny rozpatrywać skargę dotyczącą czynności egzekucyjnej zajęcia świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego oraz z ubezpieczenia społecznego. Przekroczeniem kompetencji przypisanych organowi egzekucyjnemu byłoby wyrażanie przez ten organ stanowiska w innych kwestiach, podnoszonych w pismach zobowiązanego, a następnie w skardze, wychodzących poza badanie prawidłowości czynności egzekucyjnej. Wyjaśnić przy tym należy, że skarga na czynność egzekucyjną nie jest jedynym środkiem ochrony zobowiązanego, bowiem ustawa u.p.e.a. przewiduje też inne tryby wnoszenia środków zaskarżenia, co wymaga jednak osobnego wniosku. Pismem z 31.12.2019 r. skarżący, powołując się na zawiadomienia o zajęciu z 2.12.2019 r., wniósł do organu egzekucyjnego skargę na czynność zajęcia świadczenia emertytalnego żądając "uchylenia decyzji i rozpoznania stanu faktycznego sprawy, faktów, wniosków".
W ocenie Sądu prawidłowa jest zarówno kwalifikacja prawna żądań skarżącego jak też ich ocena dokonana przez organ egzekucyjny. Organ egzekucyjny podjął czynności egzekucyjne do majątku skarżącego, na podstawie szeregu tytułów wykonawczych, wystawionych pomiędzy 17.07.2014 r. a 29.05.2019 r. przez Dyrektora Oddziału ZUS. Tytuły zostały wyszczególnione na str. 1 i 2 zaskarżonej decyzji. Dotyczyły należności z tytułu nieuiszczonych składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz składek na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okresy od listopada 2011 r. do lutego 2016 r., od kwietnia 2016 r. do maja 2016 r., od sierpnia 2016 r. do października 2017 r., od stycznia 2018 r. do grudnia 2018 r. w kwocie należności głównej 133.311,41 zł (według stanu na dzień 2.12.2019 r.). Podstawę prawną wystawienia tytułów wykonawczych są deklaracje złożone przez Zobowiązanego, jako płatnika składek oraz decyzje Dyrektora Oddziału ZUS.
Z akt sprawy wynika, że zawiadomienie o zajęciu świadczenia zostało dostarczone do dłużnika zajętej wierzytelności, a zobowiązanemu doręczono odpis tytułu wykonawczego oraz zawiadomienie o zajęciu. W ten sposób zostały spełnione wszystkie wymogi formalne wynikające z wyżej przytoczonych przepisów u.p.e.a.
W konsekwencji organ odwoławczy uprawniony był do uznania, że postanowienie organu egzekucyjnego oddalające skargę na czynność jest prawidłowe i, co jest istotne w kontekście argumentów przedstawianych przez skarżącego, słusznie ograniczało się jedynie do zbadania prawidłowości czynności egzekucyjnych w postaci zajęcia świadczenia, według zasad określonych w przytoczonych przepisach art. 79 § 1 i § 2 u.p.e.a.
Na podstawie analizy akt sprawy oraz mających zastosowanie przepisów ustawy u.p.e.a., Sąd nie dopatrzył się żadnych nieprawidłowości w zakresie przebiegu i formy zaskarżonej czynności egzekucyjnej, podzielając stanowisko DIAS co do braku podstaw do uchylenia postanowienia organu egzekucyjnego.
W związku z powyższym skarga, jako niezasadna, podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a..