Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 3 kwietnia 2012r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olszynie odmówił przyznania wnioskodawczyni prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Powyższe postanowienie J.B.K. otrzymała 23 kwietnia 2012r. Sprzeciw od powyższego postanowienia wnioskodawczyni złożyła 30 kwietnia 2012r.
W wyniku wniesienia przez stronę skarżącą sprzeciwu przeciwko wskazanemu postanowieniu straciło ono moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym (art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, (Dz.U.2012.270 j.t.) – zwanej dalej p.p.s.a.).
Wnioskiem z dnia 20 lutego 2012 r., złożonym na urzędowym formularzu PPF, skarżąca J.B.K. zwróciła się o zwolnienie od kosztów sądowych.
Ze złożonego przez skarżącą formularza wniosku o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, iż wnioskodawczyni prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Jest właścicielką mieszkania o powierzchni 38 m2. Oświadczyła, iż z działalności gospodarczej uzyskuje dochód miesięczny w wysokości 2.800 zł brutto, tj. ok. 2000 zł netto. Argumentując wniosek skarżąca stwierdziła, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych bez uszczerbku koniecznego utrzymania bowiem poza mieszkaniem obciążonym hipoteką na kwotę 200.000 zł nie posiada majątku trwałego ani oszczędności czy też innych zasobów finansowych. Z uzyskiwanego dochodu ponosi stałe wydatki w wysokości 1.300 zł, na które składają się czynsz i eksploatacja mieszkania oraz spłata rat kredytu hipotecznego. Na inne niezbędne koszty utrzymania pozostaje wnioskodawczyni kwota 700 zł miesięcznie.
Dodatkowo oświadczyła, że również sytuacja finansowa jej firmy jest w obecnej chwili niekorzystna z powodów niezależnych od strony, wynikających z wydanych decyzji. Wskazała, że dostępny wynik finansowy za listopad 2011 r. wykazuje stratę w wysokości 3.797,81 zł. Natomiast pełny wynik za rok 2011 zdaniem skarżącej będzie bilansowo zerowy
W wezwaniu o uzupełnienie wniosku zwrócono się o przedłożenie dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych takich jak:
- - wyciągów bankowych z wszystkich posiadanych kont (firmowych i prywatnych) za ostatnie trzy miesiące wraz z potwierdzeniem czy z kont tych prowadzona jest ewentualnie egzekucja,
- - zeznań podatkowych za lata 2010, 2011 (w przypadku sporządzenia deklaracji za 2011 r.) ewentualnie przedłożenie oświadczenia w zakresie wysokości przychodów, poniesionych kosztów w roku 2011 przez skarżącą,
- - odpisu księgi przychodów i rozchodów za okres 01.02.2012 r. do 29.02.2012 r.
- - deklaracji VAT-7 za ostatnie sześć miesięcy,
- - ewidencji środków trwałych oraz ewidencji wyposażenia za rok 2010 i 2011,
- - dokumentów potwierdzających miesięczne wydatki wnioskodawczyni, związane z prowadzeniem gospodarstwa domowego,
W odpowiedzi na wezwanie skarżąca złożyła: wyciągi z rachunku bankowego prowadzonego przez Bank A. za okres od 1.12.2011 r. do 29.02.2012 r., dwa zawiadomienia z Banku A. o zajęciu egzekucyjnym w związku z wystawionymi tytułami wykonawczymi przez Dyrektora Izby Celnej i Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, PIT-36L za 2010, oświadczenie z dnia 27.03.2012 r., zestawienie z Księgi Przychodów i Rozchodów za okres styczeń- luty 2012 r., deklaracje VAT-7 za okres od 9.2011 r. do 2.2012 r., tabelę amortyzacyjną za 2011, rozliczenie kosztów utrzymania budynku, zawiadomienie z Banku B. z dnia 13.01.2012 r., potwierdzenie przelewu z dnia 31.01.2012 r., zawiadomienie Banku C. o wysokości raty kredytu, potwierdzenie wykonania przelewu z dnia 28.02.2012 r., potwierdzenia dokonania operacji bankowych w kasie Bank D., pokwitowania opłat za media.
Ze złożonych przez skarżącą zeznań rocznych wynikało, że w 2007 r. uzyskała dochód w wysokości 84.620,55 zł, w 2008 r. – poniosła stratę w kwocie 3.231,24 zł zaś w 2009 r. osiągnęła dochód w wysokości 73.792,42 zł.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje
Zgodnie z treścią przepisu art. 246 §1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd przyznaje prawo pomocy w zakresie częściowym, w przypadku gdy osoba fizyczna wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania.
Wskazać należy, iż prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje tylko zwolnienie od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245§2 i 3 p.p.s.a.). Przede wszystkim należy podnieść, iż przyznanie prawa pomocy stanowi odstępstwo od zasady ponoszenia kosztów sądowych przez strony postępowania, a w związku z tym nie może być stosowane powszechnie. Jak stwierdził bowiem Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 roku (sygn. akt FZ 478/04, niepubl.) opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego, muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby czy osób na współobywateli.
Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia. Dlatego też mając na uwadze ustalony stan faktyczny stwierdzić należy, że skarżąca nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych bez uszczerbku utrzymania koniecznego jego i jego rodziny. Zawarte w art. 246 §1 p.p.s.a. sformułowanie "gdy osoba ta wykaże" oznacza, że to na wnoszącym wniosek o przyznanie prawa pomocy spoczywa obowiązek udowodnienia, iż znajduje się on w tej szczególnej sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy.
W niniejszej sprawie nie została spełniona przesłanka uzasadniająca przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Z oświadczenia skarżącej wynika, że uzyskuje dochody w kwocie ok. 2.800 zł brutto tj. ok. 2000 netto. Natomiast z przedstawionych dodatkowych dokumentów wynika, że dochód za 2011 jest porównywalny z dochodem za 2010 r., a zatem w granicach ok. 100.000 zł (za cały rok). Wskazać przy tym należy, że w roku 2009 i 2010 r. skarżąca wykazywała dochody z prowadzonej działalności w podobnej wysokości ok. 100.000 zł (tj. 73.792,42 zł (2009 r.) i 78.227,72 zł (2010 r.) – po odliczeniu strat z lat ubiegłych w kwocie 23.504,41 zł.). Powyższe wskazuje, że za rok 2011 r. średni dochód miesięczny skarżącej wyniósł ponad 5.000 zł netto.
Natomiast z przedstawionego zestawienia sum z księgi przychodów i rozchodów za okres styczeń - luty 2012 r. wynika, że w okresie tym skarżąca uzyskała łączny przychód z tytułu sprzedanych towarów i usług w wysokości 372.759,30 zł, w tym poniosła koszty z tytułu wynagrodzenia za pracę w łącznej kwocie 14.527,76 zł oraz z tytułu pozostałych wydatków poniosła koszty w kwocie 315.595,09 zł co łącznie stanowi kwotę 330.122,85 zł. Z zestawienia przedłożonego przez wnioskodawczynię wynika zatem, iż za okres dwóch miesięcy 2012 r. uzyskała dochód w kwocie łącznej 42.636,45 zł. tj. 21.318,22 zł brutto miesięcznie. Uwzględniając obowiązkowe koszty związane z opłaceniem składek z tytułu ubezpieczenia społecznego skarżącej (składka z tytułu ubezpieczenia społecznego w granicach ok. 650 zł za miesiąc, z tytułu ubezpieczenia zdrowotnego 254,44 zł, z Funduszu Pracy 51,83 zł) oraz z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych (18% od podstawy po odliczeniu składek ubezpieczenia społecznego) należy stwierdzić, że średni miesięczny dochód skarżącej za styczeń i luty 2012 r. wyniósł ponad 15.000 zł miesięcznie netto.
Nie zmieniają tego stanu rzeczy okoliczności faktyczne, podane w sprzeciwie a dotyczące zobowiązań skarżącej. Na aktualną sytuację majątkową mają bowiem wpływ zobowiązania, które są wymagalne. O wysokości faktycznych obciążeń nie decyduje obciążenie nieruchomości hipoteką w wysokości 200.000 zł, a wysokość rat spłaconego kredytu.
Mając na uwadze przedstawioną wyżej sytuację materialną skarżącej stwierdzić należy, że w niniejszej sprawie nie została spełniona przesłanka uzasadniająca przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym przez nią zakresie. Uzyskiwane przez skarżącą dochody i posiadany przez nią majątek dają podstawy do stwierdzenia, iż nie spełniona ona przesłanek do przyznania prawa pomocy, nawet w zakresie częściowym.
Na zasadzie art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 244 § 1 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.