Uzasadnienie
Wnioskami z dnia 9 lipca 2010 r. złożonymi na urzędowych formularzach wniosku o przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej M. K. i D. K. wnieśli o zwolnienie od kosztów sądowych. Z oświadczenia skarżących wynika, że prowadzą wspólne gospodarstwo domowe z synem. Strony oświadczył, że nie posiadają majątku. Miesięcznie uzyskują dochody z umów o pracę w łącznej wysokości 5.300 zł brutto. W uzasadnieniu wniosków stwierdzili, że w wyniku czynności kontrolnych przeprowadzonych przez Dyrektora UKS, decyzją określono skarżącym zobowiązanie w kwocie 184.272 zł. Podnieśli, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w oparciu o tytułu wykonawcze wszczął egzekucję z rachunków bakowych, jak i z wynagrodzenia.
Dodatkowo Dyrektor Izby Celnej dokonał zajęcia wynagrodzenia w związku z dokonanym przeniesieniem odpowiedzialności na osoby trzecie. Zaznaczyli, że jedynym źródłem utrzymania rodziny są wynagrodzenia, ograniczone przez prowadzoną egzekucję. Wskazali, że na utrzymaniu mają studiującego syna. Z uwagi na powyższe nie mają możliwości finansowych pozwalających na opłacenie wpisu sądowego od skargi. Do wniosków załączyli zawiadomienia o zajęciach prawa majątkowego stanowiącego wynagrodzenie u dłużnika zajętej wierzytelności: będącego pracodawcą zobowiązanych M. K. i D. K., będącego bankiem, będącego Spółką.
Oświadczenie zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okazało się niewystarczające do oceny stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżących, dlatego na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej w skrócie p.p.s.a., zostali wezwani do uzupełnienia wniosku poprzez przedłożenie dodatkowych oświadczeń i dokumentów tj: wyjaśnień w kwestii wysokości miesięcznych potrąceń dokonywanych przez organ egzekucyjny z uzyskiwanych dochodów, oświadczenia w kwestii posiadanych polis ubezpieczeniowych oraz przedłożenie wyciągów i wykazów z rachunków bankowych, lokat i kont posiadanych przez skarżących, odpisów dokumentów potwierdzających wysokość ponoszonych kosztów związanych z bieżącym utrzymaniem gospodarstwa domowego, odpisu umowy o świadczenie usług przez profesjonalnego pełnomocnika.
W odpowiedzi na wezwanie skarżący przy piśmie z dnia 27 lipca 2010 r. przedłożyli:
wyjaśnienia, iż z wynagrodzenia uzyskiwanego przez M. K. organ egzekucyjnie potrąca kwotę 1.382,13 zł, natomiast z wynagrodzenia D. K. kwotę 127,70 zł, oświadczenia o posiadaniu przez M. K. i D. K. polis ubezpieczeniowych w PZU Życie SA na wpadek śmierci, dożycie, trwałego inwalidztwa, niezdolności do pracy, nieszczęśliwego wypadku, oświadczenia skarżących, iż nie zawierali pisemnej umowy z profesjonalnym pełnomocnikiem do reprezentowania ich przez sądami administracyjnymi jak i uiszczeniem opłaty za usługę po zakończeniu postępowań sądowoadministracyjnych i zakończeniu spłaty zobowiązania.
wyciąg z historii rachunku za okres od 01.01.2010 r. do 23.07.2010 r., odpis listy blokad na rachunku bankowym w Banku, odpisy rachunków za zapłatę podatku od nieruchomości (20 zł – II rata), rachunek za wodę – 217,40 zł (termin płatności 16.06.2010 r.), rachunek za telefon stacjonarny 123,50 zł (zapłacony 25.06.2010 r.), odcinki opłaty składki za polisy na kwotę łączną 164,10 zł, opłata abonamentu 17 zł, rachunek za gaz na kwotę 396,20 zł (zapłacony 18.06.2010 r.), wpłata na rzecz "B" w kwocie 974,69 zł (zapłacona 25.06.2010 r.), potwierdzenie spłaty raty kredytu w wysokości równowartości 235,71 CHF.
Mając na uwadze powyższe, zważono, co następuje:
Zgodnie z przepisami ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zasadą jest, że każdy podmiot wszczynający postępowanie przed sądami administracyjnymi musi liczyć się z koniecznością poniesienia kosztów postępowania sądowego. Zgodnie jednak z art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a. osobie fizycznej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym bądź częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania czy też nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zatem to na stronie spoczywa obowiązek udowodnienia zaistnienia okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy w określonym zakresie.
Oceniając sytuację materialną skarżących w kontekście przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy należy stwierdzić, że nie spełniają oni warunków do przyznania pomocy w postaci całkowitego czy też nawet częściowego zwolnienia od kosztów sądowych. Niewątpliwie fakt prowadzenia egzekucji z uzyskiwanych dochodów znacząco ogranicza możliwości finansowe skarżących, jednakże należy zauważyć, że pomimo tego faktu posiadają jeszcze środki na opłacenie rat kredytu zaciągniętego na zakup samochodu w wysokości 974,69 zł jak i na spłatę raty kredytu za dom, stanowiącego wyłączna własność syna. Zaznaczyć przy tym należy, że z przedstawionych wyjaśnień wynika, że z uzyskiwanego dochodu w wysokości łącznej 5.300 zł brutto (ok. 3.500 zł netto) skarżącym miesięczne po spłaceniu rat kredytów, dokonaniu potrącenia przez organ egzekucyjny i opłaceniu składek za polisy ubezpieczeniowe (łącznie kwota ok. 3350 zł.) na inne wydatki związane z utrzymaniem gospodarstwa domowego, zakupem środków czystości czy też żywności dla trzyosobowej rodziny pozostaje kwota ok. 150 zł. Biorąc pod uwagę przedstawione rachunki za media, telefon, abonament RTV należy stwierdzić, że wskazane przez skarżących dochody nie pozwalają na opłacenie wszystkich stałych kosztów związanych z utrzymaniem gospodarstwa domowego nie wspominając już o kosztach związanych z zakupem żywności, środków czystości czy też odzieży dla trzyosobowej rodziny.
Reasumując w ocenie orzekającego skarżący nie wykazali - w sposób bezsprzeczny i nie budzący wątpliwości - że stan majątkowy uniemożliwia im poniesienie kosztów postępowania i tym samym uzasadnionym jest udzielenie im swoistej dotacji ze Skarbu Państwa (zob. postanowienie NSA z 16 września 2008 r., I FZ 284/08 (orzeczenie dostępne na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). Skarżący nie mogą oczekiwać, jak wskazał NSA, że przy orzekaniu o przyznaniu prawa pomocy, referendarz sądowy poprzestanie na ich oświadczeniach, iż nie posiadają jakichkolwiek środków i nie posiadają majątku, oceniając je w dodatku z pominięciem treści innych dokumentów zgromadzonych w sprawie. Jak zauważył NSA w postanowieniu z 10 listopada 2009 r. sygn. I FZ 415/09 (orzeczenie dostępne na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl/), na skutek przyznania prawa pomocy, w istocie podmiot otrzymuje bezzwrotną pomoc ze środków Skarbu Państwa.
Sąd musi zatem ustalić ponad wszelką wątpliwość, czy zostały spełnione okoliczności wymienione w art. 246 § 1 ppsa. W przedmiotowej sprawie w sytuacji powstałych wątpliwości niemożliwe było prześledzenie gospodarki finansowej skarżących, ich możliwości finansowych, a w konsekwencji – wydanie korzystnego dla nich rozstrzygnięcia. Podkreślić przy tym należy, że strona zobligowana jest przedstawić Sądowi nie tylko subiektywny opis zaistniałych faktów, ale przede wszystkim, obiektywne dowody na ich potwierdzenie.
Innymi słowy, na skutek wskazanych przez wnioskujących dowodów musi zostać osiągnięty stan pewności co do tego, iż nie mają oni dostatecznych środków na poniesienie kosztów postępowania.
Mając na względzie przedstawione wyżej okoliczności, w sytuacji gdy taki stan nie został osiągnięty na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.