Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 16 sierpnia 2010 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olszynie przyznał wnioskodawczyni prawa pomocy w zakresie częściowym w postaci zwolnienia od kosztów sądowych, ponad kwotę wpisu sądowego od skargi. Powyższe postanowienie L.T. otrzymała 31 sierpnia 2010r. Sprzeciw od powyższego postanowienia złożyła ona 6 września 2010 roku.
Stosownie do treści artykułu 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, dalej zwaną p.p.s.a.) postanowienie z 16 sierpnia 2010 utraciło moc.
Wnioskiem z dnia 15 lipca 2010 r. złożonym na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej L.T. wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych. Z oświadczenia skarżącej wynika, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. W skład majątku wchodzi dom o pow. całkowitej 142 m2. Miesięcznie uzyskuje dochody z działalności gospodarczej w wysokości 2300 zł brutto. W uzasadnieniu wniosku wyjaśniła, że z uwagi na opóźnienie w przekazaniu prawomocnego postanowienia Sądu przez Kancelarię Adwokacką została obciążona podatkiem. Wskazała, że znajduje się w bardzo trudnej sytuacji materialnej, spowodowanej zagrożeniem miejsca pracy jak i stanem zdrowia. Oczekuje na operację oka, której koszt na wynieść najmniej ok. 4.000 zł. Nadto konieczny jest pilny remont 33-letniego domu oraz zakup pieca gazowego.
Na podstawie art. 255 p.p.s.a., wnioskodawczyni została wezwana do uzupełnienia wniosku poprzez przedłożenie dodatkowych oświadczeń i dokumentów tj: wyjaśnień w kwestii wysokości uzyskiwanych dochodów z tytułu świadczenia emerytalnego, oświadczenia w kwestii posiadanych polis ubezpieczeniowych, oświadczenia o zakresie prac remontowych przeprowadzonych w roku 2010 oraz wysokości poniesionych w związku z tym nakładów. Nadto przedłożenia wyciągów i wykazów z posiadanych rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych z okresu ostatnich sześciu miesięcy albo oświadczenia o braku takowych rachunków oraz odpisów dokumentów potwierdzających wysokość ponoszonych wydatków na utrzymanie gospodarstwa domowego, kosztów leczenia, spłaty rat kredytów itp.
W odpowiedzi na wezwanie skarżąca przy piśmie z dnia 28 lipca 2010 r. przedłożyła odcinek dla odbiorcy z ZUS, z którego wynika, że pobiera świadczenie w wysokości 1227,46 zł. Wskazał, że w miesiącu lipcu 2010 r. na remont domu wydatkowała kwotę 1.575,03 zł. Ponadto przedłożyła rachunki za energie elektryczną za lipiec 2010 r. w wysokości 164,03 zł oraz za listopad i grudzień 2010 r. na kwoty 133,77 zł i 142,01 zł, rachunek za wodę na kwotę 158,16 zł, rachunek za podatek od nieruchomości w wysokości 266 zł za rok 2010, rachunek za telefon za miesiąc maj na kwotę 160,93 zł oraz rachunek za odbiór odpadów komunalnych na kwotę 26 zł miesięcznie.
Nadto przedstawiła informację o zadłużeniu dla firmy B SA na kwotę 7.684,35 zł oraz dla hurtowni "A" na kwotę 775,05 ZŁ. Przedłożyła także dwa wyciągi z rachunku bankowego na dzień 01.06.2010 r. oraz na dzień 01.07.2010 r. z których wynika, że saldo na te dni na rachunku wynosiło odpowiednio 25,15 zł oraz 48,93 zł oraz wyciąg z dnia 20.05.2010 r. z saldem końcowym w kwocie 4.511,19 zł. Dodatkowo przedłożyła odpisy recept oraz rachunek za badanie okulistyczne na kwotę 100 zł, faktury na zakup benzyny bezołowiowej na kwoty 61,85 zł i 52,36 zł oraz odpis umowy ubezpieczenia nieruchomości na kwotę 400.000 zł. Do pisma załączyła odpis pisma Ministra Zdrowia z dnia 12.04.2010 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje
Na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej p.p.s.a.) Sąd może przyznać prawo pomocy w zakresie częściowym, w przypadku gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zgodnie z treścią art. 244 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sadowych i ustanowienie pełnomocnika procesowego.
W ocenie Sądu dane o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, przedstawione w formularzu o przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej z dnia 15 lipca 2010r., uzupełnione poprzez przedłożenie dodatkowych oświadczeń i dokumentów, nie dają podstawy do uznania, że wnioskodawczyni nie jest w stanie uiścić kosztów sądowych.
Przede wszystkim należy podnieść, iż przyznanie prawa pomocy stanowi odstępstwo od zasady ponoszenia kosztów sądowych przez strony postępowania, a w związku z tym nie może być stosowane powszechnie. Jak stwierdził bowiem Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 roku (sygn. akt FZ 478/04, niepubl.) opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego, muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby czy osób na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia.
Oceniając sytuację materialną skarżącej w kontekście przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy należy stwierdzić, że nie spełniła warunków do przyznania pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych. Niewątpliwie koszty utrzymania domu i jego remontu stanowią znaczący wydatek w budżecie domowym, jednakże należy zauważyć, że strona uzyskuje stały dochód z tytułu emerytury w kwocie 1227,46 zł miesięcznie oraz z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w kwocie 2300 zł miesięcznie. Zaś z przedstawionych rachunków wynika, że średnie miesięczne koszty utrzymania domu tj. opłaty za media, podatek i ubezpieczenie domu w przeliczeniu na jeden miesiąc kalendarzowy wynoszą ok. 550 zł. Fakt poniesienia kosztów remontu w kwocie 1.575,03 zł w miesiącu lipcu nie zmienia tej oceny. Nie jest to bowiem wydatek mogący mieć pierwszeństwo przed kosztami sądowymi jak i wydatek stały.
Nadto zauważyć należy, że wpis sądowy od skargi w tej sprawie wynosi 331 zł. W chwili obecnej to jest jedyny wydatek, który wnioskodawczyni ponosi w rozpoznawanej sprawie. W ocenie Sądu skarżąca jest w stanie z uzyskiwanego dochodu opłacić wpis sądowy od skargi w tej wysokości bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie. Nie zmieniają tej oceny okoliczności podniesione w sprzeciwie. Sąd ocenia bowiem sytuację osobistą i materialną na dzień złożenia wniosku. W związku z tym nie mogą być brane pod uwagę ewentualne wydatki, które mogą powstać w przyszłości.
W ocenie Sądu nie zmienia także sytuacji osobistej i materialnej wnioskodawczyni przedłożone zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i zajęciu prawa majątkowego stanowiące świadczenie z zaopatrzenia emerytalnego odnośnie kwot 4755,30 zł i 4710,70 zł. Te zajęcia są tylko dowodem, że wnioskodawczyni nie uregulowała dobrowolnie swych zobowiązań. W związku z powyższym konieczna była przymusowa windykacja tych należności. W przyszłości, w razie zmiany okoliczności co do sytuacji materialnej wnioskodawczyni i jej obowiązków w zakresie kosztów sądowych (na przykład obowiązku uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej) skarżąca ma możliwość złożenia nowego wniosku o przyznanie prawa pomocy.
Mając na względzie przedstawione wyżej okoliczności, na podstawie art. 246§1 pkt 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.