Uzasadnienie
W skardze z dnia 20 czerwca 2010r. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia "[...]", skarżąca E. H. zwróciła się o zwolnienie od kosztów sądowych. W wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 26.07.2010r, wezwano skarżącą do złożenia wypełnionego urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej. Jednocześnie wnioskodawczyni pouczona została, iż zgodnie z art. 239 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej cyt. jako p.p.s.a.), w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych nie pobiera się kosztów sądowych (wpisów i innych opłat). Składając w dniu 04.08.2010r.wypełniony formularz wniosku PPF, skarżąca określiła, iż wnosi o ustanowienie adwokata.
Ze złożonego przez skarżącą formularza wniosku o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, iż skarżąca nie pracuje utrzymuje się z renty rodzinnej w wysokości 480,74 zł. We wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje z czworgiem dzieci. Rodzina utrzymuje się z rent rodzinnych, zasiłku rodzinnego, świadczenia integracyjnego w łącznej wysokości 2.163,32 zł. Skarżąca i jej dzieci są współwłaścicielami (każdy w 5/20 części) domu o powierzchni 130 m2. Nie posiadają innego majątku nieruchomego jak i ruchomego, zasobów pieniężnych, przedmiotów o znacznej wartości. Argumentując wniosek skarżąca wskazała, iż nie była świadoma, że ciążą na niej jakiekolwiek należności wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych ponieważ składki płaciła w KRUS-ie. Nie otrzymała nigdy jakiegokolwiek zawiadomienia lub upomnienia. Wskazała, iż sprawa jest skomplikowana i zawiła dlatego chciałaby ustanowienia dla niej adwokata. Natomiast na osobiste wynajęcie pełnomocnika skarżąca nie posiada środków.
Z materiału dowodowego zebranego w postępowaniu przed Zakładem Ubezpieczeń Społecznych, którego celem - z uwagi na przedmiot sprawy, było ustalenie sytuacji materialnej i rodzinnej wnioskodawczyni, wynika ponadto, iż skarżąca jest wdową, samotnie wychowuje czworo dzieci, jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku. Utrzymuje się ze świadczeń rentowych wypłacanych przez ZUS oraz świadczeń rodzinnych, ponosi koszty związane z utrzymaniem w wysokości 800 zł. Zaciągnęła pożyczkę w instytucji finansowej "[...]" na kwotę 3.740 zł, którą spłaca w ratach tygodniowych w wysokości 68 zł, zaciągnęła również pożyczkę u sąsiada w kwocie 330 zł. Oświadczyła, iż leczy się w Poradni Zdrowia Psychicznego z powodu głębokiej depresji. Skarżąca posiada zadłużenie w Agencji Nieruchomości Rolnych, które na dzień 19.07.2007r wynosiło 15.814,85 zł i zostało rozłożone na raty miesięczne w wysokości 200 i 300 zł płatne do 31.05.2012r.
Z materiałów sprawy wynika również, iż skarżąca zalega z płatnością za wodę w kwocie 303 zł. Przedłożyła do akt sprawy rachunki z aptek za wykup lekarstw, bilety za przejazd PKS "[...]" (dojazdy syna do szkoły), dowód wpłaty do KB.S.A. "[...]", faktury za telefon w kwocie 178,47 zł, faktury za energię elektryczną w wysokości 358,05 zł, faktury VAT Przedsiębiorstwa Eksploatacji i Rozwoju Infrastruktury Gospodarczej w wysokości 50,03, dowód wpłaty na wyżywienie 160 zł na rachunek Zespołu Szkół Ekonomicznych i Technicznych w "[...]". Ponadto w piśmie z dnia 07.04.2010r. wnioskodawczyni wskazała, iż uzyskiwane dochody z trudem wystarczają jej na zabezpieczenie podstawowych potrzeb. Wyjaśniła, iż zaciągnęła pożyczkę w "[...]" nie dla zaspokojenia dodatkowych potrzeb, lecz dlatego, że życie i ciężka sytuacja materialna zmusiły ją do tego. Dodała, ze z pomocą sąsiadów udaje jej się egzystować.
Rozpoznając niniejszy wniosek o przyznanie prawa pomocy, na wstępie należy stwierdzić, że na skarżącej nie ciąży obowiązek poniesienia jakichkolwiek kosztów sądowych. Stosownie bowiem do art. 239 pkt 1 lit. e p.p.s.a. strona skarżąca działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Przedmiotem skargi Ewy Hołubowskiej jest odmowa przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych umorzenia należności z tytułu składek. Oznacza to, że w niniejszej sprawie skarżąca z mocy prawa zwolniona jest całkowicie z obowiązku wnoszenia opłat sądowych, jak i ponoszenia wydatków. Tym samym, zgodnie z zakresem złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy, rozpoznanie wniosku obejmuje jedynie zasadność ustanowienia zastępstwa prawnego.
Zgodnie z art. 262 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przepisy o przyznaniu prawa pomocy, w zakresie dotyczącym zastępstwa prawnego, mają odpowiednie zastosowanie do stron korzystających z ustawowego zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych.
Zgodnie z treścią przepisu art. 246 §1 pkt 1 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, w przypadku gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast stosownie do pkt 2 §1 art. 246 ustawy, przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W myśl art. 245 § 3 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego.
Celem występującej w postępowaniu sądowoadministracyjnym instytucji "prawa pomocy" jest zapewnienie realizacji prawa do sądu stronie, która ze względu na dochody, stan majątkowy i rodzinny nie może ponieść kosztów związanych ze swym udziałem w sprawie. Zawarte w art. 246 §1 p.p.s.a. sformułowanie "gdy osoba ta wykaże" oznacza, że to na wnoszącym wniosek o przyznanie prawa pomocy spoczywa obowiązek udowodnienia, iż znajduje się on w tej szczególnej sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy.
Mając na uwadze przedstawioną wyżej sytuację materialną skarżącej i jej rodziny stwierdzić należy, że w niniejszej sprawie spełniona została przesłanka uzasadniająca przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym przez nią zakresie. Wskazać należy, iż wnioskodawczyni uwiarygodniła swoją rzeczywistą sytuację materialną, bytową i rodzinną, wykazując, iż jest ona na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie.
Z uwagi na niewielkie dochody oraz jedyny majątek strony jakim jest dom, ustanowienie fachowego pełnomocnika spowodowałoby zachwianie nienaruszalnych podstaw egzystowania rodziny E. H.. Do powyższego wniosku prowadzą następujące względy: w skład rodziny skarżącej wchodzi 5 osób – skarżąca oraz czworo jej dzieci. Na dochód rodziny składa się wyłącznie kwota 2163,32 zł, tj. 432,66 zł na członka rodziny. Skarżąca jest wdową, osobą bezrobotną. Utrzymuje czworo dzieci. Według oświadczenia strony, rodzina żyje w trudnych warunkach materialnych. Ze względu na brak środków do życia, zmuszona jest korzystać z pożyczek w instytucjach finansowych czy też u osób fizycznych. Skarżąca nie jest w stanie z otrzymywanych dochodów, na które składają się zasiłki rodzinne, renta rodzinna i świadczenie integracyjne opłacić wszystkich wydatków (np. rachunki za wodę). Wnioskodawczyni nie posiada zasobów pieniężnych jak i przedmiotów wartościowych.
Trudną sytuację skarżącej potwierdza również przyznawana jej pomoc odpowiednich instytucji państwowych, mających na celu wspomaganie osób (rodzin) znajdujących się w najtrudniejszych sytuacjach życiowych i materialnych. Ponadto zauważyć należy, iż skarżąca nie posiada majątku, który umożliwiłby pozyskanie środków pieniężnych na pokrycie przedmiotowych kosztów postępowania sądowego. Dom, w którym zamieszkuje służy bowiem zaspokojeniu potrzeb mieszkaniowych rodziny.
Mając na uwadze powyższe okoliczności uznać należy, iż w niniejszej sprawie skarżąca wykazała, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i jego rodziny, a tym samym, że spełnia przesłanki do ustanowienia dla niej pełnomocnika z urzędu.
W związku z tym, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 262 oraz w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a postanowiono, jak w sentencji.