Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia "[...]" Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w O. (dalej: DIAS, organ odwoławczy) po rozpatrzeniu zażalenia R. B. (dalej: strona, skarżący, zobowiązany) na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. z dnia "[...]" w sprawie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną zajęcia wynagrodzenia za pracę, utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.
Podstawą rozstrzygnięcia były następujące ustalenia i wnioski:
Naczelnik Urzędu Skarbowego w B. na podstawie dziesięciu tytułów wykonawczych wystawionych przez wierzyciela - Naczelnika Trzeciego Urzędu Skarbowego w S. w dniu 22 sierpnia 2017r., nr "[...]" oraz w dniu "[...]", o nr od "[...]" do "[...]’, wszczął wobec majątku zobowiązanego postępowanie egzekucyjne. Przedmiotowe tytuły wykonawcze obejmowały należności pieniężne z tytułu nieuiszczonego podatku akcyzowego oraz opłaty paliwowej, w łącznej kwocie należności głównej 12.463 zł. Wszczęcie egzekucji administracyjnej nastąpiło w dniu 1 września 2017r. w wyniku doręczenia zobowiązanemu odpisów tytułów wykonawczych wraz z zawiadomieniem z dnia 31 sierpnia 2017r. o zajęciu wynagrodzenia za pracę w A sp. z o. o. z siedzibą w O.. Przedmiotowe zawiadomienie doręczono pracodawcy strony w dniu 1 września 2017r. Pismem z dnia 4 września 2017 r. A. sp. z o. o. z siedzibą w O. przekazała organowi egzekucyjnemu informację o przyjęciu zajęcia do realizacji.
Pismem z dnia 6 września 2017r., zobowiązany złożył zarzuty w sprawie prowadzonej egzekucji administracyjnej, podnosząc brak wymagalności obowiązku objętego tytułami wykonawczymi, z uwagi na fakt, że decyzja, na podstawie której wystawiono tytuły wykonawcze nie jest ostateczna, z uwagi na wniesienie odwołania. Naczelnik Urzędu Skarbowego w B. działając na podstawie art. 35 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2017 r., poz. 1201, dalej jako "u.p.e.a."), postanowieniem z dnia "[...]", zawiesił prowadzone postępowanie egzekucyjne. Ponadto wystosował do pracodawcy zobowiązanego zawiadomienie o wstrzymaniu realizacji zajęcia wierzytelności oraz zwrócił się do wierzyciela dochodzonych obowiązków o wyrażenie stanowiska w sprawie zgłoszonych zarzutów.
Pismem z dnia 13 września 2017r. zobowiązany wniósł skargę na czynność egzekucyjną organu egzekucyjnego - zajęcia wynagrodzenia za pracę. Wskazał, że w zaistniałych okolicznościach sprawy brak było podstaw do wystawienia tytułów wykonawczych, gdyż podstawę prawną dochodzonych należności stanowi nieostateczna decyzja, której nie został nadany rygor natychmiastowej wykonalności.
W ocenie skarżącego, nie istniała podstawa prawna zarówno do wszczęcia postępowania egzekucyjnego, jak i dokonania zajęcia wynagrodzenia za pracę oraz naliczenia z tego tytułu kosztów egzekucyjnych.
Postanowieniem z dnia "[...]", Naczelnik Urzędu Skarbowego w B., na podstawie art. 54 § 1, 4 i 5 u.p.e.a., oddalił skargę strony na czynność egzekucyjną. W uzasadnieniu wskazał, iż w ramach skargi można wnieść zarzuty formalnoprawne odnoszące się do prawidłowości postępowania organu egzekucyjnego bądź egzekutora, w trybie przepisów regulujących sposób i formę dokonywania czynności egzekucyjnych. Zaznaczył, iż toczące się postępowanie w sprawie wniesionych zarzutów, pozostaje bez wpływu na ocenę czynności dokonanej przez organ egzekucyjny przed zawieszeniem postępowania egzekucyjnego.
W zażaleniu na powyższe postanowienie zobowiązany podniósł, iż wierzyciel działał niezgodnie z przepisami prawa, wystawiając tytuły wykonawcze w sytuacji, gdy decyzja będąca podstawą prawną dochodzonych należności jest nieostateczna. Organ egzekucyjny działał bezprawnie, podejmując czynności na podstawie tak wystawionych tytułów wykonawczych, w tym naliczając koszty egzekucyjne.
W motywach zaskarżonego rozstrzygnięcia DIAS wskazał, iż w okolicznościach niniejszej sprawy prawnie możliwe było dokonanie czynności egzekucyjnej w postaci zajęcia wierzytelności z wynagrodzenia za pracę. Zastosowanie środka egzekucyjnego nastąpiło zgodnie z treścią art. 72 § 1 u.p.e.a., poprzez przesłanie do pracodawcy zawiadomienia o zajęciu. O zastosowaniu środka egzekucyjnego określonego w art. 1a pkt 12 lit. a u.p.e.a. poinformowano także zobowiązanego. Organ zaznaczył, że przedmiotowe zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego zostało sporządzone na druku zgodnym ze wzorem, ustanowionym w rozporządzeniu wykonawczym Ministra Finansów z dnia 22 sierpnia 2016 r. w sprawie wzorów dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1339), obowiązującym w dniu dokonania przedmiotowych zajęć egzekucyjnych.
Odnosząc się do zarzutu bezzasadnego naliczenia kosztów egzekucyjnych wskazał, że organ egzekucyjny pobrał za dokonane czynności egzekucyjne opłaty zgodnie z art. 64 u.p.e.a.. Wyjaśnił że opłaty, o których mowa w art. 64 § 1 i 6 oraz w art. 64a u.p.e.a., wraz z wydatkami poniesionymi przez organ egzekucyjny stanowią koszty egzekucyjne, które obciążają zobowiązanego (art. 64c § 1 u.p.e.a.).
DIAS wskazał, iż kwestionowanie przez zobowiązanego wymagalności obowiązków, wynikających z decyzji będących podstawą wystawienia tytułów wykonawczych, czy też brak uprzedniego doręczenia upomnienia nie mogą być rozpoznawane w trybie skargi na czynności egzekucyjne. Wyjaśnił, iż w tym trybie ocenie organu podlega jedynie kwestia zgodności podjętych przez organ egzekucyjny czynności z przepisami ustawy w postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Podkreślił, że skarga na czynności egzekucyjne ma charakter środka subsydiarnego i nie będzie dopuszczalna, gdy ustawa przewiduje inne środki zaskarżenia, w tym m. in. zarzuty na prowadzone postępowanie egzekucyjne. Dodał, iż taka sytuacja zaistniała w przedmiotowej sprawie - na dzień wydawania rozstrzygnięcia przez DIAS, przed Naczelnikiem Urzędu Skarbowego w B. toczy się odrębne postępowanie, w którym organ egzekucyjny oczekuje na stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonych zarzutów.
Wyjaśnił ponadto, iż ewentualne uwzględnienie zarzutów skutkować będzie umorzeniem prowadzonego postępowania egzekucyjnego, a w konsekwencji - uchyleniem dokonanych czynności egzekucyjnych i naliczonych kosztów egzekucyjnych. Zauważył, że toczące się postępowanie w sprawie zarzutów na chwilę wydawania przez DIAS rozstrzygnięcia, pozostaje bez wpływu na ocenę zasadności skargi na czynności egzekucyjne.
Reasumując stwierdził, że prezentowane przez zobowiązanego zastrzeżenia, w zakresie wykraczającym poza kwestionowanie prawidłowości dokonanego zajęcia wynagrodzenia za pracę, nie mogły być poddane ocenie w trybie skargi na czynności egzekucyjne, w oparciu o przepis art. 54 u.p.e.a.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skarżący, wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia organu drugiej instancji i poprzedzającego go postanowienia organu pierwszej instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Postanowieniu zarzucił naruszenie art. 6, art. 7, art. 138 §1 w zw. z art. 144 k.p.a., a także art. 18, art. 54 § 5 u.p.e.a. w zw. z art. 2 i art. 7 Konstytucji RP.
W uzasadnieniu skargi podniósł tożsame zarzuty co w treści zażalenia z dnia 6 października 2017r. Ponownie wskazał, na bezprawność działań wierzyciela i wystawienia przez niego tytułów wykonawczych w sytuacji, gdy decyzja będąca podstawą prawną dochodzonych należności jest nieostateczna. Zdaniem skarżącego organ egzekucyjny działał niezgodnie z prawem, podejmując czynności egzekucyjne na podstawie tak wystawionych tytułów wykonawczych oraz naliczając koszty egzekucyjne. Nie zgodził się także ze stanowiskiem organów, że toczące się postępowanie w sprawie zarzutów pozostaje bez wpływu na ocenę czynności egzekucyjnej, dokonanej przez organ egzekucyjny.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację wyrażoną w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga nie jest zasadna.
Na wstępie należy wskazać, że złożona w niniejszej sprawie skarga została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym stosownie do art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017r., poz. 1369 ze zm., dalej jako "p.p.s.a."). Zgodnie z tym przepisem, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy stronie zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.
Zgodnie z treścią art. 3 § 1 p.p.s.a., sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej i stosuje środki określone w ustawie. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Tylko zatem stwierdzenie, iż zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować jego uchyleniem przez Sąd (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a – c p.p.s.a.).
Rozpoznając sprawę w świetle wskazanych powyżej kryteriów stwierdzić należy, że zaskarżone rozstrzygnięcie nie narusza przepisów prawa. Przedmiotem sądowej kontroli jest postanowienie DIAS z dnia "[...]" utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. z dnia "[...]" oddalające skargę na czynność egzekucyjną, polegającą na zajęciu wynagrodzenia za pracę, na podstawie zawiadomienia z dnia 31 sierpnia 2017r.
W ocenie skarżącego tytuły wykonawcze wystawione zostały przez wierzyciela bezprawnie, na podstawie nieostatecznej decyzji, w konsekwencji organ egzekucyjny niezgodnie z prawem podjął czynności egzekucyjne i naliczył koszty egzekucyjne. Skarżący nie zgodził się również, z twierdzeniem że toczące się postępowanie w sprawie zarzutów pozostaje bez wpływu na ocenę czynności egzekucyjnej, dokonanej przez organ egzekucyjny.
Przy tak sformułowanych zarzutach skargi w pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że odrębnym trybem, w ramach którego zobowiązany może szukać ochrony w ramach postępowania egzekucyjnego jest skarga na czynności egzekucyjne, a czym innym są zarzuty zgłaszane na podstawie art. 33 u.p.e.a. Przedmiotem niniejszego postępowania jest wyłącznie postanowienie oddalające skargę złożoną na czynność egzekucyjną.
Zgodnie z art. 54 § 1 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora oraz skarga na przewlekłość postępowania egzekucyjnego. W art. 1a pkt 2 u.p.e.a. zdefiniowano z kolei czynność egzekucyjną jako wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. Zgodnie z art. 54 § 4 cyt. ustawy skargę na czynności egzekucyjne, o której mowa w § 1, wnosi się w terminie 14 dni od dnia zawiadomienia zobowiązanego o czynności egzekucyjnej, o ile przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej.
Odrębnym trybem są natomiast zarzuty zgłaszane na podstawie art. 33 u.p.e.a., którymi zobowiązany zapoczątkowuje spór m.in. o dopuszczalność egzekucji, wymagalność obowiązku, czy też poddaje w wątpliwość celowość wszczęcia egzekucji lub zastosowania danego środka egzekucyjnego. Podstawą zarzutu mogą być tylko okoliczności wymienione enumeratywnie w art. 33 § 1 u.p.e.a. Zarzuty mogą być wnoszone w terminie 7 dni od pouczenia zobowiązanego o prawie zgłoszenia zarzutów (art. 27 § 1 pkt 9 cyt. ustawy).
Z powyższego wynika, iż w ramach postępowania prowadzonego na podstawie art. 54 u.p.e.a., kontrola jest ograniczona do dokonanych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazuje się, że skarga na czynności egzekucyjne służy wyłącznie na czynności o charakterze wykonawczym i tylko takie, które nie mogą być zaskarżone innym środkiem prawnym przewidzianym w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (zarzuty, zażalenie, wyłączenie spod egzekucji). Przewidziany w art. 54 § 1 u.p.e.a. środek ochrony prawnej zobowiązanego stanowi samoistną instytucję postępowania egzekucyjnego. Skarga w tym trybie przysługuje na dokonanie przez organ egzekucyjny czynności natury wykonawczej, czy czynności faktyczne podejmowane już w toku prowadzonej egzekucji przez organ egzekucyjny lub przez egzekutora, a także na wydawane w toku egzekucji akty, na które nie przysługuje inny środek zaskarżenia, jak np. zażalenie, czy zarzuty.
W postępowaniu skargowym z art. 54 § 1 ustawy dopuszcza się zatem badanie jedynie tych czynności, które przynależą organowi egzekucyjnemu, a nie są objęte zakresem innego środka prawnego, w tym zarzutów na prowadzenie egzekucji administracyjnej, zaś sam proces badania obejmuje wyłącznie zgodność z prawem i prawidłowość dokonanych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych (por. wyroki NSA: z dnia 2 kwietnia 2015 r., sygn. akt II FSK 778/13; z dnia 18 sierpnia 2015 r., sygn. akt II FSK 1688/13; z dnia 24 października 2014 r., sygn. akt II GSK 1377/13, z dnia 5 października 2017r., sygn.. II FSK 1202/17, publ. CBOSA).
W ramach skargi na czynności egzekucyjne można podnosić kwestie formalnoprawne, które odnoszą się jedynie do prawidłowego przebiegu postępowania organu egzekucyjnego lub egzekutora w oparciu o przepisy regulujące sposób i formę dokonania tych czynności. Nie jest natomiast możliwe podnoszenie zarzutów, które są podstawą do wniesienia innego środka zaskarżenia służącego ochronie praw zobowiązanego, w tym zarzutów na podstawie art. 33 ustawy (por. Przybysz P.M., Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, Wolters Kluwer 2015 r., wyd. VII, komentarz do art. 54).
Innymi słowy, przedmiotem postępowania prowadzonego w sprawie skargi na czynności organu egzekucyjnego jest wyłącznie prawidłowość zakwestionowanej czynności egzekucyjnej; w postępowaniu tym nie może być rozważane istnienie egzekwowanego obowiązku. Istotą skargi nie jest bowiem unicestwienie postępowania egzekucyjnego, podważenie zasadności jego wszczęcia, lecz skłonienie organów egzekucyjnych, aby te prowadziły czynności egzekucyjne w sposób prawidłowy (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 26 października 2017r., sygn. akt I SA/Kr 904/17, publ. CBOSA).
Odnosząc powyższe uwagi do okoliczności niniejszej sprawy Sąd stwierdził, że podjęte przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjne polegające na zajęciu wynagrodzenia za pracę, na podstawie zawiadomienia z dnia 31 sierpnia 2017r., zostały przeprowadzone zgodnie z art. 72 u.p.e.a.
Jak wynika z akt sprawy, Naczelnik Urzędu Skarbowego w B. przesłał zawiadomienie z dnia 31 sierpnia 2017r. o zajęciu wynagrodzenia za pracę do pracodawcy zobowiązanego, który potwierdził jego odbiór w dniu 1 września 2017r. (k. 24). Jednocześnie z przesłaniem zawiadomienia do pracodawcy, organ egzekucyjny poinformował skarżącego o dokonaniu zajęcia. Przedmiotowe zawiadomienie wraz z odpisami tytułów wykonawczych zostało doręczone zobowiązanemu w dniu 1 września 2017r. (k.24). Wystawione zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego odpowiadało wzorowi zamieszczonemu w rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 22 sierpnia 2016r. w sprawie wzorów dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnych i zawierało niezbędne elementy określone w art. 67 § 2 u.p.e.a. Zawiadomienie zostało skutecznie doręczone pracodawcy jak i zobowiązanemu, czynności te nie zawierały żadnych wad formalnych.
Kwestionowanie przez zobowiązanego wymagalności obowiązków, wynikających z decyzji będącej podstawą wystawienia tytułów wykonawczych, czy też brak uprzedniego doręczenia upomnienia nie mogą być rozpoznawane w trybie skargi na czynności egzekucyjne. W jej ramach dopuszczalne są bowiem jedynie zarzuty odnoszące się do formalnoprawnych elementów czynności egzekucyjnych, a nie jak stara się to uczynić skarżący – materialnoprawnych. Słusznie wskazał DIAS, że ocenie organu nadzoru w niniejszym postepowaniu podlega jedynie kwestia zgodności podjętych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych z przepisami ustawy w postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Podnoszone przez skarżącego zarzuty nieistnienia, czy wymagalności egzekwowanego obowiązku oraz dopuszczalności wszczęcia postępowania egzekucyjnego mogą być podnoszone jedynie w trybie art. 33 § 1 u.p.e.a. tj. w trybie zarzutów przeciwegzekucyjnych.
Organy, przy rozpoznawaniu niniejszej sprawy, słusznie zauważyły, że wniesione przez skarżącego pismo z dnia 6 września 2017r. zakwalifikowano jako zarzuty na prowadzone postępowanie egzekucyjne. Natomiast pismo z dnia 13 września 2017r. rozpatrywane jest odrębnie, w trybie skargi na czynności egzekucyjne. W tej sytuacji zgłoszone przez zobowiązanego zarzuty zostaną rozpoznane w innym postępowaniu, które nie jest w niniejszej sprawie przedmiotem kontroli Sądu.
Sąd pozytywnie ocenia, że w zaskarżonym rozstrzygnięciu, skarżącemu wyjaśniono skutki ewentualnego uwzględnienia zarzutów (w równolegle prowadzonym postępowaniu) w postaci umorzenia prowadzonego postępowania egzekucyjnego, a w konsekwencji - uchylenia dokonanych czynności egzekucyjnych i naliczonych kosztów egzekucyjnych. Wyjaśniono również, że oddalenie skargi na konkretne czynności egzekucyjne, w tym przypadku na zajęcie wynagrodzenia za pracę, nie wyklucza ewentualnego uwzględnienia zarzutów. W ocenie Sądu organy w uzasadnieniach zaskarżonych rozstrzygnięć wyczerpująco i rzeczowo przedstawiły zobowiązanemu różnice i odrębności, a także konsekwencje obu trybów, tj. trybu skargi na czynności egzekucyjne (art. 54 § 1 u.p.e.a.) oraz trybu zarzutów przeciwegzekucjnych (art. 33 § 1 u.p.e.a.).
Sąd rozumie racje skarżącego, który starał się, korzystając z wszelkich dostępnych mu środków prawnych, podważyć dokonane zajęcie wynagrodzenia za pracę. Jednocześnie dążył, aby zasadność wszczęcia i prowadzenia postępowania egzekucyjnego została oceniona w rozpoznanej sprawie. Jak wskazano wyżej kwestie te będą rozpoznane w postępowaniu w przedmiocie zarzutów przeciweegzekucyjnych. Zastrzeżenia zobowiązanego, w zakresie wykraczającym poza kwestionowanie prawidłowości dokonanego zajęcia wynagrodzenia za pracę, nie mogły być poddane ocenie w trybie skargi na czynności egzekucyjne, w oparciu o przepis art. 54 u.p.e.a. Przedmiotem rozpoznania w ramach wniesionej skargi były bowiem wyłącznie konkretne czynności wykonawcze postępowania egzekucyjnego, to jest zajęcie wynagrodzenia za pracę. Podkreślenia wymaga, że Sąd bada sprawę w jej granicach, które wyznacza strona skarżąca wskazując określone rozstrzygnięcie.
W niniejszej sprawie było to postanowienie w przedmiocie skargi na czynność egzekucyjną. Zarówno to postanowienie, jak i poprzedzające je postanowienie organu I instancji nie naruszały prawa. Zdaniem Sądu, w świetle zgromadzonego materiału dowodowego, DIAS prawidłowo uznał, że czynność egzekucyjna objęta złożoną przez skarżącego skargą dokonana została w zgodzie z regulującymi ją przepisami prawa.
W konsekwencji powyższego, skargę jako bezzasadną należało oddalić na podstawie art. 151 p.p.s.a.