Uzasadnienie
A Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w E. (dalej w skrócie skarżąca, płatnik, strona) skierowało do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skargę na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...]r. nr: [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek za kwiecień 2020r. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ wskazał, że
Z przekazanych do kontroli Sądu akt administracyjnych wynika, że skarżąca zwróciła się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za okres kwiecień - maj 2020 r.
Decyzją z dnia [...] r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O. umorzył postępowanie w sprawie rozpatrzenia wniosku o zwolnienie z opłacenia należności z tytułu składek za kwiecień 2020 r. (data doręczenia decyzji [...]r.). W wyniku analizy konta płatnika w Kompleksowym Systemie Informatycznym ZUS (KSI ZUS) organ ustalił, że na koncie płatnika brak nieopłaconej należności z tytułu składek za kwiecień 2020r.
W skardze do tut. Sądu skarżąca Spółka wskazała, że na poczet składki za kwiecień, ZUS zaliczył pozostającą na jego koncie nadpłatę. Działania te ZUS podjął bez konsultacji ze skarżącą i wbrew jej interesowi.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Pismem z dnia [...]r. organ wniósł o umorzenie postępowania w związku ze zwolnieniem skarżącej z opłacania należności z tytułu składek za kwiecień 2020r., które zostały objęte sporną decyzją.
Na wezwanie Sądu z dnia 26 października 2020r. do udzielenia informacji, czy w związku z uwzględnieniem przez organ wniosku dotyczącego umorzenia składek za kwiecień 2020 r. strona jest zainteresowana kontynuacją postępowania sądowoadministracyjnego (doręczonym poprawnie do rąk skarżącej w dniu [...]r. - k. [...] akt sądowych) skarżąca nie udzieliła odpowiedzi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje
Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonej decyzji organu odwoławczego z punktu widzenia jej legalności, tj. zgodności tej decyzji z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. wynika, że zaskarżona decyzja winna ulec uchyleniu wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.
Oceniając zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem stwierdzić należy, że decyzja ta narusza prawo.
Z akt sprawy wynika, że decyzją z dnia [...] r. ZUS umorzył postępowanie, na podstawie art. 105 § 1 k.p.a., w zakresie zwolnienia z opłacania przez skarżącą składek za kwiecień 2020 r., wskazując na regulację zawartą w art. 31zo ust. 1 ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 374 z późn. zm., dalej: "ustawa o COVID") oraz na fakt braku nieopłaconej należności z tytułu składek za kwiecień 2020r.
Należy zauważyć, że zgodnie z art. 31zo ust. 1 ustawy o COVID na wniosek płatnika składek zwalnia się go z obowiązku opłacania nieopłaconych należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych, należnych za okres od dnia 1 marca 2020 r. do dnia 31 maja 2020r., wykazanych w deklaracjach rozliczeniowych złożonych za ten okres, jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek:
- 1) przed dniem 1 lutego 2020 r. i na dzień 29 lutego 2020 r.,
- 2) w okresie od dnia 1 lutego 2020 r. do dnia 29 lutego 2020 r. i na dzień 31 marca 2020 r.,
- 3) w okresie od dnia 1 marca 2020 r. do dnia 31 marca 2020 r. i na dzień 30 kwietnia 2020 r.
- - zgłosił do ubezpieczeń społecznych mniej niż 10 ubezpieczonych.
Z powyższej regulacji wynika, że zwolnienie z obowiązku opłacania składek za okres od dnia 1 marca 2020 r. do dnia 31 maja 2020 r. nie przysługuje, gdy składki te zostały opłacone.
Z kolei w myśl art. 105 § 1 k.p.a., gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania. Organ uznał, że postępowanie w sprawie zwolnienia za kwiecień 2020r. jest bezprzedmiotowe, z uwagi na fakt braku nieopłaconej należności z tytułu składek za kwiecień 2020r. Z treści akt administracyjnych wynika, że dokonano w tym zakresie zaliczenia na poczet składek istniejących na koncie płatnika nadpłat. Podkreślenia jednak wymaga, że w zaskarżonej decyzji organ nie wskazał w ogóle na podstawie jakich przepisów dokonał zaliczenia nadpłaty na poczet składki za kwiecień 2020 r. Zarówno skarżąca, jak i Sąd nie mają obowiązku poszukiwania tych przepisów w celu sprawdzenia prawidłowości działania organu. Nie wiadomo też w jakiej wysokości powstała nadpłata i jakiego rodzaju dotyczy składek oraz w jaki sposób ją zarachowano. W zaskarżonej decyzji stwierdzono jedynie, że brak nieopłaconej należności z tytułu składek za okres kwiecień 2020r.
Podkreślić należy, że obowiązkiem organu było prawidłowe uzasadnienie podjętego rozstrzygnięcia. Należy zauważyć, że zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a. uzasadnienie faktyczne decyzji zawiera w szczególności wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Uzasadnienie faktyczne i prawne jest ważnym elementem decyzji, bowiem przedstawia tok rozumowania organu, który doprowadził do wydanego rozstrzygnięcia. Prawidłowo zredagowane uzasadnienie wymaga logicznego i czytelnego przedstawienia przez organ swojego stanowiska. Poprawne pod względem merytorycznym uzasadnienie ma kluczowe znaczenie dla realizacji zasady przekonywania wyrażonej w art. 11 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem organ administracji jest zobowiązany do wyjaśnienia stronom zasadności przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy, aby w miarę możliwości doprowadzić do wykonania decyzji bez stosowania środków przymusu.
Istotą tej zasady jest to, by każdy uczestnik postępowania był przekonany, że bierze udział w rzetelnie prowadzonym procesie, i że jeżeli zapadło negatywne rozstrzygnięcie, to przyczyną tego są istotne powody (por. wyrok SN z dnia 16 lutego 1994 r., III ARN 2/94).
Zdaniem Sądu organ naruszył powyższe przepisy, ponieważ zaskarżona decyzja nie zawiera należytego uzasadnienia. Organ nie wskazał bowiem na podstawie jakich przepisów dokonał zaliczenia nadpłaty na poczet składki za kwiecień 2020 r., jak również nie wyjaśnił tych przepisów. W decyzji organu przytoczono jedynie treść art. 105 § 1 k.p.a. oraz art. 31 zo ust. 1 ustawy o COVID. Nie wiadomo również w jakiej wysokości i za jaki okres powstała nadpłata oraz jakiego rodzaju dotyczy składek. Organ uznał jednak, że składki za kwiecień 2020 r. zostały opłacone, a więc skarżąca nie może skorzystać z powyższego zwolnienia.
Zatem według organu opłaceniem składek jest nie tylko ich zapłata przez samego płatnika, lecz też dokonanie zaliczenia z urzędu nadpłaty na poczet składek. W zaskarżonej decyzji Zakład nie uzasadnił jednak swojego stanowiska. Nie przytoczył żadnych argumentów oraz przepisów prawnych potwierdzających prawidłowość wydanej decyzji. W rezultacie motywy podjętego przez organ rozstrzygnięcia są nieczytelne. Naruszeniem prawa jest, gdy w istotnej dla strony sprawie staje się ona adresatem rozstrzygnięcia opatrzonego niejasnym i lakonicznym uzasadnieniem. Nie jest przy tym rolą sądu administracyjnego wyręczanie organu w uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia. To na organie spoczywa obowiązek prawidłowego uzasadnienia decyzji.
Końcowo odnosząc się do wniosku procesowego organu, wyjaśnić należy, iż w piśmie z dnia [...] r. organ wnosił o umorzenie postępowania, na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a., z uwagi na jego bezprzedmiotowość, wskazując, że strona została zwolniona przez ZUS z obowiązku opłacania składek za kwiecień 2020 r. Załączono pismo ZUS z dnia [...] r., w którym poinformowano stronę o zwolnieniu z opłacania należności z tytułu składek za kwiecień 2020 r.
W myśl art. 161 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania:
- 1) jeżeli skarżący skutecznie cofnął skargę;
- 2) w razie śmierci strony, jeżeli przedmiot postępowania odnosi się wyłącznie do praw i obowiązków ściśle związanych z osobą zmarłego, chyba że udział w sprawie zgłasza osoba, której interesu prawnego dotyczy wynik tego postępowania;
- 3) gdy postępowanie z innych przyczyn stało się bezprzedmiotowe.
Zdaniem Sądu w rozpatrywanej sprawie brak jest podstaw do umorzenie postępowania, w oparciu o art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a., z powodu jego bezprzedmiotowości, gdyż zaskarżona decyzja (z dnia [...] r.) nie została pozbawiona bytu prawnego i nadal funkcjonuje w obrocie prawnym. Wskazane pismo ZUS z dnia [...] r. nie spowodowało uchylenia zaskarżonej decyzji, ani decyzji jej poprzedzającej. Z tych powodów Sąd dokonał merytorycznej kontroli zaskarżonego rozstrzygnięcia.
Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., Sąd uchylił zaskarżoną decyzję.
O zwrocie kosztów postępowania nie orzeczono, ponieważ skarżąca była zwolniona z obowiązku ich uiszczenia.