Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 6 maja 2008r. (doręczonym w dniu 23.05.2008r.) Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego odmówił skarżącej spółce A przyznania prawa pomocy we wnioskowanym przez nią zakresie.
Pismem z dnia 28 maja 2008r. złożonym w terminie skarżąca wniosła sprzeciw przeciwko temu postanowieniu, zatem stosownie do art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz.1270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a. postanowienie to utraciło moc. Trzeba tu wskazać w związku z treścią sprzeciwu, że nie jest on środkiem odwoławczym w tym sensie, iż powoduje badanie prawidłowości postanowienia wydanego przez referendarza. Jest to środek prawny, który powoduje przejęcie kompetencji do rozpoznania kwestii przyznania prawa pomocy przez Sąd.
Z wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, iż spółka nie jest w stanie uregulować należności sądowych. Skarżąca wskazała, że od października ubiegłego roku przygotowuje się do ogłoszenia upadłości. Od około czterech miesięcy spółka nie działa w zakresie obrotu paliwem oraz nie zakupuje towaru od swoich dostawców. Dodała również, że nie posiada jakichkolwiek środków pieniężnych na rachunkach bankowych. Wobec spółki prowadzone są liczne postępowania egzekucyjne w celu wyegzekwowania należności za dostarczone paliwo, za które spółka nie była w stanie zapłacić. Przyznała również, że posiada wierzytelności wobec szeregu osób trzecich, jednak egzekucja wobec tych dłużników okazała się bezskuteczna. Podała, że nie posiada nieruchomości które mogą zostać sprzedane, ponieważ nieruchomość, w której spółka prowadziła działalność gospodarczą jest dzierżawiona. Podniosła także, że środki trwałe spółki są przedmiotem zabezpieczeń, ustanowionych przez Dyrektora Izby Celnej, z tytułu zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym za poszczególne miesiące 2004r.
Ponadto spółka określiła wartość kapitału zakładowego jako wartość ujemną: - 423.952,20 zł (na koniec grudnia 2006r.), podobnie wartość środków trwałych: - 128.196,23 zł (na dzień 31 października 2007r.) i stratę za ubiegły rok obrotowy (na dzień 31 października 2007r.) w wysokości 477,580,89 zł.
Na wezwanie do złożenia dodatkowych oświadczeń i dowodów skarżąca wskazała, że w umowie spółki brak jest informacji na temat obowiązku dokapitalizowania spółki przez udziałowców w związku z trudnościami finansowymi podmiotu. W 2006r. nastąpiło dokapitalizowanie spółki z podjętego kredytu w kwocie około 200.000,00 zł, nie poprawiło to jednak kondycji finansowej spółki. Kwotę tę przeznaczono na częściowe pokrycie zobowiązań wierzycieli. Odnośnie wniosku o zgłoszenie upadłości spółka wskazała, że decyzję o ogłoszeniu upadłości podjęto po zaistnieniu warunków, o których mowa w ustawie prawo upadłościowe i naprawcze. Wniosek taki został złożony do Sądu Okręgowego w grudniu 2007r., jednakże z uwagi na braki formalne, m.in. w postaci uzupełnienia listy dłużników, został zwrócony celem uzupełnienia. Wyjaśniła również, iż nie jest w posiadaniu wyciągów bankowych oraz kopii wyciągów z prowadzonych egzekucji na danych kontach, z powodu braku możliwości ich uzyskania.
Oświadczyła jednakże, iż wszystkie posiadane przez firmę rachunki bankowe zostały zajęte w związku z prowadzonymi postępowaniami egzekucyjnymi. Dodała także, że nie jest w posiadaniu sprawozdań finansowych za 2007r. albowiem do dnia dzisiejszego nie odbyło się walne zgromadzenie za ten okres. W wykonaniu wezwania z dnia 4 kwietnia 2008 r. spółka przedłożyła pozostałe dokumenty źródłowe, do których złożenia została zobowiązana.
W sprzeciwie podniosła, że sytuacja spółki od momentu rozpoznania sprawy przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Olsztynie uległa znacznemu pogorszeniu. Wskazała, iż w chwili obecnej podmiot gospodarczy jakim jest Spółka A faktycznie nie istnieje, nie zatrudnia pracowników. Spółka rozwiązała umowy o pracę, uzupełnia wniosek o ogłoszenie upadłości, rozwiązała umowy dzierżawy stacji paliw, przekazała pozostały po spółce majątek, w wyniku przewłaszczenia na zabezpieczenie bankom, które w czasie funkcjonowania podmiotu udzieliły kredytów. Zdaniem skarżącej dość długo trwające uzupełnianie wniosku o ogłoszenie upadłości podmiotu nie może stanowić okoliczności obciążającej. Reasumując dodała, iż sytuacja spółki nie pozwala na wygospodarowanie środków pieniężnych w wysokości 500 zł na pokrycie wpisów sądowych w pięciu analogicznych sprawach.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Generalną zasadą postępowania przed sądami administracyjnymi jest konieczność ponoszenia przez strony kosztów postępowania związanych z udziałem w sprawie.
Wyjątek od powyższej zasady przewidziany jest m.in. w art. 246 § 2 pkt 1 i 2 p.p.s.a. Zgodnie z którym Sąd może przyznać prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym, przy czym całkowite zwolnienie może nastąpić w sytuacji, gdy wykazana zostanie niemożność poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania. Strona będąca osobą prawną może uzyskać częściowe zwolnienie, gdy wykaże że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania.
Biorąc pod uwagę wskazane we wniosku o przyznanie prawa pomocy osobie prawnej i potwierdzone dokumentami źródłowymi okoliczności, a w szczególności zaprzestanie prowadzenia działalności gospodarczej, zgłoszenie wniosku o upadłość, rozwiązanie umów z pracownikami, wypowiedzenie dzierżawy, postępowanie egzekucyjne wobec skarżącej uznano, iż skarżąca spółka wykazała, że nie ma dostatecznych środków finansowych na poniesienie kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Skoro bowiem spółka od dawna nie prowadzi działalności gospodarczej, nie ma tym samym możliwości uzyskania środków pieniężnych na opłacenie kosztów sądowych ani nie może zaciągać kredytu na ten cel. Fakt, iż spółka uiściła wpis od skargi w postępowaniu przed sądem I instancji, biorąc pod uwagę aktualną sytuację podmiotu gospodarczego, nie może być podstawą do odmowy przyznania prawa pomocy.
Odnosząc się natomiast do tej części wniosku o przyznanie prawa pomocy, w której skarżąca wnosi o ustanowienie dla niej pełnomocnika z urzędu, wskazać przede wszystkim należy, że wnioskodawczyni jest w sprawie reprezentowana przez wybranego przez siebie pełnomocnika, uwzględniając zatem treść art. 246 § 3 p.p.s.a., Sąd nie miał możliwości uwzględnienia wniosku strony w tym zakresie i przyznania jej pełnomocnika z urzędu.
W tym stanie rzeczy Sąd, działając na podstawie art. 245 § 1, art. 246 § 2 oraz § 3 i art. 260 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji