Wyrok WSA w Olsztynie z 19 marca 2009 r., I SA/Ol 577/08

Sąd

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie

Rozpoznanie

w Olsztynie na rozprawie w dniu 19 marca 2009 r.

Sprawa

sprawy ze skargi H. K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie stwierdzenia wniesienia odwołania z uchybieniem terminu i pozostawienia bez rozpatrzenia odwołania oddala skargę.

Skład

Sędzia WSA Andrzej Błesiński przewodniczący
Sędzia WSA Wiesława Pierechod sprawozdawca
Sędzia WSA Wojciech Czajkowski
Katarzyna Niewiadomska protokolant

Uzasadnienie

Zaskarżonym postanowieniem z dnia "[...]" Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził, że odwołanie H. K. od decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej z dnia "[...]" Nr "[...]", zostało wniesione z upływem terminu określonego w art. 233 § 2 pkt 1 Ordynacji podatkowej i w związku z tym pozostawił je bez rozpatrzenia.

Z ustalonego w sprawie stanu faktycznego wynikało, że:

Decyzją z dnia "[...]" Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej ustalił H. K. przychód nie znajdujący pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów za 2003r. w wysokości 363.569 zł, zryczałtowany podatek dochodowy od dochodów nie znajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów za 2003r. w wysokości 272.677 zł. Decyzja ta, skierowana na adres pełnomocnika strony została doręczona w dniu 9.09.2008r. co wynikało z potwierdzenia odbioru znajdującego się w aktach sprawy. Organ drugiej instancji wskazał ponadto, że w decyzji tej znajdowało się pouczenie o możliwości wniesienia odwołania do Dyrektora Izby Skarbowej, za pośrednictwem Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej, w terminie 14 dni od daty doręczenia tej decyzji.

W dniu 26 września 2008r. za pośrednictwem urzędu pocztowego wpłynęło do Urzędu Kontroli Skarbowej odwołanie od tej decyzji. Z uwagi na fakt, iż na kopercie - na stemplu pocztowym była niewyraźna data nadania korespondencji, organ I instancji zwrócił się do Urzędu Pocztowego o podanie daty nadania przesyłki oznaczonej PRIORYTET POLECONA Nr "[...]" (zawierającej odwołanie z dnia 22.09.2008r.). Pismem z dnia 30.09.2008r. Poczta Polska Centrum Poczty Urząd Pocztowy poinformowała, że wymieniona przesyłka została nadana w Urzędzie Pocztowym w dniu 25.09.2008r. Organ odwoławczy kierując się treścią art. 223 § 2 pkt 1 Ordynacji podatkowej stwierdził, że odwołanie zostało złożone dwa dni po upływie 14-dniowego terminu do złożenia odwołania. Nadto pouczył stronę o treści art. 162 § 1 i § 2 Ordynacji podatkowej.

W skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego H. K. wniosła o przeprowadzenie dowodu z dokumentu – potwierdzenia nadania przesyłki poleconej skierowanej przez skarżącą do Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej z dnia 22.09.2008r. na okoliczność zachowania przez nią terminu do wniesienia odwołania od decyzji, uwzględnienie skargi przez Dyrektora Izby Skarbowej w trybie autokontroli, uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia tj. art. 12 § 6 pkt 2 w związku z art. 223 § 2 pkt 1 Ordynacji podatkowej poprzez pozostawienie bez rozpoznania odwołania skarżącej.

W uzasadnieniu skargi podkreśliła, że ustalenia organu II instancji, iż wniesienie odwołania nastąpiło z uchybieniem 14 dniowego terminu były nietrafne i wadliwe. Zaznaczyła, że termin do wniesienia odwołania od kwestionowanej decyzji upłynął w dniu 23.09.2008r. podczas gdy nadała przesyłkę zawierającą odwołanie w polskiej placówce operatora publicznego w dniu 22.09.2008r. Na dowód powyższego załączyła potwierdzenie nadania przesyłki poleconej skierowanej do Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej z dnia 22.09.2008r.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:

W związku z zarzutami i wnioskami skargi na wstępie należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej w skrócie p.p.s.a. wynika, że w przypadku gdy Sąd stwierdzi, naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub części, albo stwierdza ich nieważność bądź też stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa. Powyższa regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że zaskarżony akt może ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organowi administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy.

Należy wskazać, że stosownie do art. 133 i 134 p.p.s.a. sąd rozstrzyga sprawę na podstawie akt administracyjnych, w granicach danej sprawy, nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd nie prowadzi postępowania dowodowego, a jedynie wyjątkowo - zgodnie z art. 106 § 3 p.p.s.a. może przeprowadzić dowód z dokumentu, jeżeli nie spowoduje to nadmiernego przedłużenia postępowania a przyczyni się do wyjaśnienia wątpliwości. Postępowanie dowodowe przed sądem administracyjnym i w konsekwencji dokonywanie przez ten sąd ustaleń faktycznych jest dopuszczalne w zakresie uzasadnionym celami postępowania administracyjnego i powinno umożliwiać sądowi dokonywanie ustaleń, które będą stanowiły podstawę oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu. Oznacza to, że sąd w istocie nie może dokonywać ustaleń, które mogłyby służyć merytorycznemu rozstrzygnięciu sprawy załatwionej zaskarżoną decyzją (postanowieniem). Ponadto przepis ten nie służy do zwalczania ustaleń faktycznych, z którymi strona się nie zgadza (por. wyr. NSA z dnia 27 października 2004 r., sygn. akt FSK 1186/04, niepubl.).

W związku z wnioskiem skarżącej Sąd postanowił dopuścić - jako dowód z dokumentu uwierzytelnioną przez notariusza kserokopię potwierdzenia nadania przesyłki listowej poleconej nr "[...]".

Po przeprowadzeniu dowodu w trybie art. 106 § 3 p.p.s.a. Sąd stwierdza, że z przedłożonego uwierzytelnionego notarialnie dokumentu wynika jedynie pośrednio, że istnieje dokument w postaci potwierdzenia nadania przesyłki poleconej nr "[...]". w dniu 22 września 2008r. Przy czym stwierdzić należy, że kwestią odrębną nie będącą przedmiotem oceny tut. Sądu jest ewentualna kwestia autentyczności uwierzytelnionego dokumentu.

Podkreślić należy, że sąd administracyjny nie "zastępuje" organów administracji publicznej w ich funkcji orzeczniczej a kontrola działalności tych organów polega na zbadaniu, czy organ wydając decyzję (postanowienie), nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, że przedmiotem zaskarżenia jest postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej wydane na podstawie art.. 228 § 2 pkt 1 w związku z art. 223 § 2 pkt 1 Ordynacji podatkowej, zatem ocenie Sądu podlega z punktu widzenia wymienionych w nim przesłanek, warunkujących pozostawienie bez rozpoznania odwołania z uwagi na uchybienie terminowi do jego wniesienia.

Analiza przepisów Ordynacji podatkowej dotyczących odwołań (rozdziału 15. działu IV) pozwala wyodrębnić fazy postępowania odwoławczego, to jest fazę wstępną, fazę postępowania wyjaśniającego oraz fazę wydania decyzji. W stadium wstępnym organ odwoławczy podejmuje czynności mające na celu ustalenie, czy odwołanie jest dopuszczalne, czy zostało wniesione w terminie oraz czy spełnia wymagania określone w art. 222 Ordynacji. Niespełnienie któregokolwiek z wymienionych warunków, rodzi konieczność wydania odpowiedniego postanowienia, o którym mowa w przytoczonym wyżej art. 228 § 1 Op. W takim przypadku, postępowanie odwoławcze kończy się na stadium wstępnym, zaś organ nie ma podstaw do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy.

Zgodnie z art. 223 § 2 pkt 1 Ordynacji podatkowej odwołanie wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie do właściwego organu odwoławczego za pośrednictwem organu podatkowego, który wydał decyzję.

W przedmiotowej sprawie nie jest sporny fakt, iż decyzję doręczono pełnomocnikowi skarżącej na wskazany adres w dniu 9 września 2008r. We wstępnej fazie także badania wniesionego odwołania organ podatkowy ustalił, że przesyłkę pocztową nr "[...]" zawierającą odwołanie od decyzji z dnia "[...]" nadano w Urzędzie Pocztowym dnia 25.09.2008r. Natomiast termin do wniesienia tego środka zaskarżenia rozpoczął swój bieg w dniu 10 września 2008r. - stosownie do art. 223 § 2 pkt 1 Ordynacji podatkowej, a data 23 września 2008r. była ostatnim dniem terminu do jego skutecznego złożenia.

Z tych też względów Dyrektor Izby Skarbowej prawidłowo ustalił w oparciu o posiadany materiał dowodowy, że odwołanie, które wpłynęło do organu I instancji w dniu 26.09.2008r., nadane w polskiej placówce pocztowej w dniu 25 września 2008r. zostało wniesione z przekroczeniem terminu ustawowego. Przepis regulujący stwierdzenie uchybienia terminowi do złożenia odwołania (art. 228 § 1 pkt 2) ma charakter bezwarunkowy i nie zależy od uznania organu odwoławczego. Stwierdzenie uchybienia terminowi zobowiązuje organ do wydania postanowienia uniemożliwiającego rozpatrzenie odwołania.

Natomiast dowód przedstawiony przy skardze w postaci uwierzytelnionego notarialnie potwierdzenia nadania przesyłki pocztowej nr "[...]" zawierającej odwołanie w dniu 22.09.2008r. mogący wskazywać na wniesienie środka zaskarżenia w ustawowym terminie, nie był znany organowi podatkowemu drugiej instancji przy wydawaniu postanowienia, które z mocy prawa jest postanowieniem ostatecznym. Zatem powołany dowód, zgłoszony dopiero w skardze, nie mógł być brany pod uwagę przy ocenie zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia, skoro nie był znany organowi podatkowemu a ponadto w związku z ustaleniami dokonanymi na podstawie ponownej informacji z Urzędu Poczty, nie mógł stanowić podstawy do dokonania przez organ autokontroli w trybie art. 54 § 3 p.p.s.a. Sąd zaś orzeka wedle stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie wydania zaskarżonego aktu, a co do stanu faktycznego - na podstawie akt sprawy (zasadniczo administracyjnych). Jeżeli zatem przedstawiony dowód nie był znany organowi, to nie można przyjąć, że organ nieprawidłowo zastosował przepisy. W ustalonym przez Dyrektora Izby Skarbowej stanie faktycznym bez wątpienia przesyłka pocztowa zwierająca odwołanie została nadana w polskiej placówce pocztowej dwa dni po terminie. Przestawiony zaś środek dowodowy może być poddany ocenie jedynie w trybie wznowienia postępowania podatkowego (vide art. 219 Ordynacji podatkowej).

Mając na uwadze przedstawione wyżej okoliczności sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.