Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztyniez 29 października 2015 r., sygn. akt I SA/Ol 584/15

Uzasadnienie

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzjami z dnia "[...]" utrzymało w mocy decyzje z 15 kwietnia 2009r. w sprawie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku od nieruchomości za rok 2005 oraz za rok 2006. W uzasadnieniu wskazano, iż decyzją z dnia "[...]"pełniący Funkcję Prezydenta Miasta określił podatnikowi wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za lata 2005 - 2007, zaś Kolegium decyzją z dnia "[...]"br. o utrzymało ją w mocy. Organ stwierdził nadpłatę w wysokości 216,82 zł, która powstała na skutek dokonania wpłat przez podatnika w wysokości większej od prawidłowej kwoty zobowiązania podatkowego, określonej decyzją z dnia "[...]". i zaznaczył, że nie było podstaw do stwierdzenia nadpłaty w wysokości wyższej, dopóki istnieje w obrocie prawnym decyzja określająca wysokość zobowiązania podatkowego. Wskazano również, że orzekanie przez organy podatkowe o nadpłacie stanowi prawną konsekwencję określenia prawidłowej wysokości zobowiązania, innej niż wynikająca ze skorygowanej deklaracji, złożonej z wnioskiem o stwierdzenie nadpłaty.

Organ podkreślił, że orzekanie przez organy podatkowe o nadpłacie stanowi prawną konsekwencję określenia prawidłowej wysokości zobowiązania, innej niż wynikająca ze skorygowanej deklaracji, złożonej z wnioskiem o stwierdzenie nadpłaty, a decyzje - określająca zobowiązanie podatkowe w podatku od nieruchomości z "[...]". i w przedmiocie stwierdzenia nadpłaty z "[...]". mają inne podstawy prawne.

W skardze złożonej na powyższą decyzję pełnomocnik M. zarzucił jej:

1. I. naruszenie prawa materialnego poprzez:
2. a) naruszenie art. 72 § li 2, art. 75 w związku z art. 120 Ordynacji poprzez utrzymanie mocy decyzji odmawiającej stwierdzenia nadpłaty, w sytuacji gdy Spółce nadpłata przysługuje;
3. b) naruszenie przepisów § 5 B ust. l pkt 5 Załącznika do uchwały "[...]"Rady Miasta z dnia "[...]"r. w sprawie przyjęcia Programu pomocy regionalnej dla przedsiębiorców udzielanej poprzez utrzymanie w mocy decyzji stwierdzającej nadpłatę w kwocie 216,82 zł, opartej na decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego wydanej w oparciu o błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, iż ustnie zgłoszony wniosek o udzielenie pomocy publicznej w formie zwolnienia z podatku od nieruchomości nie stanowi wymaganego tym przepisem wniosku o udzielenie pomocy publicznej, a wniosek o udzielenie pomocy publicznej w formie zwolnienia z podatku od nieruchomości został złożony przez Spółkę dopiero w dniu "[...]"r. oraz, że wniosek o udzielenie pomocy publicznej w formie zwolnienia z podatku od nieruchomości został złożony po rozpoczęciu inwestycji Spółki;
4. c) naruszenie przepisów § 5 B ust. l pkt 5 Załącznika do Uchwały "[...]"poprzez utrzymanie w mocy decyzji opartej na decyzji wymiarowej zawierającej błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że spełnienie warunku zgłoszenia wniosku o udzielenie pomocy publicznej w formie zwolnienia z podatku od nieruchomości musiało nastąpić po wejściu w życie przedmiotowej uchwały;
5. d) rażące naruszenie postanowień art. 87 i 88 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską w związku z decyzją Komisji Europejskiej z dnia 15 lutego 2005r. (postępowanie nr N 58512004) uznającą program pomocowy za zgodny ze wspólnym rynkiem poprzez rozszerzenie poza wyraźne wskazania tej decyzji obowiązków dotyczących formy i terminu złożenia wniosku o udzielenie pomocy publicznej, tj. poprzez stwierdzenie, że wniosek taki musiał być złożony w formie pisemnej po wejściu w życie stosownej uchwały Rady Miasta
6. e) naruszenie art. 2 i 3 umowy z dnia 14 lutego 1989 r. między Rządem Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej a Rządem Republiki Francuskiej w sprawie popierania i wzajemnej ochrony inwestycji (Dz. U. Nr 38, póz. 220) poprzez podjęcie decyzji sankcjonującej rażące naruszenia obowiązku popierania inwestycji prowadzonej przez zagranicznego inwestora w Polsce;
7. f) naruszenie art. 2 Konstytucji ustanawiającego zasadę demokratycznego państwa prawa i wynikającej z niej zasady zaufania do organów administracji publicznej odzwierciedlonej wart. 121 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa(Dz. U. z 2005 r. Nr 8, póz. 60 ze zm.) i art. 8 ustawy z dnia14czerwca1960r.Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r.Nr98,póz.1071,zezm.),poprzez utrzymanie w mocy decyzji, która w sposób nieuzasadniony nie uwzględniała zobowiązań Miasta do udzielenia zwolnienia w podatku od nieruchomości, wynikających między innymi z wniosków i ustaleń składanych przez Spółkę w fazie przygotowywania inwestycji oraz zobowiązań Prezydenta Miasta wynikających z umowy dzierżawy z dnia "[...]"
8. g) rażące naruszenie konstytucyjnej zasady praworządności oraz zasady zaufania obywateli do organów administracji państwa (będących w szczególnie uprzywilejowanej pozycji wobec Spółki, której zarząd odpowiedzialny za realizację inwestycji w Polsce składał się w większości z cudzoziemców) poprzez utrzymanie w mocy decyzji wydanej całkowicie ignorującej obowiązek organów administracji publicznej (w tym podatkowej) informowania strony co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie praw i obowiązków stron, będące jednocześnie naruszeniem, które doprowadziło do wprowadzenia Spółki w błąd co do istotnych warunków prowadzenia inwestycji;
9. h) rażące naruszenie art. l Protokołu Dodatkowego do Europejskiej Konwencji Praw Człowieka poprzez sankcjonowanie swoją decyzją sytuacji naruszenia prawa Spółki do poszanowania swojego mienia;
10. II. naruszenie przepisów postępowania (w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy) poprzez:
11. a) rażące naruszenie przepisów art. 74a i 75 Ordynacji podatkowej, ponieważ trybem właściwym w tej sprawie jest wydanie decyzji określającej wysokość nadpłaty:
12. b) rażące naruszenie przepisów art. 121, 122 i art. 191 Ordynacji podatkowej poprzez utrzymanie w mocy decyzji wydanej w oparciu o inną decyzje, w której dopuszczono się nieprawidłowego ustalenia stanu faktycznego, polegającego na uznaniu, że Spółka nie złożyła wniosku o udzielenie pomocy publicznej w rozumieniu § 5 B ust. l pkt 5 Załącznika do Uchwały "[...]"przed rozpoczęciem inwestycji;
13. c) naruszenie art. 125 Ordynacji podatkowej, nakazującego organom podatkowym wnikliwe i szybkie działanie oraz 139 § l i § 3 Ordynacji podatkowej, nakazującego organom podatkowym działanie bez zbędnej zwłoki oraz załatwienie sprawy w postępowaniu odwoławczym, w którym strona złożyła wniosek o przeprowadzenie rozprawy, nie później niż w ciągu 3 miesięcy od dnia otrzymania odwołania; SKO odmówiło przeprowadzenia rozprawy, nie przeprowadziło dowodów wnioskowanych przez Spółkę, a postępowanie odwoławcze mimo to trwało ponad 7 miesięcy;
14. d) naruszenie przepisów art. 187 Ordynacji podatkowej poprzez zaniechanie przeprowadzenia wnioskowanych przez Skarżącą dowodów, wbrew obowiązkowi wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego;
15. e) rażące naruszenie art. 210 § l pkt 6 oraz art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej poprzez wydanie decyzji obarczonej brakami obligatoryjnych elementów formalnych, tj. wydanie decyzji, której uzasadnienie faktyczne zostało sformułowane w oparciu o nierzetelnie przeprowadzone postępowanie dowodowe;
16. f) rażące naruszenie konstytucyjnej zasady praworządności oraz zasady zaufania obywateli do organów administracji państwa poprzez utrzymanie w mocy decyzji wydanej całkowicie ignorującej obowiązek organów administracji publicznej (w tym podatkowej) sporządzenia protokołu z czynności wniesienia przez Spółkę ustnego wniosku o udzielenie pomocy publicznej w formie zwolnienia z podatku od nieruchomości.

W oparciu o powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości lub o stwierdzenie jej nieważności, orzeczenie, że decyzja nie podlega wykonaniu, zarządzenie przeprowadzenia postępowania sądowego przy "drzwiach zamkniętych" z uwagi na konieczność ochrony interesów skarżącej zgodnie z art./96 § 2 p.p.s.a.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wnioskowało o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko i argumentację przedstawioną w zaskarżonych decyzjach.

Na rozprawie w dniu 18 marca 2010r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie na podstawie przepisów art.111 § 2 p.p.s.a. zarządził połączenie spraw w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2005r. i 2006r. do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia. Na posiedzeniu tym Sąd również postanowił na podstawie przepisów art.125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. zawiesić postępowanie w sprawie. W uzasadnieniu swojego postanowienia Sąd wskazał, że zgodnie z szeroko aprobowanym w orzecznictwie sądowym poglądem, dla sądu administracyjnego kwestią wstępną jest wyłącznie takie zagadnienie, którego rozstrzygnięcie jest niezbędne do sformułowania wypowiedzi w zakresie, czy zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem materialnym, albo czy przed wydaniem tej decyzji nie doszło do popełnienia takich uchybień formalnych, które mogły mieć wpływ na jej treść (wyrok NSA z dnia 19 kwietnia 2004 r., sygn. akt I FSK 845.05).

Dlatego Sąd stwierdził, że rozstrzygnięcie zawisłej przez Sądem sprawy w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2005 i 2006r. uzależnione jest od uprzedniego rozstrzygnięcia sprawy określenia zobowiązania podatkowego za wymienione okresy. Niewątpliwie określenie wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2005 i 2006r. stanowi istotny element stanu faktycznego w sprawie odmowy stwierdzenia nadpłaty w tym podatku.

W sprawach określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2005r., 2006 r. i 2007r. - sygn. akt I SA/Ol 869/10, I SA/OI 870/10, SA/OI 870/10, WSA w Olsztynie w dniu 18 marca 2010r. wydał postanowienie o połączeniu, do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia tych spraw, a następnie wyrokiem z tego samego dnia uchylił decyzje w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2005r., 2006r. i 2007r. Podstawą zawieszenia postępowania w sprawie było postępowanie wszczęte na skutek wniesienia przez organ administracji skargi kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego od wyroku WSA w Olsztynie z dnia 18 marca 2010r. w sprawie o sygn. akt I SAlOl 869/09 - sygn. akt NSA II FSK 1308/10. Wyrokiem z dnia 10 stycznia 2012r. NSA uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania do WSA w Olsztynie.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy (pod sygn. akt I SAlOl 36/12), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie wyrokiem z dnia 15 lutego 2012r. oddalił skargę strony skarżącej. Od tego wyroku strona skarżąca wniosła skargę kasacyjną, która wraz z aktami sprawy została w dniu 06 czerwca 2012r. przekazana do Naczelnego

Sądu Administracyjnego.

Wyrokiem z dnia 12 czerwca 2014r. NSA uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania do WSA w Olsztynie. Po ponownym rozpoznaniu sprawy WSA w Olsztynie wyrokiem z dnia 25 września 2014r. uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. Na skutek tego orzeczenia Prezydent decyzją z dnia "[...]". nr "[...]"określił wysokość zobowiązania podatkowego z tytułu podatku od nieruchomości za 2005r., 2006r. i 2007r.

Postanowieniem z dnia 14 września 2015r. WSA w Olsztynie na podstawie art.128 § 1 pkt 1 p.p.s.a. podjął postępowanie w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zaważył, co następuje:

Stosownie do treści art.1 ustawy z 25 lipca 2002 r Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2014r., poz.1647) oraz art. 3 § 1 ustawy a dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 14 marca 2012r. poz.270 ze zm. cyt. Dalej jako p.p.s.a.),sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, stosując środki przewidziane w ustawie. Natomiast zgodnie art.134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach sprawy nie będąc związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą skargi, a na podstawie art.135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

Sądowa kontrola zaskarżonej decyzji jest dokonywana zarówno co do prawidłowości stosowania przepisów postępowania, jak i zgodności z przepisami prawa materialnego, bowiem tylko na podstawie prawidłowo poczynionych ustaleń faktycznych istnieje możliwość prawidłowej subsumcji stanu faktycznego do przepisów materialnoprawnych i oceny decyzji co do zastosowania i wykładni prawa materialnego. Podkreślenia jednak wymaga, że zadaniem sądu nie jest dokonywanie ustaleń faktycznych stanowiących podstawę zastosowania prawa materialnego, gdyż rolą sądu jest kontrola prawidłowości działania organu administracji w zaskarżonej decyzji.

Dokonując kontroli zaskarżonych w niniejszej sprawie decyzji co do zgodności z prawem, Sąd zbadał więc prawidłowość wydanych w sprawie aktów prawnych pod względem zastosowania przepisów postępowania, jak i przepisów prawa materialnego. Należy jednak zauważyć, że rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie uzależnione było od uprzedniego rozstrzygnięcia sprawy określenia zobowiązania podatkowego za lata 2005 i 2006. Niewątpliwie określenie wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2005 i 2006 r. stanowi istotny element stanu faktycznego w sprawie odmowy stwierdzenia nadpłaty w tym podatku. Kontrola legalności przez Sąd zaskarżonych decyzji obejmuje zaś m.in. badanie prawidłowości subsumcji ustalonego przez organy podatkowe stanu faktycznego pod określone przepisy prawa. Podkreślić bowiem należy, że postępowanie w sprawie określenia zobowiązania podatkowego względem postępowania o stwierdzenie nadpłaty ma charakter procedury zasadniczej, bowiem od wyniku tego postępowania zależy rozstrzygnięcie w sprawie stwierdzenia nadpłaty.

Bezspornym jest, że ustalenie prawidłowej wysokości zobowiązania podatkowego stanowi część ustaleń faktycznych niezbędnych dla stwierdzenia nadpłaty podatku. Trudno bowiem mówić o istnieniu nadpłaty lub jej braku gdy nie jest ustalona kwota zobowiązania podatkowego.

W niniejszym stanie faktycznym decyzja o określająca wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za lata 2005-2007 wydana została "[...]". przy czym podkreślenia wymaga, że określone w niej kwoty zobowiązania podatkowego za poszczególne lata są odmienne od kwot przyjętych do rozliczenia nadpłaty w zaskarżonych decyzjach.

Zgodnie a przepisami art.72 ordynacji podatkowej kwotą nadpłaconą podatku jest kwota nadwyżki dokonanej przez podatnika wpłaty nad wynikającą z ustawy (decyzji) kwotę podatku. Podatek nadpłacony to podatek zapłacony w kwocie wyższej niż należna. Podatek zapłacony nienależnie to kwota uiszczona przez podatnika w sytuacji, gdy nie było ustawowego obowiązku jej zapłacenia albo obowiązek ten istniał, ale wygasł. Istota nadpłaty sprowadza się do tego, że podatnik płaci wówczas, gdy nie musi tego robić (nie istnieje obowiązek podatkowy), albo płaci za dużo (kwota podatku zapłaconego przewyższa kwotę należną). W obu przypadkach świadczenie podatnika dokonane na rzecz wierzyciela podatkowego przewyższa to, czego wymaga od niego przepis prawa. Ta nadwyżka świadczenia ponad obowiązkowe jest nadpłatą. Bez choćby formalnego istnienia zobowiązania podatkowego nie można w ogóle mówić o nadpłacie.

Reasumując należy stwierdzić, że bez odniesienia do konkretnych wysokości zobowiązania podatkowego nie można mówić o istnieniu nadpłaty. Dlatego przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ winien odnieść się do określonych wysokości zobowiązania podatkowego z tytułu podatku od nieruchomości za lat 2005 i 2006 określone w decyzji wymiarowej.

Biorąc powyższe rozważania pod uwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. orzekł jak w punkcie I wyroku. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art.200 p.p.s.a.