Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia 04.08.2010r., złożonym wraz ze skargą, skarżąca Spółka A zwróciła się o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych, w tym wpisu od skargi w wysokości 19.907 zł.
Ze złożonego przez skarżącą spółkę formularza wniosku o stanie majątkowym i dochodach (PPPr) wynika, iż spółka prowadzi działalność w zakresie produkcji olejów silnikowych, hydraulicznych, przekładniowych, smarów plastycznych, preparatów smarowych, dodatków do olejów smarowych i płynów chłodniczych. Wysokość kapitału zakładowego spółki wynosi 165.000,00 zł, wartość środków trwałych według bilansu na ostatni rok wynosi 84.210,72 zł. Wnioskodawczyni podniosła, iż rok obrotowy 2009 zakończyła ze stratą w wysokości 51.578,98 zł. Ponadto oświadczyła, iż posiada rachunek w Banku Zachodnim WBK S.A., na którym nie posiada żadnych środków finansowych saldo konta jest ujemne i wynosi – 128,25 zł. Wskazała, iż nie posiada mienia, które mogłaby sprzedać, a także środków finansowych zgromadzonych na rachunku bankowym, w rezultacie nie posiada środków na pokrycie kosztów sądowych w tym wpisu od skargi.
Do wniosku o przyznanie prawa pomocy osobie prawnej wnioskodawczyni załączyła bilans na dzień 31 grudnia 2009r., rachunek zysków i strat za rok 2009 oraz dokumentację bankową potwierdzającą stan rachunku bankowego.
Rozpoznając niniejszy wniosek zważono, co następuje:
Zgodnie z przepisami ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej cyt. jako p.p.s.a.) generalną zasadą jest, że każdy podmiot wszczynający postępowanie przed sądami administracyjnymi musi liczyć się z koniecznością poniesienia kosztów postępowania sądowego. Zgodnie jednak z art. 246 § 2 pkt 1 i 2 p.p.s.a. osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym bądź częściowym, gdy wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek środków postępowania (art. 246 § 2 pkt 1 p.p.s.a.) czy dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (art. 246 §2 pkt 2).
Zatem to na stronie spoczywa obowiązek udowodnienia zaistnienia okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy w określonym zakresie. Osoba prawna (jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej) obowiązana jest wykazać nie tylko, że nie ma adekwatnych środków na poniesienie kosztów postępowania, ale także że nie ma ich, mimo iż podjęła wszelkie niezbędne środki, aby zdobyć fundusze na pokrycie tych wydatków. Dodatkowo należy podkreślić, iż przyznanie prawa pomocy osobom prawnym i innym jednostkom organizacyjnym, przy spełnieniu przesłanek przewidzianych w wyżej wskazanej regulacji, nie ma charakteru obowiązkowego.
Sąd bowiem może, a nie musi, przyznać taką pomoc, gdy w oparciu o powyższy przepis uzna, że zachodzi taka potrzeba w świetle zapewnienia stronie realizacji zasady prawa do sądu (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 lipca 2008 r., sygn. akt I GZ 173/08, orzeczenie dostępne na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl/).
Oceniając sytuację finansową na podstawie złożonych przez skarżącą oświadczeń zawartych w formularzu wniosku PPPr oraz dodatkowych materiałów źródłowych, należy stwierdzić, iż skarżąca nie wykazała, że spełnia przesłanki warunkujące przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.
Na wstępie wskazać należy, iż spółka nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym prowadząc działalność gospodarczą. Wnioskodawczyni nie wykazała, że zaprzestała czy zawiesiła prowadzoną działalność gospodarczą. Nie wykazała problemów związanych z niewypłacalnością, nie została również postawiona w stan upadłości. Powyższe okoliczności nie wynikają również z przedłożonego w sprawie odpisu z Krajowego Rejestru Sądowego według stanu na dzień 16.04.2010r.
Z przedłożonych dokumentów nie wynika również, aby w stosunku do skarżącej toczyło się postępowanie egzekucyjne lub żeby majątek spółki został obciążony hipoteką przymusową, nie stwierdzono także zajęcia rachunków bankowych. Ponadto spółki nie obciążają zaciągnięte kredyty czy pożyczki.
Prawdą jest, iż za ubiegły rok obrotowy spółka poniosła stratę, jednakże okoliczność powyższa nie skutkuje automatycznie po stronie sądu obowiązkiem zwolnienia z kosztów sądowych. Oznacza jedynie, iż w ubiegłym roku działalność spółki okazała się mniej rentowna i spółka nie osiągnęła oczekiwanych zysków. Poniesienie straty jest bowiem wpisane w ryzyko prowadzonej działalności gospodarczej i nie oznacza bezwzględnie, iż podmiot który takową stratę poniósł spełnia przesłanki do przyznania prawa pomocy. Ubiegłoroczna strata czy brak środków na rachunku bankowym nie jest jeszcze dostatecznym uzasadnieniem dla skutecznego żądania przez stronę zwolnienia z opłat sądowych, zwłaszcza gdy spółka nie zgromadziła wcześniej dostatecznych środków na ten cel, ani też w sposób formalny nie dowiodła swojej niewypłacalności.
Dokonując analizy załączonych do wniosku dokumentów źródłowych nie stwierdzono, aby sytuacja finansowa spółki wymagała pomocy państwa we wnioskowanym zakresie. Na podstawie złożonych dokumentów ustalono bowiem, iż spółka prowadzi działalność gospodarczą w znacznym zakresie, przychody w roku 2009 wyniosły 8.816.721,91 zł. Ponadto spółka na dzień 31 grudnia 2009r posiadała aktywa obrotowe na kwotę 2.530.447,02 zł. W ramach tych aktywów wnioskodawczyni zgromadziła zapasy na kwotę 215.017,74 zł oraz środki pieniężne w wysokości 27.005,15 zł. Posiadała również należności krótkoterminowe na kwotę 2.288.424,13 zł. Nie można zatem uznać aby sytuacja finansowa spółki była trudna, a co za tym idzie uprawniająca do przyznania prawa pomocy. W sytuacji bowiem posiadania aktywów w postaci: zapasów, środków pieniężnych oraz należności do ściągnięcia trudno zgodzić się z zasadnością złożonego wniosku.
Rozpoznając wniosek nie pominięto bynajmniej istnienia po stronie podmiotu gospodarczego - pasywów, spółka wykazała zobowiązania krótkoterminowe na kwotę 991.236,54 zł, jednakże ich wysokość nie przekracza wartości aktywów (2.530.447,02 zł).
Za stanowiskiem w kwestii odmowy przyznania prawa pomocy przemawia także fakt, iż spółka posiada kapitał zakładowy w wysokości 165.000,00 zł, a także środki trwałe na kwotę 84.210,72 zł.
Dlatego też zgodzić należy się z poglądem, iż spółka dysponująca wciąż majątkiem, którego wartość wielokrotnie przewyższa wysokość wpisu, nie mieści się w hipotezie art. 246 § 2 pkt 1 i 2 p.p.s.a. (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 listopada 2004r., FZ 463/04, orzeczenie dostępne na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl/).
Ponadto dodać należy, iż podmiot działający w formie spółki z ograniczoną odpowiedzialnością może pokryć koszty sądowe przez zażądanie dopłat od wspólników. Nie ma przeciwwskazań aby środki pieniężne konieczne na uiszczenie kosztów sądowych czy ich części pochodziły z dopłat od wspólników. Aktualne na gruncie przedmiotowej sprawy pozostaje orzeczenie SN z dnia 13 września 1937r. II C 618/37 OSN(C) 1938/6/293, Lex 4328, w którym wyrażono pogląd, że "Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, ubiegająca się o prawo ubogich, (...) nawet w razie przeciążenia majątku swego ponad wartość nie może się powołać na swe zupełne ubóstwo, gdyż może pokryć opłaty sądowe przez zażądanie dopłat od wspólników".
Zauważyć również należy, iż postępowanie sądowe dla przedsiębiorcy zorganizowanego w formie spółki z ograniczoną odpowiedzialnością jest elementem prowadzonej działalności gospodarczej i w tym zakresie musi ona liczyć się z koniecznością ponoszenia kosztów tej działalności, jakim są również m.in. właśnie koszty sądowe. Ryzyko niepowodzenia takiej działalności nie powinno obciążać dochodów budżetowych państwa związanych z działalnością sądów. W przeciwnym razie, to budżet a w konsekwencji całe społeczeństwo musiałoby kredytować działania podmiotu gospodarczego polegające na kwestionowaniu na drodze sądowej rozstrzygnięć organów podatkowych
Reasumując należy stwierdzić, iż wnioskodawczyni nie wykazała, że spełnia przesłanki warunkujące przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie tj. w postaci zwolnienia od kosztów sądowych. Zdaniem rozpoznającego wniosek spółka będąca czynnym podmiotem gospodarczym, posiadająca majątek, posiadająca aktywa obrotowe (zapasy, środki pieniężne, należności krótkoterminowe) – przewyższające znacznie wysokość wymaganego wpisu, której działalność nie jest kredytowana i co do której nie toczy się postępowanie egzekucyjne czy upadłościowe, pomimo poniesionej w ubiegłym roku straty - jest w stanie wygospodarować środki pieniężne na uiszczenie kosztów sądowych, tj na obecnym etapie postępowania wpisu od skargi w wysokości 19.907 zł.
Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej argumenty, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. w oparciu o art. 258 §2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.