Uzasadnienie
I SA/OI 648/12
R. K. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" w przedmiocie odmowy zastosowania ulgi w podatku rolnym z tytułu wystąpienia klęski żywiołowej. Wnioskiem z dnia 14 stycznia 2014r. złożonym na urzędowym formularzu PPF, skarżący wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych oraz o ustanowienie adwokata. Z oświadczenia wnioskodawcy wynika, że prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Jego majątek stanowi dom o powierzchni 100 m² (3/4 domu obciążone jest prawem dożywocia rodziców).
Nadto posiada nieruchomość rolną o powierzchni 33,05 ha, dodatkowo dzierżawi nieruchomość rolną o powierzchni 3,30 ha. Posiada również budynki gospodarcze, które tak jak dom, wymagają remontu. Nie posiada żadnych oszczędności pieniężnych, jak również przedmiotów wartościowych. Utrzymuje się z dochodu uzyskiwanego z gospodarstwa rolnego, w tym z dopłat bezpośrednich i ONW oraz sprzedaży krów. W oświadczeniu skarżący wykazał dochód w wysokości 42.000 zł.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie postanowieniem z dnia 23 maja 2013r. sygn. akt I SA/Ol 648/12 odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Trafność tego rozstrzygnięcia potwierdził Naczelny Sąd Administracyjny, który postanowieniem z 29 lipca 2013r. sygn. akt II FZ 525/13 oddalił zażalenie skarżącego na postanowienie WSA w Olsztynie. Skarżący skierował do tut. Sądu pismo z 13 listopada 2013r., w treści którego wniósł o zwolnienie od wpisu sądowego. Na wezwanie Sądu do złożenia wypełnionego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej skarżący nadesłał wypełniony wniosek z 10 grudnia 2013r., w którym rozszerzył żądanie i wniósł o zwolnienie go od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata.
Wojewódzki Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 30 grudnia 2013r. odmówił zmiany postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 23 maja 2013r. sygn. akt I SA/Ol 648/12 odmawiającego stronie przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 26 marca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia R. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 30 grudnia 2013 r. sygn. akt I SA/Ol 648/12 w zakresie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi R. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie odmowy zastosowania ulgi w podatku rolnym z tytułu wystąpienia klęski żywiołowej postanowił zażalenie oddalić.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym, o czym stanowi art. 245 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270), dalej jako "p.p.s.a.". Zgodnie z brzmieniem art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Według przytoczonej regulacji to na stronie wnioskującej o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, a użyte określenie: "gdy wykaże" oznacza, że to obowiązkiem strony jest przekonanie Sądu, iż znajduje się w sytuacji opisanej w dyspozycji przywołanego przepisu i nie ma możliwości poniesienia kosztów postępowania. W tym miejscu wskazać należy, iż w niniejszej sprawie na podstawie art. 255 p.p.s.a. wezwano wnioskodawcę do uzupełnienia braków wniosku o przyznanie prawa pomocy.
Jednakże skarżący nie złożył w zakreślonym terminie żądanych dokumentów dotyczących jego stanu majątkowego. Oceniając, po raz kolejny, zatem sytuację majątkową i finansową wnioskodawcy jedynie na podstawie złożonego na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy oświadczenia, należy stwierdzić, iż skarżący nie wykazał, że spełnia przesłanki warunkujące przyznanie prawa pomocy. Oświadczenie to, wobec nieprzedłożenia potwierdzających jego treść dokumentów źródłowych, do których przedstawienia skarżący został zobligowany, nie pozwala na ustalenie w sposób jednoznaczny i pozbawiony wątpliwości, iż nie jest on w stanie wygospodarować środków pieniężnych umożliwiających poniesienie kosztów sądowych, czy też kosztów ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika. Z treści oświadczenia majątkowego wynika, że wnioskodawca posiada znaczący majątek, z którego uzyskuje przychody. Nie ma nikogo na utrzymaniu. Należy podkreślić, że instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i powinna być stosowana w przypadkach szczególnych.
Przede wszystkim należy podnieść, iż przyznanie prawa pomocy stanowi odstępstwo od zasady ponoszenia kosztów sądowych przez strony postępowania, a w związku z tym nie może być stosowane powszechnie. Jak stwierdził bowiem Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 roku (sygn. akt FZ 478/04, niepubl.) opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego, muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby czy osób na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia.
Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z art. 260 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia