Uzasadnienie
Skarga M. I. (dalej zwanego: "skarżącym") dotyczy decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej zwanego: "organem") utrzymującej w mocy własną decyzję organu z "[...]" w przedmiocie umorzenia postępowania dotyczącego zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek.
Wnioskiem z 7 kwietnia 2020 r. skarżący zwrócił się do organu o zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za maj 2020 r. jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność opłacająca składki wyłącznie za siebie. Oświadczył przy tym, pod rygorem odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia, że w pierwszym miesiącu, za który składa wniosek o zwolnienie z opłacania składek, osiągnął przychód z prowadzonej działalności w wysokości 2.436,50 zł.
Decyzją z "[...]" organ umorzył postępowanie w sprawie. W podstawie prawnej tej decyzji organ powołał art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2020 r. poz. 256 ze zm.); dalej jako "Kpa" w zw. z art. 31zo ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374 ze zm.); dalej jako "ustawa COVID-19". W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że wystąpiła bezprzedmiotowość postępowania, gdyż warunkiem zwolnienia z opłacania składek jest złożenie przez płatnika dokumentów rozliczeniowych za miesiące podlegające zwolnieniu nie później niż do 30 czerwca 2020 r., zaś skarżący w tym okresie takich dokumentów nie złożył.
We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżący wyjaśnił, że nie złożył dokumentów rozliczeniowych w ustawowym terminie, gdyż nie miał wiedzy o takim obowiązku, a dostęp do organu był utrudniony z uwagi na pandemię. Podał, że stosownych rozliczeń za marzec i maj 2020 r. dokonał 9 lipca 2020 r.
Utrzymując w mocy własną decyzję z "[...]" organ podał, że w myśl art. 31zq ust. 3 ustawy COVID-19 warunkiem zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo, jest przesłanie deklaracji rozliczeniowych lub imiennych raportów miesięcznych należnych za marzec, kwiecień i maj 2020 r. nie później niż do dnia 30 czerwca 2020 r., chyba że płatnik składek zwolniony jest z obowiązku ich składania. Wskazał, że skarżący nie był zwolniony z obowiązku składania deklaracji rozliczeniowych za marzec 2020 r., ponieważ od 14 marca 2020 r. dokonał zawieszenia wykonywania pozarolniczej działalności gospodarczej, a mimo to deklarację rozliczeniową za maj 2020 r. złożył dopiero 9 lipca 2020 r., a zatem z uchybieniem terminu na jej złożenie.
W skardze uzupełnionej pismem z 3 listopada 2020 r., skarżący powtórzył argumenty sformułowane we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, a dotyczące przyczyn niedostarczenia dokumentów rozliczeniowych w ustawowym terminie. Ponadto wskazał, że od złożenia wniosku do organu minęło prawie trzy miesiące i w tym okresie organ mógł wezwać skarżącego o uzupełnienie wniosku. Dodał, że organ posiadał wszystkie dane dotyczące jego rozliczeń.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, a ponadto o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył co następuje
Wobec zgodnych wniosków stron sprawa, stosownie do art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.); dalej jako "p.p.s.a.", została rozpoznana w trybie uproszczonym.
Powołany jako podstawa prawna decyzji z "[...]" przepis art. 31zq ust. 3 ustawy COVID-19 ma charakter materialnoprawny, określa bowiem zasady, na jakich przyznane może zostać zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek. Wynika z niego, że warunkiem zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo, jest przesłanie deklaracji rozliczeniowych lub imiennych raportów miesięcznych należnych za marzec, kwiecień i maj 2020 r. nie później niż do dnia 30 czerwca 2020 r., chyba że płatnik składek zwolniony jest z obowiązku ich składania.
Jeżeli wnioskodawca nie spełnił tego warunku z uwagi na niezłożenie w ww. terminie do 30 czerwca 2020 r. dokumentów rozliczeniowych, to zwolnienie nie przysługuje. W takim przypadku należy wydać decyzję odmawiającą przyznania zwolnienia, podstawą której jest art.104 Kpa oraz art.31zq ust.7 ustawy COVID-19.
W ocenie Sądu organ błędnie podstawą decyzji uczynił art.105 §1 Kpa w zw. z ww. art. 31zq ust. 3 ustawy COVID-19. Powyższy przepis Kpa mówi, że jeżeli postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. Przepis ten ma zastosowanie w sytuacji, gdy wszczęte już postępowanie okazało się bezprzedmiotowe, tj. gdy, ogólnie ujmując, przestał istnieć przedmiot postępowania, tj. gdy w toku postępowania wystąpiła przeszkoda do rozpatrzenia sprawy mająca charakter trwały i nieusuwalny (na przykład wycofano wniosek). W rozpatrywanej sprawie sytuacja taka nie wystąpiła, gdyż przedmiot postępowania nadal istnieje, co wynika z tego, że skarżący jest zainteresowany zwolnieniem go z obowiązku opłacania składek za wskazany we wniosku okres. Dlatego niedopuszczalne było orzeczenie o umorzeniu postępowania w sprawie z uwagi na bezprzedmiotowość, uzasadnione argumentami wskazującymi na niespełnienie warunków do zwolnienia, czyli nieadekwatnie do zastosowanej podstawy prawnej. Wydając zaskarżone rozstrzygniecie organ nie rozstrzygnął sprawy zainicjowanej wnioskiem skarżącego.
Rozpatrując sprawę ponownie organ rozpatrzy merytorycznie wniosek skarżącego i wyda decyzję, w której rozstrzygnie, czy skarżącemu przysługuje wnioskowane zwolnienie.
Stwierdziwszy naruszenie art.105 § 1 Kpa w związku z art. art.31zq ust.7 ustawy COVID-19 Sąd uchylił zaskarżoną decyzję na podstawie art.145 § 1 lit.c ustawy p.p.s.a.