Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 15 marca 2017r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie oddalił skargę J. B. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w przedmiocie ustalenia nienależnie pobranych płatności z tytułu renty strukturalnej.
Skarżący w związku z zamiarem złożenia skargi kasacyjnej zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych w tym wpisu sądowego od skargi kasacyjnej w wysokości 100 zł (zgodnie z § 3 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi [Dz.U. nr 221, poz. 2193 ze zm.]) oraz ustanowienie adwokata.
Z oświadczenia wnioskodawcy złożonego na formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy (PPF) z dnia 17 marca 2017r. oraz dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych złożonych w toku postępowania wyjaśniającego wynikało, że skarżący z zamieszkującą z nim żoną pozostaje w ustroju rozdzielności majątkowej, na którą to okoliczność przedstawiono kopię aktu notarialnego z dnia 17 czerwca 2004r. (k.84). Jest właścicielem mieszkania spółdzielczego o powierzchni 74 m2 o szacunkowej wartości około "[...]" zł. Innego majątku nie posiada. Uzyskuje dochody z tytułu renty rolniczej w wysokości "[...]" zł. Ponosi następujące stałe miesięczne wydatki i zobowiązania: czynsz za mieszkanie 500 zł, leki około 300 zł, pozostała kwota około 250 zł – 300 zł przeznaczana jest na żywność. Żona opłaca media, prąd telewizję, telefon. Jest po udarze mózgu i nie może wspomóc finansowo męża. Zarówno on jak i jego żona nie posiadają innych nieruchomości, przedmiotów o wartości większej niż 5.000 zł, zasobów pieniężnych, oszczędności.
W okresie od 1 stycznia 2014r. do chwili obecnej małżonkowie nie zbywali jak również nie nabywali żadnych składników majątku. W piśmie z dnia 11 kwietnia 2017r. skarżący wskazał, iż pomiędzy nim, a żoną istnieje konflikt i w zasadzie prowadzą dwa odrębne gospodarstwa domowe (oddzielne przygotowywanie posiłków, oddzielne zakupy). Wyjaśnił, iż według jego wiedzy żona otrzymuje najniższą emeryturę i wynosi ona około "[...]" zł. Skarżący oświadczył, iż nie posiada żadnych rachunków bankowych, jego żona według jego wiedzy również nie posiada takowych. Z uwagi na istniejący między nimi konflikt nie jest w stanie uzyskać od żony pisemnego oświadczenia w tym zakresie, jak również innych dokumentów potwierdzających te okoliczności.
Argumentując wniosek skarżący wskazał, iż jest osoba starszą (75 lat) i schorowaną. Jest po zawale serca, nie widzi na jedno oko, wzrok nadal się pogarsza. Jego stan zdrowia wymaga leczenia i zakupu leków, co wiąże się z dodatkowymi kosztami. Często przebywa w szpitalu. Podniósł, iż nie stać go na zakup wszystkich potrzebnych mu lekarstw. Dodał, że nie ma możliwości dorobienia do emerytury, która jest jego jedynym dochodem.
Do wniosku załączona została kopia karty informacyjnej leczenia szpitalnego z dnia 3 marca 2017r. (k. 85).
Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, co następuje:
Zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016r., poz. 718 dalej jako p.p.s.a.) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje:
- 1) w zakresie całkowitym (obejmującym, zgodnie z art. 245 § 2 p.p.s.a., zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika) - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania;
- 2) w zakresie częściowym (obejmującym, zgodnie z art. 245 § 3 p.p.s.a., zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmującym tylko ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika) - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Mając na uwadze okoliczności niniejszej sprawy uznać należy, że wnioskodawca uprawdopodobnił, iż nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych na obecnym etapie postępowania sądowego oraz kosztów ustanowienia adwokata we własnym zakresie. Za powyższym przemawia przede wszystkim sytuacja finansowa strony, tj. wysokość uzyskiwanego przez skarżącego dochodu z tytułu emerytury, w wysokości "[...]" zł netto, z której pokrywa on niezbędne stałe wydatki, w tym także koszty leczenia. Skarżący oraz jego żona nie posiadają majątku oraz oszczędności, które mogłyby służyć pozyskaniu środków na sfinansowanie kosztów postępowania na obecnym etapie.
Rozpoznając niniejszy wniosek uznano, że skarżący z uwagi na skonfliktowanie z małżonką oraz panujący pomiędzy małżonkami ustrój majątkowy, nie jest rzeczywiście w stanie uzyskać dokumentów dotyczących wysokości uzyskiwanego przez żonę dochodu, skoro nie chce ona udostępnić tych informacji. Wskazać należy, że co do zasady nieprzedstawienie dokumentów, do których wzywany jest wnioskodawca skutkuje odmową przyznania prawa pomocy (ta okoliczność oraz niewiarygodne oświadczenia były podstawą odmowy przyznania prawa pomocy skarżącemu w postępowaniu wszczętym z jego wniosku z dnia 2 sierpnia 2016r.). Niemniej jednak biorąc pod uwagę ponowne oświadczenia wnioskodawcy złożone w piśmie z dnia 11 kwietnia 2017r., uznano, że nie ma on możliwości pozyskania odpowiedniej dokumentacji od żony. Przyjęto zatem, że dochód żony skarżącego stosownie do oświadczenia wnioskodawcy wynosi "[...]" zł. Sytuacja finansowa skarżącego jest zatem na tyle trudna, że nie jest on w stanie samodzielnie, czy nawet przy pomocy małżonki, ponieść kosztów sądowych oraz kosztów ustanowienia niezbędnego na obecnym etapie postępowania sądowego - pełnomocnika (przy wniesieniu skargi kasacyjnej od orzeczenia sądu I instancji obowiązuje przymus adwokacko – radcowski). Przy ocenie sytuacji finansowej skarżącego wzięto również pod uwagę fakt, że jest on osobą starszą i schorowaną, co z natury rzeczy generuje większe, a czasami nieprzewidziane wydatki.
W tych okolicznościach, za zasadne uznano przyznanie skarżącemu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata, i tym samym, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. w związku z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.