Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia "[...]" Dyrektor Izby Administracji Skarbowej A (dalej jako organ odwoławczy, Dyrektor) utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego A (dalej jako organ I instancji, Naczelnik) z dnia "[...]" w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w przedmiocie zgłoszonych przez M.J. (dalej jako strona, zobowiązany, skarżący) zarzutów w sprawie prowadzenia postepowania zabezpieczającego.
W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że Naczelnik prowadził postępowanie zabezpieczające wobec majątku strony, na podstawie zarządzeń zabezpieczenia z dnia "[...]" o numerach "[...]". Podstawę wystawienia zarządzeń zabezpieczenia stanowiła decyzja Naczelnika Urzędu Skarbowego B z dnia "[...]", którą zabezpieczono na majątku strony przybliżoną kwotę zobowiązania podatkowego z tytułu podatku od towarów i usług za okres od stycznia do grudnia 2015 r., wraz z należnymi odsetkami za zwłokę, w łącznej kwocie 3.385.380,00 zł.
Decyzja o zabezpieczeniu została utrzymana w mocy decyzją Dyrektora Izby Administracji Skarbowej B z dnia "[...]".
Pismem z dnia 08.05.2019 r. strona wniosła do Naczelnika zarzuty w sprawie prowadzenia postępowań zabezpieczających przez organ egzekucyjny - Naczelnika na podstawie dwunastu zarządzeń zabezpieczenia wystawionych przez Naczelnika Urzędu Skarbowego B w dniu "[...]". Zobowiązany wniósł jednocześnie o umorzenie postępowania zabezpieczającego, prowadzonego na podstawie zarządzeń zabezpieczenia z dnia "[...]" oraz uchylenie wszystkich środków zabezpieczających zastosowanych w toku postępowań zabezpieczających. Zobowiązany wskazał jednocześnie, iż zarzuty składa ponownie w związku z wątpliwościami dotyczącymi skuteczności doręczenia zarządzeń zabezpieczenia. W jego ocenie, zarządzenia Naczelnika Urzędu Skarbowego B z dnia "[...]", nie zostały skutecznie doręczone (zostały doręczone na niewłaściwy adres bądź niewłaściwej osobie), a tym samym środki zabezpieczające zastosowano bezpodstawnie.
Postanowieniem z dnia "[...]" Naczelnik, działając na podstawie art. 61a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm., dalej jako k.p.a.), odmówił wszczęcia postępowania.
Rozpatrując wniesione przez podatnika zażalenie, Dyrektor zaskarżonym do sądu postanowieniem, utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie Naczelnika przytaczając treść art. 61a § 1 k.p.a.
Następnie wskazał, że przed przystąpieniem do merytorycznej oceny wniesionego zażalenia konieczne jest ustalenie, czy w chwili rozstrzygania sprawy przez organ odwoławczy, toczy się postępowanie zabezpieczające. Organ odwoławczy jest obowiązany uwzględniać zmiany stanu prawnego i faktycznego sprawy zaistniałe po dniu wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji. Ostatecznym postanowieniem z dnia "[...]" Dyrektor uchylił postanowienie Naczelnika w sprawie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania zabezpieczającego na podstawie zarządzeń zabezpieczenia z dnia "[...]" oraz w tym zakresie organ odwoławczy umorzył postępowanie organu pierwszej instancji. W ocenie organu odwoławczego, w analizowanej sprawie nie nastąpiło skuteczne doręczenie stronie zarządzeń zabezpieczenia z dnia "[...]".
Postanowieniem z dnia "[...]" Dyrektor, po rozpatrzeniu zażalenia zobowiązanego na postanowienie organu egzekucyjnego z dnia "[...]" w sprawie odmowy umorzenia postępowania zabezpieczającego prowadzonego na podstawie zarządzeń zabezpieczenia z dnia "[...]" o nr: "[...]", uchylił zaskarżone postanowienie organu pierwszej instancji i orzekł o umorzeniu postępowania zabezpieczającego z majątku strony. Postanowienie powyższe jest ostateczne.
Tym samym organ odwoławczy wskazał, że skoro na dzień wydania postanowienia, postępowanie zabezpieczające w oparciu o zarządzenia zabezpieczenia z dnia "[...]" nie jest prowadzone, brak jest podstaw do merytorycznego rozpatrzenia zarzutów zobowiązanego.
Wprawdzie okoliczności świadczące o bezprzedmiotowości postępowania w przedmiocie zarzutów w sprawie postępowania zabezpieczającego zmieniły się (przed organem I instancji bezprzedmiotowość wynikała z faktu, iż organ egzekucyjny prowadził postępowanie w sprawie zarzutów wniesionych pismem z dnia 29.04.2019 r.), niemniej jednak nadal brak jest podstaw do wszczęcia postępowania w sprawie zarzutów wniesionych pismem z dnia 08.05.2019 r.
Powyższe postanowienie zaskarżył skarżący, reprezentowany przez pełnomocnika, wnosząc o jego uchylenie w całości wraz z poprzedzającym je postanowieniem organu I instancji oraz o zasądzenie od Dyrektora na swoją rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych. Zarzucając zaskarżonemu postanowieniu:
- 1. art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 k.p.a. - w związku z art. 18, art. 166b u.p.e.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na bezzasadnym utrzymaniu w mocy postanowienia organu I instancji,
- 2. art. 61 a § 1 k.p.a. w związku z 18, art. 166b w związku z art. 33 § 1 pkt 1,2,3,6 i 10 w zw. z art. 166 b u.p.e.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na bezzasadnej odmowie wszczęcia postępowania dot. zarzutów w sprawie prowadzenia postępowań zabezpieczających na podstawie ww. zarządzeń zabezpieczenia,
- 3. art. 124 § l i § 2 k.p.a. w związku z art. 18 i art. art. 33 § 1 pkt 1, 2, 3, 6 i 10 u.p.e.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na błędnym uzasadnieniu przyczyn odmowy wszczęcia postępowania z wniosku o umorzenie postępowań zabezpieczających.
W uzasadnieniu wskazano, że organy obydwu instancji bezpodstawnie odmówiły wszczęcia postępowania w sprawie zgłoszonych zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania zabezpieczającego na podstawie zarządzeń zabezpieczenia z dnia "[...]". Zdaniem skarżącego w sprawie zaistniały przesłanki do uchylenia w całości postanowienia organu egzekucyjnego z dnia "[...]" i orzeczenia co do istoty sprawy. Koniecznym było uwzględnienie w całości zarzutów w sprawie prowadzenia postępowań zabezpieczających z dnia 12.03.2019 r., tj. zarzutów określonych w art. 33 § 1 pkt 1,2,3,6 i pkt 10 u.p.e.a., w związku z art. 166b u.p.e.a. oraz w związku z art. 156 u.p.e.a.
W konsekwencji rozpatrzenia zarzutów powinny zostać umorzone postępowania zabezpieczające prowadzone przez organ egzekucyjny - Naczelnika na podstawie dwunastu zarządzeń zabezpieczenia z dnia "[...]".
Zdaniem Skarżącego postanowienia organu I i II instancji z dnia "[...]" zostały wydane z naruszeniem przepisów art. 61a § 1 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. poprzez bezzasadną odmowę wszczęcia postępowania dotyczącego zarzutów w sprawie prowadzenia postępowań zabezpieczających.
Według skarżącego, organ egzekucyjny błędnie ocenił, że w niniejszej sprawie nie zaistniały przesłanki do merytorycznego rozpatrzenia ww. zarzutów w sprawie prowadzenia postępowań zabezpieczających. Jego zdaniem postępowanie (dotyczące odmowy przywrócenia terminu do wniesienia zarzutów) toczące się przed Dyrektorem nie stanowiło przeszkody do merytorycznego rozpatrzenia zarzutów w sprawie prowadzenia postępowań zabezpieczających, co najwyżej przesłankę zawieszenia postępowania w niniejszej sprawie.
Skarżący powołał się także na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 10.09.2019 r., sygn. akt I SA/Gd 1042/19, uchylający decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego B z dnia "[...]" w sprawie zabezpieczenia.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019r. poz. 2325 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.).
W ocenie Sądu zaskarżone postanowienie nie zostało wydane z naruszaniem prawa, zaś poniesione w skardze zarzuty nie zasługują na uwzględnienie.
W myśl art. 61a § 1 k.p.a., gdy żądanie wszczęcia postępowania zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania.
Jak wynika z orzecznictwa sądów administracyjnych, w którym dokonano interpretacji tego przepisu, odmowa wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. "z innych uzasadnionych przyczyn" może mieć miejsce w sytuacjach oczywistych, nie wymagających analizy sprawy i przeprowadzenia dowodów, tj. gdy "na pierwszy rzut oka" można stwierdzić, że brak jest podstaw do prowadzenia postępowania (por. wyrok NSA z 22.05.2015 r., II OSK 2671/13 oraz powołane w nim orzecznictwo, dostępny na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W ocenie Sądu w niniejszej sprawie zachodzi właśnie tak sytuacja a więc stanowisko organu jest prawidłowe.
Sąd podziela argumentację Dyrektora, że pod pojęciem "inne uzasadnione przyczyny" należy również rozumieć sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania, to jest, gdy w tej samej sprawie postępowanie administracyjne już się toczy albo w sprawie takiej zapadło już rozstrzygnięcie lub gdy w przepisach prawa brak jest podstawy materialno - prawnej do rozpatrzenia żądania w trybie administracyjnym.
Prawidłowe jest również stanowisko organu odwoławczego, że w pierwszej kolejności należało ustalić, czy w chwili rozstrzygnięcia sprawy toczy się w ogóle postepowania zabezpieczające. Organ odwoławczy jest obowiązany bowiem uwzględniać zmiany stanu prawnego i faktycznego sprawy zaistniałe po dniu wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia organu I instancji
Jak wskazano w zaskarżonym postanowieniu, postępowanie zabezpieczające, prowadzone przez Naczelnika na podstawie zarządzeń zabezpieczenia z dnia "[...]" zostało umorzone postanowieniem organu odwoławczego z dnia "[...]". Po rozpatrzeniu zażalenia z dnia 25.06.2019 r., na postanowienie organu egzekucyjnego z dnia "[...]" w sprawie odmowy umorzenia postępowania zabezpieczającego prowadzonego na podstawie zarządzeń zabezpieczenia z dnia "[...]" Dyrektor uchylił zaskarżone postanowienie organu I instancji. Organ odwoławczy orzekł również o umorzeniu postępowania zabezpieczającego z majątku strony.
Skoro zatem doręczenie odpisów zarządzeń zabezpieczenia stanowiło warunek konieczny wszczęcia postępowania zabezpieczającego, to w ocenie Sądu, brak tego doręczenia spowodował, że postępowanie zabezpieczające było niedopuszczalne. Stwierdzenie przez organ tej okoliczności stanowiło samoistną podstawę umorzenia postępowania zabezpieczającego na podstawie art. 59 § 1 pkt 7 u.p.e.a.
Tym samym, z uwagi na fakt, że na dzień wydania postanowienia organu odwoławczego, postępowanie zabezpieczające w oparciu o zarządzenia zabezpieczenia z dnia "[...]" nie było prowadzone brak było podstaw do merytorycznego rozpatrzenia zarzutów wniesionych przez skarżącego. Zauważenia wymaga, że co prawda okoliczności świadczące o bezprzedmiotowości postępowania w przedmiocie zarzutów w sprawie postępowania zabezpieczającego zmieniły się (przed organem I instancji bezprzedmiotowość wynikała z faktu, iż organ egzekucyjny prowadził postępowanie w sprawie zarzutów wniesionych pismem z dnia 29.04.2019 r.), niemniej jednak nadal brak było podstaw do wszczęcia postępowania w sprawie zarzutów wniesionych pismem z dnia 08.05.2019 r.
Zastosowanie art. 61a k.p.a. ograniczone jest do wstępnej części postępowania administracyjnego, gdy okoliczności wskazują na oczywistą przeszkodę do wszczęcia danego rodzaju postępowania administracyjnego. I taka właśnie sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie.
Odnosząc się natomiast do powołanego przez skarżącego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 10 września 2019 r., sygn. akt I SA/Gd 1042/19, uchylającego decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego B z dnia "[...]" w sprawie zabezpieczenia wskazać należy, iż powyższy wyrok jest nieprawomocny. W myśl przepisu art. 152 § 1 p.p.s.a., w razie uwzględnienia skargi na akt lub czynność, nie wywołują one skutków prawnych do chwili uprawomocnienia się wyroku, co oznacza, że postępowanie zabezpieczające podlega obecnie zawieszeniu, do czasu uprawomocnienia się wskazanego wyżej wyroku Sądu.
Mając na uwadze powyższe nie zasługują na uwzględnienie zarzuty skarżącego odnoszące się do naruszenia przez organ odwoławczy art. 138 § 1 pkt 1, art. 144 k.p.a., art. 18, art. 166b u.p.e.a. oraz art. 124 § 1 i § 2 kpa, art. 18 i art. 33 § 1 pkt 1,2, 3, 6 i 10 u.p.e.a. polegające na odmowie wszczęcia postępowania z wniosku strony o umorzenie postępowania.
Biorąc pod uwagę powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę, uznając ją za niezasadną.