Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia "[...]" Dyrektor Izby Celnej zawiesił postępowanie odwoławcze prowadzone na skutek odwołania Spółki A od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego z dnia "[...]" w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym w wysokości 8.347 zł z tytułu wewnątrzwspólnotowego nabycia samochodu osobowego Toyota Landcruiser.
Po rozpatrzeniu zażalenia na to postanowienie, zaskarżonym postanowieniem z dnia "[...]", Dyrektor Izby Celnej orzekł o utrzymaniu w mocy postanowienia o zawieszeniu postępowania odwoławczego.
W uzasadnieniu tego postanowienia wskazał, że w związku z postępowaniem podatkowym w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego, Naczelnik Urzędu Celnego nadał rygor natychmiastowej wykonalności swojej nieostatecznej decyzji z dnia "[...]", a postanowienie w tej kwestii z dnia "[...]" zostało utrzymane w mocy postanowieniem Dyrektora Izby Celnej z dnia "[...]". Postanowienie to zostało jednak zaskarżone do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie. Wyrokiem z dnia 26 marca 2014 r., sygn. akt I SA/Ol 165/ 14, sąd uwzględnił skargę i uchylił zaskarżone postanowienie w przedmiocie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności. Od wyroku tego wywiedziona została skarga kasacyjna do Naczelnego Sądu Administracyjnego.
W dalszej części uzasadnienia, Dyrektor Izby Celnej zacytował treść art. 201 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. D.U. z 2012r., poz. 749 ze zm.; dalej jako Ord. pod.), określający podstawy zawieszenia postępowania. Stwierdził, że biorąc pod uwagę dyspozycję powołanego przepisu, zaistnienie przesłanek enumeratywnie wymienionych w art. 201 § 1 Ord. pod., nakłada obowiązek zawieszenia postępowania podatkowego. Wskazał przy tym,że podstawę zawieszenia stanowi art. 201 § 1 pkt 2 Ord. pod., stosownie do którego organ podatkowy zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji jest uzależnione od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Dotyczy to kwestii prejudycjalnej, czyli sytuacji, w której uprzednie rozstrzygnięcie określonego zagadnienia będzie miało wpływ na wynik innego postępowania. Rozstrzygnięcie tego zagadnienia musi być istotne z punktu widzenia realizacji celu postępowania administracyjnego oraz powinno mieć bezpośredni wpływ na wynik tego postępowania.
W ocenie Dyrektora organu, zachodzi ścisły związek pomiędzy sprawą rozpoznawaną w postępowaniu głównym, a kwestią będącą przedmiotem postępowania w oparciu o które organ zawiesił to postępowanie.
Powołując się na doktrynę i orzecznictwo, organ stwierdził,że przyjmuje się, iż zagadnieniem wstępnym mogą być wyłącznie zagadnienia prawne, które ujawniły się w toku postępowania i dotyczą istotnej dla sprawy przesłanki decyzji albo z przepisów prawa materialnego wynika wprost konieczność rozstrzygnięcia danej kwestii prawnej. Zagadnieniem wstępnym nie może być wyjaśnienie okoliczności faktycznych sprawy, gdyż należy to wyłącznie do obowiązków organu prowadzącego postępowanie w danej sprawie. Treścią prejudykatu może być wypowiedź co do uprawnienia lub obowiązku, stosunku lub zdarzenia prawnego albo inne okoliczności mające znaczenie prawne. Takie zagadnienie wstępne wystąpiło na gruncie przedmiotowej sprawy. Konieczne jest bowiem rozstrzygnięcie kwestii prawnej, która nie odnosi się do okoliczności faktycznych zaistniałych w granicach sprawy.
Prejudykatem w takim stanie rzeczy jest rozstrzygnięcie przez Naczelny Sąd Administracyjny skargi kasacyjnej od wyroku WSA w Olsztynie, sygn. akt I SA/Ol 165/14 z dnia 26 marca 2014r., której przedmiot stanowi podstawę zawieszenia odwoławczego postępowania wymiarowego. Ustalenie czy pełnomocnictwo przedstawione do postępowania w sprawie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności odpowiada rygorom określonym w art. 137 § 3 Ord. pod. w związku z art. 6 ust. 3 ustawy z dnia 6 lipca 1982r. o radcach prawnych, stanowi w niniejszej sprawie zagadnienie prawne, którego wcześniejsze rozstrzygnięcie w innym postępowaniu przez kompetentny sąd, warunkuje wydanie decyzji w sprawie odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego z dnia "[...]". W ocenie Dyrektora Izby Celnej oczekiwane orzeczenie NSA stanowi zatem zagadnienie wstępne.
Nadto organ podniósł, że zawieszenia postępowania jest uzasadnione również ze względów celowości, sprawiedliwości oraz ekonomiki procesowej. Celowość zawieszenia postępowania była także poddana analizie z punktu widzenia wystąpienia w przyszłości przesłanek do wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego zaskarżoną decyzją lub aktem, jak i przesłanek do wznowienia postępowania na skutek rozstrzygnięcia wydanego w innym postępowaniu.
Skargę od tego postanowienia wniósł pełnomocnik spółki. Zarzucił naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 233 § 1 pkt 1 w związku z art. 239 oraz 201 § 1 pkt 2 Ord. pod. poprzez niewłaściwe zastosowanie i utrzymanie w mocy postanowienia w przedmiocie zawieszenia postępowania pomimo, że nie występuje zagadnienia wstępne.
Wskazując na powyższe, pełnomocnik wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego je postanowienia organu pierwszej instancji oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi podniesiono, że zawieszenie postępowania w oparciu o art. 201 § 1 pkt 2 Ord. pod. uzależnione jest od łącznego wystąpienia wskazanych przez organ przesłanek, tj.: postępowanie podatkowe jest w toku, istnieje zagadnienie wstępne oraz rozstrzygnięcie sprawy zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Musi więc istnieć związek przyczynowy pomiędzy rozstrzygnięciem sprawy podatkowej a zagadnieniem wstępnym, którego ocena, gdyby ono samo mogło być przedmiotem odrębnego postępowania, należy ze względu na jego przedmiot do kompetencji innego organu niż ten, przed którym toczy się postępowanie w głównej sprawie i nie było wcześniej prawomocnie przesądzone. Ponadto zagadnienie wstępne występuje tylko wtedy, gdy od jego rozpoznania zależy rozstrzygnięcie sprawy w ogóle, a nie wydanie rozstrzygnięcia o konkretnej treści.
W ocenie skarżącego rozstrzygnięcie skargi kasacyjnej od wyroku WSA w przedmiocie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności nie jest takim zagadnieniem wstępnym. Brak jest jakichkolwiek przeszkód, aby Dyrektor Izby Celnej samodzielnie rozstrzygnął, czy pełnomocnictwo odpowiada określonym wymogom, które wynikają z przytoczonych regulacji w art. 137 § 3 Ord. pod. w związku z art. 6 ust. 3 ustawy o radcach prawnych. Uchybienie powyższym wymogom rodzi po stronie organu obowiązek wezwania do uzupełnienia braków formalnych, a do czasu ich uzupełnienia organ nie jest uprawniony do doręczania korespondencji pełnomocnikowi. Wobec oczywistego brzmienia powyższych regulacji, nie sposób uznać aby w sprawie zachodziło zagadnienie prawne.
Ponadto skarga zwróciła uwagę na naruszenie zasady szybkości postępowania, w szczególności wobec faktu długiego okresu rozpoznawania skarg kasacyjnych. Według skarżącej względy ekonomiki procesowej nie uzasadniają zawieszenia postępowania.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269, dalej jako p.u.s.a.) oraz art. 3 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; tekst jedn. D.U. z dnia 14 marca 2012r., poz. 270, cyt. dalej jako p.p.s.a.) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, stosując środki przewidziane w ustawie. Natomiast zgodnie z art. 134 §1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą skargi.
Ponadto na podstawie art. 135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.
Rozpoznawszy skargę, sąd administracyjny może ją uwzględnić i na podstawie art. 145 § 1 p.p.s.a. orzec o: - uchyleniu decyzji lub postanowienia w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy;
- - stwierdzeniu nieważność decyzji (postanowienia) w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach;
- - stwierdzeniu wydania decyzji (postanowienia) z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach.
W rozpoznawanej sprawie spór dotyczy kwestii, czy podstawą zawieszenia postępowania odwoławczego może być art. 201 § 1 pkt 2 Ord. pod., stanowiący, że organ podatkowy zawiesza postępowanie " gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji jest uzależnione od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd". Według organu takim zagadnieniem wstępnym (tzw. prejudykatem) jest "ustalenie czy pełnomocnictwo przedstawione do postępowania w sprawie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności odpowiada rygorom określonym w art. 137 § 3 Ord. pod. w związku z art. 6 ust. ustawy z dnia 6 lipca 1982r, o radcach prawnych".
W ocenie sądu stanowisko organu nie jest jednak trafne. Skarga podnosi zasadny zarzut, że w sprawie - określanej przez organ jako główna- nie występuje zagadnienie wstępne. Kwestia prawidłowości pełnomocnictwa złożonego w postępowaniu o nadanie rygoru natychmiastowej wykonalności nieostatecznej decyzji podatkowej nie stanowi bowiem zagadnienia wstępnego w postępowaniu dotyczącym określenia zobowiązania podatkowego. Kwestia ta ma charakter procesowy związany z niespornym ustaleniem, że odpis pełnomocnictwa złożony w postępowaniu o nadanie rygoru natychmiastowej wykonalności nie był uwierzytelniony zgodnie z wymogami ustawowymi (brak podpisu pełnomocnika pod pieczątką " za zgodność z oryginałem "). Ustalenie to legło u podstaw uchylenia postanowienia w przedmiocie nadania rygoru przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie wyrokiem z dnia 26 marca 2014r., sygn. akt I SA/Ol 165/14. Wyrokiem tym sąd uznał, że wobec braków formalnych pełnomocnictwa, doszło do naruszenia przepisów ordynacji podatkowej o doręczeniach, w konsekwencji czego postanowienie o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności nie wiąże organu (s. 4 uzasadnienia wyroku).
W związku z tym, na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., sąd uchylił postanowienie zaskarżone w sprawie sygn. akt I SA/Ol 165/14. Uznał bowiem, że stwierdzone naruszenie przepisów postępowania miało istotny wpływ na wynik sprawy. Ocena tego stanowiska WSA w Olsztynie będzie przedmiotem oceny przez NSA przy rozpoznawaniu skargi kasacyjnej. Kwestia prawidłowości udzielonego pełnomocnictwa nie występuje jednak w postępowaniu głównym (wymiarowym), które zostało zawieszone, Nie można więc twierdzić, że od rozstrzygnięcia tej kwestii w sprawie sygn. akt I SA/Ol 165/14 zależy rozstrzygnięcie odwołania od decyzji określającej zobowiązanie podatkowe. Taka zależność między tymi sprawami nie zachodzi.
Należy przy tym podkreślić, że zagadnieniem wstępnym w rozumieniu art. 201 pkt 2 Ord. pod. nie jest wyjaśnienie wątpliwości dotyczących aspektów prawnych sprawy będącej przedmiotem postępowania podatkowego, lecz rozstrzygnięcie zagadnienia prawnego przez inny organ lub sąd. Natomiast wykładnia językowa art. 201 § 1 pkt 2 Ord. pod. nie daje podstaw do uznania, że prawomocne rozstrzygnięcie skargi (lub skargi kasacyjnej) przez sąd administracyjny w innym, odrębnym, postępowaniu stanowi zagadnienie wstępne.
Jak już wskazano, kwestia prawidłowości złożonego odpisu pełnomocnictwa i prawidłowości doręczeń w postępowaniu w przedmiocie nadania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności, nie rzutuje na możliwość rozpoznania odwołania od decyzji określającej zobowiązanie podatkowe. Postępowanie w przedmiocie nadania rygoru cechuje bowiem daleko idąca odrębność od postępowania w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego. Wynika to z treści art. 239b § 3 i 4 Ord. pod., które wskazują na to, że postępowanie w sprawie nadania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności powinno być prowadzone i zakończone niezależnie od postępowania odwoławczego (tak B. Dauter w "Ordynacja podatkowa. Komentarz", LexisNexis, Wyd. 6, s.892). Trafnie przy tym podnosi skarżąca, że nawet gdyby w postępowaniu w przedmiocie określenia zobowiązania wystąpiła taka sama kwestia prawidłowości odpisu pełnomocnictwa, to organ podatkowy dysponuje możliwością wezwania strony do uzupełnienia braków formalnych.
Zgodnie z art. 137 § 3 Ord. pod. pełnomocnik ma obowiązek dołączyć do akt oryginał lub urzędowo poświadczony odpis pełnomocnictwa, a radca prawny (obok innych wymienionych podmiotów) może uwierzytelnić odpis udzielonego mu pełnomocnictwa. Sposób dokonania takiego uwierzytelnienia uregulowany został w art. 6 ust. 3 ustawy z dnia 6 lipca 1982r. o radcach prawnych (tekst jedn. D.U. z 2014r., poz. 637 ze zm.), który stanowi, że poświadczenie powinno zawierać podpis radcy prawnego, datę i oznaczenia miejsca jego sporządzenia, a na żądanie również godzinę dokonania czynności. Cytowane przepisy są jasne i nie budzą wątpliwości. W każdym przypadku stwierdzenia przez organ, że złożone pełnomocnictwo nie odpowiada wymogom formalnym w tym co do sposobu uwierzytelnienia, zastosowanie powinien znajdować tryb wezwania do usunięcia braku pełnomocnictwa lub jego odpisu na podstawie art. 169 § 1 w zw. z art.137 § 3 Ord. pod. (vide: R. Hauser w " Ordynacja podatkowa. Komentarz", LexisNexis Wyd. 6, s. 733).
Podsumowując powyższe rozważania, stwierdzić więc należy, że zawieszenie postępowania odwoławczego nastąpiło z naruszeniem art. 201 § 1 pkt 2 Ord. pod.
W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia zawarto nadto stwierdzenia, że kwestionowane zawieszenie postępowania uzasadniają również względy " celowości, sprawiedliwości oraz ekonomiki procesowej " oraz celowości zawieszenia "z punktu widzenia wystąpienia w przyszłości przesłanek do wznowienia postępowania administracyjnego ". Na te argumenty powołuje się także odpowiedź na skargę. Odnosząc się do tych argumentów organu, sąd zauważa, że nie znajdują one oparcia w treści art. 201 § 1 pkt 2 Ord. pod. Ponadto ich przywołanie jest bardzo ogólnikowe i w żaden sposób nie zostało powiązane z okolicznościami sprawy, co przemawia za przyjęciem, że w tym zakresie naruszony został wymóg art. 210 § 6 Ord. pod. Uzasadnienie powinno bowiem szczegółowo wykazać takie powiązania między obiema sprawami i okoliczności, które wskazują na wymienione przez organ przesłanki zawieszenia postępowania odwoławczego.
Z przedstawionych względów, na mocy art. 145 § 1 pkt 1lit. c) w zw. z art. 135 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji wyroku.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200, art. 205 § 2 i art. 209 p.p.s.a. oraz § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie... (D.U. nr 163, poz. 1348 ze zm.). Na zasądzoną kwotę składa się uiszczony wpis sądowy (200 zł), wynagrodzenie pełnomocnika (240 zł) oraz uiszczona opłata skarbowa od pełnomocnictwa (17 zł).