Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztyniez 24 marca 2021 r., sygn. akt I SA/Ol 722/20

Uzasadnienie

F. M. (dalej jako skarżąca, rolnik, strona) wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (dalej: WSA) w Olsztynie skargi na dwie decyzje Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: Dyrektor ARiMR) z "[...]" r., nr "[...]" i nr "[...]" w przedmiocie uchylenia po wznowieniu postępowania decyzji ostatecznej i przyznania płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami (ONW) na rok 2017 i 2018.

Skarżąca kierowała do Kierownika Biura Powiatowego ARiMR (dalej jako Kierownik, organ i instancji) wnioski o przyznanie ww. płatności ONW na lata 2017 i 2018. Wniosek z 30-04-2018 r. o przyznanie płatności na 2018 r. (dołączony do innych akt organu sprawy o sygn. akt I SA/OI 723/20), dwukrotnie zmieniano: 29-06-2018 r. i 29-10-2018 r..

Strona wystąpiła o przyznanie płatności do gruntów oznaczonych we wniosku za 2017 r. literą: AA, nr...1/2 (dalej:...1/2) o powierzchni 0,10 ha, B, nr...3 (dalej:...3) – 0,79 ha, E, nr...4 (dalej:...4) - 0,85 ha i F, nr...4 – 0,49 ha, H (i H1) nr...5 (dalej:...5) – 0,96 ha, HH (i HH1) nr...5 – 1,44 ha.

Z kolei na 2018 r. zadeklarowano na działkach: F, nr...1/2 – 0,10 ha, E, nr...3 - 0,79 ha, D, nr...4 – 0,49 ha, A, nr...4 – 0,85 ha i H, nr...6 (dalej:...6) – 1,48 ha, co zmieniono 29-10-2018 r. na 1,40 ha, C nr...5 – 0,96 ha, G nr...5 – 1,50 ha.

Strona zgłaszała do płatności także powoływaną w skardze działkę nr...7 (dalej:...7), którą oznaczyła literą C o powierzchni 3,74 ha we wniosku na 2017 r., oraz literą B o powierzchni 3,71 ha we wniosku na 2018 r..

Skarżąca stała się dzierżawcą działek nr...4,...5 i...6 na podstawie umowy dzierżawy z 2-01-2015 r. nr "[...]" (k. 9/13 - 9/15 akt organu sprawy o sygn. akt I SA/OI 724/20).

Kierownik decyzjami z 1 lutego 2018 r. i z 16 stycznia 2019 r. przyznał stronie płatności w ramach ONW w łącznej wysokości 2.713,20 zł w 2017 r. i 2.771,46 zł w 2018 r.. Na płatności te składały się: 2.283,60 zł i 2.331,12 zł płatności ONW strefa nizinna II oraz 429,60 zł i 440,34 zł płatności ONW strefa nizinna I – odpowiednio za lata 2017 i 2018.

W dniach od 24 do 30 października 2019 r. w gospodarstwie rolnym skarżącej została przeprowadzona kontrola na miejscu metodą inspekcji terenowej. Na tę okoliczność sporządzono 4-11-2019 r. Raport z czynności kontrolnych w ramach działania rolno-środowiskowo-klimatycznego o nr "[...]" (k. 14/2 – 14/19 akt organu przy sprawie o sygn. akt I SA/OI 722/20). Podczas przeprowadzonej kontroli stwierdzono zaniechanie prowadzenia działalności rolniczej - kod pokontrolny DR 18 na działce rolnej F1, mające wpływ na przyznanie producentowi rolnemu płatności na lata 2017 i 2018.

Ponadto, jak wynika z uzasadnień zaskarżonych decyzji, podczas ponownej kontroli administracyjnej pozostałych działek rolnych położonych na deklarowanych działkach ewidencyjnych, dokonano aktualizacji maksymalnego kwalifikowalnego obszaru (MKO) na przedmiotowych działkach. Dla następujących działek ewidencyjnych i położonych na nich działkach rolnych stwierdzono zawyżenie powierzchni deklarowanej: nr...3, nr...4, nr...5 i nr...6.

Następnie Kierownik postanowieniami z 26 lutego 2020 r. wznowił postępowania administracyjne zakończone ww. decyzjami ostatecznymi z 1 lutego 2018 r. i 16 stycznia 2019 r.. W uzasadnieniach powołał art. 145 § 1 pkt 5 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm.), dalej jako k.p.a., i podał, że ww. decyzje zostały wydane bez uwzględnienia ustaleń kontroli. Natomiast w postępowaniu wznowieniowym organ stwierdzi, czy przyczyna wznowienia rzeczywiście wystąpiła, i jakie wynikają z tego skutki.

Decyzjami z "[...]" r. Kierownik uchylił dotychczasowe decyzje z 1 lutego 2018 r. i z 16 stycznia 2019 r. oraz przyznał stronie płatności w ramach ONW na 2017 r. w łącznej wysokości 2.247,28 zł i 2.225,89 zł na 2018 r.. Na płatności te składały się odpowiednio kwoty: 920,60 zł i 1.915,32 zł płatności ONW strefa nizinna II, wynikające z pomniejszenia płatności o kwoty 271,80 zł i 249,48 zł ze względu na stwierdzone nieprawidłowości i niezgodności oraz zastosowane z tego tytułu zmniejszenia, jak też 326,68 zł i 310,59 zł płatności ONW strefa nizinna I, wynikające z pomniejszenia płatności o kwoty 61,76 zł i 77,87 zł ze względu na stwierdzone nieprawidłowości i niezgodności oraz zastosowane z tego tytułu zmniejszenia.

Na skutek odwołań skarżącej Dyrektor ARiMR decyzjami z "[...]" r., będącymi przedmiotem skarg, utrzymał w mocy ww. decyzje Kierownika z "[...]" r..

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy powołał wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 8 czerwca 2000 r. sygn. akt IV SA 1885/99 i wyrok WSA w Olsztynie z 26 maja 2015 r. sygn. akt I SA/OI 190/15 dla zdefiniowania pojęcia nowej okoliczności istotnej dla sprawy. Przedstawił treść przepisów w zakresie przyznania płatności ONW:

1. - § 2 ust. 1, ust. 2 i ust. 3 oraz § 3 ust. 1 - 4 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami’’ objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2015 r., poz. 364 ze zm.), dalej jako rozporządzenie ONW,
2. - art. 24 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 809/2014 z 17 lipca 2014 r. ustanawiającego zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. U.UE L 227 z 31 lipca 2014 r., str. 69 ze zm.), dalej jako rozporządzenie 809/2014,
3. - art. 59 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz. Urz. L 347 z 20 grudnia 2013 r.), dalej jako rozporządzenie 1306/2013.

Wskazał, że istotą sporu w przedmiotowej sprawie jest to, czy istniała przesłanka do wznowienia postępowania określona w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., po dokonaniu którego Kierownik uchylił własne decyzje dotychczasowe z 1 lutego 2018 r. i z 16 stycznia 2019 r. i rozstrzygnął ponownie przyznając płatności ONW. Przesłanką ze wskazywanego przepisu jest wyjście na jaw istotnych dla spraw nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów istniejących w dniu wydania decyzji, ale nieznanych organowi, który wydał decyzję.

Dyrektor ARiMR uznał za prawidłowe ustalenia Kierownika, że wyniki z kontroli na miejscu przeprowadzonej w dniach od 24 do 30 października 2019 r., stanowiły nową okoliczność faktyczną w sprawie z wniosku o przyznanie skarżącej płatności ONW. Organ odwoławczy ocenił, że wynik kontroli przedstawiony w raporcie nr "[...]" stanowi nowy dowód w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.. Dowód ten nie istniał w dniu wydania uchylonych decyzji ostatecznych. Zatem po ich wydaniu wyszły na jaw nowe okoliczności mające wpływ na treść podjętego rozstrzygnięcia. Wobec tego zasadne było wznowienie postępowania.

Podkreślił, że we wznowionym postępowaniu w sprawie przyznania płatności na lata 2017 i 2018 wyszło na jaw, że skarżąca we wniosku o przyznanie płatności podała większą powierzchnię działek rolnych niż wynikająca ze stanu faktycznego. Zawyżenie wyniosło dla działek rolnych położonych na obszarze ONW strefa nizinna II: 0,55 ha co do 2017 r. i 0,23 ha w 2018 r.. Dla działek rolnych położonych na obszarze ONW strefa nizinna I: 0,63 ha w 2017 r. i 0,29 ha w 2018 r..

Na podstawie raportu nr "[...]" i dołączonej do niego dokumentacji fotograficznej (powołano się na fotografie nr 64-66) uznano, że działka rolna położona na działce ewidencyjnej...1/2 oznaczona we wniosku za 2017 r.: AA, a za 2018 r.: F1 (położona na obszarze ONW typu nizinnego strefy nizinnej II), nie była użytkowana rolniczo również w latach 2017 i 2018. W związku z powyższym wykluczono z płatności 0,10 ha.

Ponadto podczas ponownej kontroli administracyjnej pozostałych działek rolnych położonych na deklarowanych działkach ewidencyjnych, dokonano aktualizacji maksymalnego kwalifikowalnego obszaru (MKO) na przedmiotowych działkach. Dla działek ewidencyjnych i położonych na nich działkach rolnych nr:...3,...4,...5 stwierdzono zawyżenie deklarowanej powierzchni w latach 2017 i 2018, a dodatkowo co do 2018 r. zawyżono też powierzchnię działki nr...6.

Mając na uwadze ograniczenie przyznania płatności do powierzchni przekraczającej maksymalny kwalifikowalny obszar (MKO), powierzchnię deklarowaną działki rolnej B - 0,79 ha (oznaczona jako E w 2018 r.) położoną na działce ewidencyjnej nr...3 obszar ONW typu nizinnego strefy nizinnej II, zmniejszono do aktualnej powierzchni MKO wynoszącej 0,52 ha. Organ podkreślił, że zmniejszając powierzchnię organ I instancji oparł się na ortofotomapie z 20-05-2017 r. (data wykonania zdjęcia) zaimportowanej czyli udostępnionej organowi 14-11-2017 r. oraz w szczególności na wynikach kontroli na miejscu i ortofotomapie z 3-06-2019 r. zaimportowanej 4-11-2019 r.. Na przedmiotowej działce ewidencyjnej, analizując dokumentację fotograficzną wykonaną podczas przeprowadzonej w 2019 r. kontroli na miejscu, organ odwoławczy stwierdził, że wykluczony teren, na przedmiotowych zdjęciach z 2019 r., to teren porośnięty wieloletnimi siewkami drzew i zakrzaczeniami (zdjęcia nr 75, 76, 77). Na podstawie powyższych zdjęć stwierdzono, iż teren wykluczony w 2019 r. z pewnością również nie był użytkowany rolniczo w latach 2017 i 2018.

Wyznaczona wartość MKO na podstawie ortofotomapy z 20-05-2017 r. dla działki ewidencyjnej na rok 2017 i 2018 była nieprawidłowa. W związku z powyższym na działce ewidencyjnej wykluczono łącznie powierzchnię 0,27 ha - działka rolna B we wniosku za 2017 r., oraz E we wniosku za 2018 r..

Odnośnie działki ewidencyjnej nr...4 (działka położona na obszarze ONW typu nizinnego strefy nizinnej II), na której w latach 2017 i 2018 deklarowano powierzchnię do płatności 1,34 ha powierzchnia stwierdzona wyniosła 1,16 ha. Na powyższej działce ewidencyjnej zadeklarowano działki rolne E o powierzchni 0,85 ha i F o powierzchni 0,49 ha (odpowiednio A i D w 2018 r.). Podczas ponownej kontroli administracyjnej, uwzględniając ortofotomapę z 20-05-2017 r. udostępnioną organowi I instancji 9-11-2017 r. oraz opierając się na zaktualizowanym maksymalnym kwalifikowanym obszarze (MKO) na podstawie ortofotomapy z 3-06-2019 r. zaimportowanej 25-11-2019 r. oraz wynikach przeprowadzonej w 2019 r. kontroli na miejscu stwierdzono, iż powierzchnia działki rolnej E (A w 2018 r.) wynosi 0,84 ha.

Natomiast powierzchnię działki rolnej F (D w 2018 r.) ograniczono dodatkowo do powierzchni w obrębie zadeklarowanej działki ewidencyjnej wyrysowanej przez producenta. Ponadto uznano, że zdjęcie nr 27 wykonane podczas kontroli na miejscu w 2019 r., potwierdza istnienie wyłączeń, które należy wykluczyć również w 2018 r. ze względu na widoczne wieloletnie zadrzewiania, które świadczą o tym, iż również w latach 2017 i 2018 obszar nie był użytkowany rolniczo. Wykluczono teren szerokości około 9 m. Odnosząc się do zdjęcia nr 25 w wykluczonym pasie 9 m widoczne są drzewa, dęby kilkunastoletnie lub starsze.

W ocenie organu jest to ewidentnie teren nieużytkowany rolniczo w latach 2017 i 2018. Działka stanowi łąki wśród lasów, które nie podlegały w latach 2015 - 2019 kontrolom terenowym i wyznaczona wartość MKO dla działki w latach 2017 i 2018 była nieprawidłowa. Na podstawie zdjęć z 2019 r. stwierdzono, że tylko powierzchnie uwzględnione w MKO na rok 2019 mogły być użytkowane rolniczo w latach 2017 i 2018. Pozostałe tereny to lasy wieloletnie. W związku z powyższym na działce ewidencyjnej wykluczono łącznie powierzchnię 0,18 ha: na działce rolnej F - 0,01 ha, na działce rolnej E - 0,17 ha (odpowiednio A i D w 2018 r.).

Na działce ewidencyjnej nr...5 (działka położona na obszarze ONW typu nizinnego strefy nizinnej I), zadeklarowano we wniosku na 2017 r. powierzchnię 2,40 ha (w 2018 r.: 2,46 ha), natomiast powierzchnia kwalifikowana do płatności wyniosła 2,17 ha. Na przedmiotowej działce ewidencyjnej producent rolny zadeklarował działki rolne H i HH o powierzchni odpowiednio 0,96 ha i 1,44 ha (w 2018 r.: C - 0,96 ha i G - 1,50 ha). Dla powyższych działek dokonano analizy powierzchni użytkowanej rolniczo i ustalono, że powierzchnia kwalifikująca się do przyznania płatności w 2017 r. wynosi dla działki rolnej HH - 1,21 ha, a w 2018 r.: C - 1,11 ha, a dla G - 1,06 ha. Z uwagi na fakt, że na przedmiotowych działkach rolnych zadeklarowano tę samą uprawę możliwe było przesunięcie zadeklarowanej powierzchni (0,15 ha) pomiędzy działkami.

Jednocześnie stwierdzono na działce ewidencyjnej...5 w obrębie działki rolnej G zawyżenie powierzchni w 2018 r. o 0,29 ha. Ustalając powierzchnię kwalifikującą się do przyznania płatności w obu latach 2017 i 2018, podczas ponownie przeprowadzanej kontroli administracyjnej, uwzględniono ortofotomapę z 20-08-2016 r. udostępnioną organowi I instancji 14-02-2017 r., jak też zaktualizowany MKO na podstawie ortofotomapy z 3-06-2019 r. zaimportowanej 25-11-2019 r., oraz wyniki przeprowadzonej w 2019 r. kontroli na miejscu. Na podstawie zdjęć nr 51, 52 oraz 57-59 z kontroli na miejscu z 2019 r. dokumentujących stan użytkowania organ uznał, że teren wykluczony w 2019 r. to teren porośnięty wieloletnimi drzewami i wieloletnią roślinnością łąkowo-bagienną niekwalifikujący się do płatności również w latach 2017 i 2018. W związku z powyższym na działce ewidencyjnej wykluczono łącznie powierzchnię 0,23 ha (działka rolna HH w 2017 r.) oraz 0,29 ha (działka rolna G w 2018 r.).

W odniesieniu do zgłoszonej wyłącznie w 2018 r. działki ewidencyjnej nr...6, działka położona na obszarze ONW typu nizinnego strefy nizinnej II, zmniejszono powierzchnię położonej na niej działki rolnej H z deklarowanej 1,48 ha do 1,40 ha (o 0,08 ha) na podstawie MKO wyznaczonego na podstawie ortofotomapy z 20-05-2017 r. zaimportowanej 14-11-2017 r.. Organ zaznaczył, że zmniejszenie to jest zgodne ze zmniejszeniem zastosowanym w pierwotnej decyzji z 16 stycznia 2019 r..

Dyrektor ARiMR podsumował, że ujawnienie różnicy pomiędzy powierzchnią deklarowaną a powierzchnią stwierdzoną wynoszącą dla działek rolnych położonych na obszarze ONW strefa nizinna II o powierzchniach: 0,55 ha w 2017 r. i 0,63 ha w 2018 r., a dla działek rolnych położonych na obszarze ONW strefa nizinna I: 0,23 ha w 2017 r. i 0,29 ha w 2018 r., spowodowaną wyznaczeniem nowej powierzchni MKO na podstawie nowej ortofotomapy z 3-06-2019 r. zaimportowanej 4 i 25 listopada 2019 r. oraz przeprowadzeniem kontroli na miejscu w 2019 r. - należy klasyfikować jako wyjście na jaw istotnych dla spraw nowych okoliczności faktycznych, istniejących w dniu wydania decyzji, ale nieznanych organowi, który wydał decyzję. Skoro bowiem przedmiotem postępowania administracyjnego było określenie wysokości płatności obszarowych, a te zależą od powierzchni użytków rolnych na działce ewidencyjnej zadeklarowanej przez producenta, ujawnienie innego obszaru tych użytków niż obszar zgłoszony nie może być traktowane inaczej niż nowa okoliczność faktyczna, istotna dla spraw. Powyższe spowodowało, że Kierownik decyzjami z "[...]" r. uchylił pierwotne rozstrzygnięcia z 1 lutego 2018 r. i z 16 stycznia 2019 r. oraz przyznał skarżącej płatności ONW na rok 2017 i 2018.

Dyrektor ARiMR podał, że do płatności ONW strefa nizinna II zadeklarowano powierzchnię działek rolnych 8,65 ha (2017 r.) i 8,83 ha (2018 r.). Tyle też wykazano powierzchni deklarowanej działek rolnych kwalifikowanej. Natomiast powierzchnia działek rolnych stwierdzona w toku prowadzonego postępowania wyniosła 8,10 ha (2017 r.). i 8,20 ha (2018 r.). Podczas kontroli administracyjnej stwierdzono, że powierzchnia uprawniona do płatności jest mniejsza niż zadeklarowana przez stronę na rok 2017 i 2018. Łączna powierzchnia obszaru wykluczonego wyniosła odpowiednio: 0,55 ha i 0,63 ha.

Organ powołał art. 19a ust. 1 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014 z 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. Urz. UE L 181 z 20.06.2014 r., str. 48, ze zm.), dalej jako rozporządzenie 640/2014. Wyliczył procentową różnicę między powierzchnią działek rolnych zadeklarowanych kwalifikowanych we wniosku a powierzchnią stwierdzoną w toku prowadzonego postępowania:

co do 2017 r.: (8,65 ha - 8,10 ha) / 8,10 ha * 100% = 6,79%. Różnica między powierzchnią deklarowaną (kwalifikowaną), a powierzchnią stwierdzoną wyniosła 0,55 ha. Mając na uwadze powyższe po zastosowaniu zmniejszenia z tytułu przedeklarowania (0,55 ha * 1,5 = 0,825 ha) powierzchnia zatwierdzona do płatności ONW z ograniczeniami naturalnymi strefa II wynosi 7,275 ha (8,10 ha - 0,825 ha);

co do 2018 r.: (8,83 ha - 8,20 ha) / 8,20 ha * 100% = 7,68%. Różnica między powierzchnią deklarowaną (kwalifikowaną), a powierzchnią stwierdzoną wyniosła 0,63 ha. Mając na uwadze powyższe po zastosowaniu zmniejszenia z tytułu przedeklarowania (0,63 ha * 1,5 = 0,945 ha) powierzchnia zatwierdzona do płatności ONW z ograniczeniami naturalnymi strefa II wynosi 7,255 ha (8,20 ha - 0,945 ha).

Stawka płatności do 1 ha na obszarze ONW strefa nizinna II została określona w rozporządzeniu ONW i wynosi 264 zł. Zatem kwota płatności do obszaru ONW z ograniczeniami naturalnymi strefa II wynosi 1.920,60 zł w 2017 r. oraz 1.915,32 zł w 2018 r..

Z kolei do płatności ONW strefa nizinna I zadeklarowano powierzchnię 2,40 ha (2017 r.) i 2,46 ha (2018 r.). Tyle też wykazano powierzchni deklarowanej działek rolnych kwalifikowanej. Natomiast powierzchnia działek rolnych stwierdzona wyniosła 2,17 ha zarówno co do 2017 r. jak i 2018 r.. Podczas kontroli administracyjnej stwierdzono, że powierzchnia uprawniona do płatności jest mniejsza niż zadeklarowana we wnioskach na lata 2017 i 2018. Łączna powierzchnia obszaru wykluczonego wyniosła 0,23 ha (2017 r.) i 0,29 ha (2018 r.).

Wyliczona procentowa różnica między powierzchnią działek rolnych zadeklarowanych kwalifikowanych we wniosku a powierzchnią stwierdzoną w toku prowadzonego postępowania wyniosła w 2017 r.: (2,40 ha - 2,17 ha) / 2,17 ha * 100% = 10,60%, a w 2018 r.: (2,46 ha-2,17 ha) / 2,17 ha * 100% = 13,36%. Różnica między powierzchnią deklarowaną (kwalifikowaną), a powierzchnią stwierdzoną wyniosła 0,23 ha (2017 r.) i 0,29 ha (2018 r.).

Mając na uwadze powyższe, po zastosowaniu zmniejszenia z tytułu przedeklarowania na podstawie ww. art. 19a ust. 1 rozporządzenia (UE) nr 640/2014:

co do 2017 r.: 0,23 ha * 1,5 = 0,345 ha, powierzchnia zatwierdzona do płatności ONW strefa nizinna I wynosi 1,825 ha (2,17 ha - 0,345 ha), co do 2018 r.: 0,29 ha * 1,5 = 0,435 ha, powierzchnia zatwierdzona do płatności ONW strefa nizinna I wynosi 1,735 ha (2,17 ha - 0,435 ha).

Stawka płatności do 1 ha na obszarze ONW strefa nizinna I została określona w rozporządzeniu ONW i wynosi 179 zł w latach 2017 i 2018.

Kwota płatności do obszaru ONW z ograniczeniami naturalnymi strefa I wynosi: 326,68 zł (2017 r.) i 310,57 zł (2018 r.).

Organ odwoławczy stwierdził także, że w rozpatrywanej sprawie nie zachodzą przesłanki do zastosowania art. 15 rozporządzenia nr 640/2014. W ocenie organu nie ma podstaw do odstąpienia od zastosowanych pomniejszeń, gdyż skarżąca w toku prowadzonego postępowania nie wykazała, że nie jest winna zaistniałej sytuacji i nie przedstawiła żadnego dowodu na potwierdzenie prawidłowości deklaracji przedstawionej we wniosku o przyznanie płatności na lata 2017 i 2018. Producent nie poinformował również organu, że wniosek jest nieprawidłowy lub że się zdezaktualizował od czasu złożenia.

Strona, reprezentowana przez męża, zaskarżyła powyższe decyzje Dyrektora ARiMR do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Wniosła o ich uchylenie z powodu naruszenia prawa. W ocenie skarżącej wznowienie postępowań od decyzji prawomocnych nie miało żadnej podstawy prawnej. Kontrola przeprowadzona w 2019 r. "dotyczyła tylko roku 2019 i nie może być podstawą innych twierdzeń". Strona ponadto nie miała możliwości zapoznania się z dokumentami mimo obowiązku ich udostępnienia przed wydaniem decyzji przez ten organ w trybie art. 10, art. 73 § 1 k.p.a.. Naruszono też "art. 6, 7, 8, 9, 10, 1173, 75, 76, 145 k.p.a.".

Autor skarg podniósł, że wznawiając postępowanie organ musi udowodnić, że stan faktyczny "był inny niż był znany organowi". Kontrola gospodarstwa, jak wskazuje protokół, dotyczy 2019 r. a nie lat 2018 i 2017, a mimo to organ uznał, że może posłużyć za podstawę wznowienia postępowania za te lata powołując art. 145 k.p.a..

Skarżąca zarzuciła Organowi wadliwą ocenę materiału dowodowego.

Według skarżącej Organ ocenił, że podstawą określenia powierzchni gospodarstwa są dane z wydziału geodezji starostwa. Wskazując powierzchnię użytkowania podała dane z umowy dzierżawy z lasów państwowych, które z kolei bazują na danych powierzchni w starostwach.

Autor skarg uznał, że powyższe powoduje brak zaufania do organów Państwa. Podniósł, że "działka...7 A. działka zadeklarowana 3,70 ha zmierzona przez kontrolę na miejscu 3,70 ha organ stwierdza 3,45 ha. MKO cały czas ARiMR podaje dla tej działki 3,70 ha. Jest to przykład złamania zasady zaufania obywatela do organów państwowych". Nie wiadomo jednak z jakiego portalu map korzystał organ II instancji, trudno więc się odnieść do powyższego.

Z kolei co do działki nr...5 skarżąca zarzuciła, że organ wykrył własny błąd uznając za nieprawidłową wyznaczoną wcześniej wartość MKO na podstawie ortofotomapy z 20-08-2016 r.. Jednak obciążony został zwykły, nic nie winny rolnik.

Organ nie wyjaśnił ponadto stronie dlaczego raz kontrola na miejscu jest ważniejsza niż kontrola administracyjna, a innym razem to kontrola administracyjna jest ważniejsza. Jako przykład przywołał różnicę powierzchni zmierzonej fizycznie z powierzchnią zmierzoną przez pracownika w ARiMR w biurze.

W odpowiedziach na skargi organ wniósł o ich oddalenie i skierowanie spraw do rozpoznania w trybie uproszczonym. Podał, że obowiązek poinformowania strony o możliwości zapoznania się z aktami spraw przed wydaniem decyzji istnieje tylko wtedy, gdy zażąda tego strona, która jednak tego nie uczyniła. Ponadto strona mogła się zapoznać z aktami spraw poprzez stawiennictwo w organie.

Zarządzeniami z 22 lutego 2021 r. Przewodnicząca Wydziału I WSA w Olsztynie skierowała sprawy do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów, na podstawie art. 15 zzs ust. 3 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 374, 576, 568 i 695), z uwagi na stan epidemii spowodowany COVID-19 i intensyfikację jej rozwoju.

Postanowieniem z 24 marca 2021 r. sygn. akt I SA/OI 722/20 Sąd, na podstawie art. 111 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł o połączeniu do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia spraw o sygn. akt: I SA/OI 722/20 oraz I SA/OI 724/20, i dalszym jej prowadzeniu pod sygn. akt I SA/OI 722/20.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że przedmiotem kontroli Sądu jest zgodność zaskarżonej decyzji (innego aktu lub czynności) z przepisami prawa materialnego, które mają zastosowanie w sprawie oraz z przepisami prawa procesowego, regulującymi tryb jej wydania lub podjęcia aktu albo czynności będącej przedmiotem zaskarżenia. Usunięcie z obrotu prawnego decyzji lub innego aktu może nastąpić tylko wtedy, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstawy do uznania, że przy ich wydawaniu organy administracji publicznej naruszyły prawo w zakresie wskazanym w art. 145 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", tj. w przypadku istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mających istotny wpływ na wynik sprawy. Należy nadto wskazać, że w myśl art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, jakkolwiek nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W rozpoznawanej sprawie Dyrektor ARiMR stwierdził, że ujawnienie różnicy pomiędzy powierzchnią deklarowaną a powierzchnią stwierdzoną, która wynosi dla działek rolnych położonych na obszarze ONW strefa nizinna II o powierzchniach: 0,55 ha w 2017 r. i 0,63 ha w 2018 r., a dla działek rolnych położonych na obszarze ONW strefa nizinna I: 0,23 ha w 2017 r. i 0,29 ha w 2018 r.. W rozpoznawanej sprawie wyszło na jaw w 2019r., że skarżąca we wniosku o przyznanie płatności za 2017r. i 2018r. podała większą powierzchnię działek rolnych niż wynikającą z ustalonego w 2019r. stanu faktycznego. Zawyżenie zostało przedstawione analitycznie w części wstępnej uzasadnienia wyroku.

Te nowe okoliczności zostały ujawnione w wyniku przeprowadzenia kontroli na miejscu w 2019 r. i kontroli administracyjnej.

W dniach od 24 do 30 października 2019 r. w gospodarstwie rolnym skarżącej została przeprowadzona kontrola na miejscu metodą inspekcji terenowej. Na tą okoliczność sporządzono 4-11-2019 r. Raport z czynności kontrolnych w ramach działania rolno-środowiskowo-klimatycznego o nr "[...]" (k. 14/2 – 14/19 akt organu przy sprawie o sygn. akt I SA/OI 721/20). Podczas przeprowadzonej kontroli stwierdzono zaniechanie prowadzenia działalności rolniczej - kod pokontrolny DR 18 na działce rolnej F1(nr...1/2), mające wpływ na przyznanie producentowi rolnemu płatności na lata 2017 i 2018. W polu Uwagi w raporcie zapisano, że działka rolna F1 położona na przedmiotowej działce ewidencyjnej była nieużytkowana na przestrzeni kilku lat i ze względu na podmokły teren brak było możliwości wykonania pomiaru działki rolnej (k. 14/4 verte). Informacja o nieużytkowaniu działki rolnej F1 na całej powierzchni została także wpisana w Formularzu kontroli wymogów wspólnych, w adnotacji do wymogu R_13_o na str. 4-2 raportu (k. 14/7 verte). Na potwierdzenie w zaskarżonych do tut. Sądu decyzjach powołano fotografie nr 64-66 wykonane podczas przeprowadzania inspekcji terenowej (nie wskazano nr kart akt spraw).

Ponadto, jak wynika z uzasadnień zaskarżonych decyzji, podczas ponownej kontroli administracyjnej pozostałych działek rolnych położonych na deklarowanych działkach ewidencyjnych, dokonano aktualizacji maksymalnego kwalifikowalnego obszaru (MKO) na przedmiotowych działkach rolnych.

Dla następujących działek ewidencyjnych i położonych na nich działkach rolnych stwierdzono zawyżenie powierzchni deklarowanej: nr...3, nr...4, nr...5 i nr...6.

Na podstawie wyników kontroli na miejscu i kontroli administracyjnej stwierdzono, iż teren wykluczony w 2019 r. z pewnością również nie był użytkowany rolniczo w latach 2017 i 2018r. A zatem nowe okoliczności faktyczne zaistniałe przed wydaniem decyzji ostatecznej mogą stać się podstawą wznowienia postępowania.

Te nowe okoliczności zostały ujawnione w wyniku przeprowadzenia kontroli na miejscu w 2019 r. i kontroli administracyjnej. Te okoliczności istniały w dniu wydania decyzji. Teren wykluczony w 2019 r. z pewnością również nie był użytkowany rolniczo w latach 2017 i 2018r.

W wyroku z dnia 9 lipca 2020 r., sygn. akt I OSK 2970/19 Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że nowe okoliczności faktyczne zaistniałe po wydaniu decyzji ostatecznej nie mogą stać się podstawą wznowienia postępowania. W rezultacie Organ w sposób prawidłowy wskazał, że w rozpoznawanej sprawie istniała przesłanka do wznowienia postępowania określona w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. gdyż nowe okoliczności faktyczne istniały przed wydaniem decyzji ostatecznych. Natomiast zostały one ujawnione w 2019r.

W konsekwencji Sąd nie podzielił zarzutów skargi, że wznowienie postępowań od decyzji ostatecznych nie miało żadnej podstawy prawnej. Okoliczności te zostały ujawnione w 2019 r.. Nie jest zasadny zarzut skarżącej, że skoro kontrola na miejscu i kontrola administracyjna przeprowadzone zostały w 2019r., to nie mogły one ujawnić stanu faktycznego, który zaistniał w latach wcześniejszych. W tym wypadku tak właśnie było. Nowe okoliczności, które zostały ujawnione w trakcie kontroli na miejscu i kontroli administracyjnej, należą do rzędu tych, które mają bezpośredni związek z treścią rozstrzygnięcia sprawy. Mają znaczenie dla sposobu ukształtowania praw i obowiązków stron, o których organ administracji publicznej orzekł w decyzji ostatecznej. Ujawnione nowe okoliczności uzasadniają przypuszczenie, że gdyby były znane organowi wydającemu decyzję w postępowaniu głównym, to treść tej decyzji przedstawiałaby się inaczej niż to przyjęto ostatecznie w toku dotychczasowego postępowania.

W rozpoznawanej sprawie, gdyby Organ znał te okoliczności faktyczne, które zostały ujawnione w 2019r., to nie przyznałby płatności w 2017r. i 2018r., w wysokościach określonych w decyzjach ostatecznych.

Obszar wykluczony w 2019 r. to teren porośnięty wieloletnimi drzewami i wieloletnią roślinnością łąkowo-bagienną niekwalifikujący się do płatności również w latach 2017 i 2018. W konsekwencji sąd nie podzielił zarzutów skargi w przedmiocie naruszenia powołanych w niej przepisów prawa procesowego. Stan faktyczny został ustalony prawidłowo. W efekcie zaistniały przesłanki do wznowienia postepowania na podstawie art. 145 pkt 5 kpa i zmniejszenia płatności za lata 2017 i 2018.

Wśród zasad ogólnych w art. 24 ust. 1 lit. a rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. ustanawiającego zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz.U.UE.L2014.227.69), wymieniono, że kontrole administracyjne i kontrole na miejscu przewidziane w niniejszym rozporządzeniu są przeprowadzane w sposób zapewniający skuteczną weryfikację poprawności i kompletności informacji podanych we wniosku o przyznanie pomocy, wniosku o wsparcie, wniosku o płatność lub innej deklaracji.

Do obowiązków rolnika należy wskazanie dokładnych obszarów działek rolnych, jeśli ubiega się o płatności do nich. Działki rolne, ze względu na zmienny ich charakter, nie są przedmiotem wpisu do ewidencji gruntów, ani innych rejestrów. Producent rolny we wniosku o przyznanie płatności jest natomiast zobowiązany podać zarówno działki rolne (ich powierzchnię, prowadzoną na nich uprawę), jak i działki ewidencyjne, na których są one położone. Obowiązek wyznaczenia w terenie i pomiaru powierzchni działek rolnych zgłaszanych do płatności spoczywa zatem wyłącznie na wnioskodawcy. To on ponosi pełną odpowiedzialność za skutki podania we wniosku informacji niezgodnych ze stanem faktycznym. Przesłany przez Agencję spersonifikowany załącznik graficzny do wniosku ma zaś jedynie ułatwić producentowi rolnemu wypełnienie wniosku. Jednakże to producent rolny musi każdorazowo sprawdzić, czy wszystkie działki zgłaszane w ubiegłym roku będą przez niego uprawiane, czy ich stan się nie zmienił, np. w wyniku rozrośnięcia się terenów zadrzewionych, zakrzaczonych, zalanych.

To producent rolny winien być najlepiej zorientowany w stanie uprawianych przez siebie działek rolnych. Przepisy dotyczące płatności skonstruowane są w sposób rygorystyczny i dyscyplinujący strony do zachowania szczególnej ostrożności przy formułowaniu wniosków o płatności. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 listopada 2018 r., sygn. akt I GSK 2079/18).

W trakcie kontroli administracyjnej wniosku organ może korzystać z narzędzi informatycznych, a także innych dowodów pozwalających na weryfikację wniosku, a w przypadkach kiedy jest to niezbędne i niemożliwe jest dokonanie stosownych ustaleń bez tej czynności, może przeprowadzić inspekcję terenową. Kontrole na miejscu mogą być przeprowadzane wówczas, gdy za pomocą dowodów zgromadzonych w postępowaniu administracyjnym nie uda się rozstrzygnąć prawidłowości złożonego wniosku. Zgodnie bowiem z zasadą szybkości i efektywności działania administracji należy podejmować niezbędne środki konieczne dla załatwienia sprawy, a nie wszystkie dostępne środki. Dlatego dowód z kontroli na miejscu (udokumentowany protokołem) pozwolił organom określić przebieg granic oraz powierzchnię działek rolnych wnioskodawczyni. (por. Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 23 lutego 2017 r. III SA/Lu 982/16).

W trakcie kontroli administracyjnej na mocy art. 24 ust. 4 rozporządzenia nr 809/2014, właściwy organ przeprowadza inspekcje fizyczne w terenie, w przypadku gdy fotointerpretacja ortoobrazów (satelitarnych lub lotniczych) nie dostarcza wyników, które pozwalają na wyciągnięcie ostatecznych wniosków, satysfakcjonujących właściwy organ, w odniesieniu do kwalifikowalności lub właściwej powierzchni obszaru, który jest przedmiotem kontroli administracyjnej lub kontroli na miejscu. Od kontroli administracyjnej (również w formie inspekcji), należy oddzielić kontrole na miejscu, które na mocy art. 26 ust. 3 tego rozporządzenia, obejmują sprawdzenie zgodności ze wszystkimi kryteriami kwalifikowalności, zobowiązaniami i innymi obowiązkami wynikającymi z tych systemów pomocy lub środków wsparcia, dla których dany beneficjent został wybrany zgodnie z art.

34. Należy przy tym dodać, że art. 34 dotyczy wyłaniania tzw. próby kontrolnej poddawanej kontroli na miejscu. Z przedstawionych przepisów wynika zatem, że w trakcie kontroli administracyjnej wniosku organ może korzystać z narzędzi informatycznych, a także innych dowodów pozwalających na weryfikację wniosku, a w przypadkach kiedy jest to niezbędne i niemożliwe jest dokonanie stosownych ustaleń bez tej czynności, może przeprowadzić inspekcję terenową.

Przepis art. 29 ust. 1 rozporządzenia nr 809/2014 nie określa w sposób szczegółowy, jakie czynności dowodowe mogą być przeprowadzane w trakcie kontroli krzyżowej w takim jak zaistniały przypadku, a jedynie art. 29 ust. 2 stanowi, że w stosownych przypadkach mogą być przeprowadzane kontrole na miejscu.

Podkreślić należy, że powierzchnia działki rolnej, do której przysługują płatności bezpośrednie, to powierzchnia działki ewidencyjnej wykorzystywana do celów rolniczych (pod uprawy rolne). Oznacza to, że należy odliczyć od niej powierzchnie zadrzewione, zakrzaczone, drogi z wyjątkiem dróg technologicznych i dojazdowych do pól o nawierzchni gruntowej, powierzchnie zabudowane, wody, odłogi i inne powierzchnie przeznaczone na użytkowanie pozarolnicze.

Z powyższych względów Sąd nie uznał zarzutu naruszenia powołanych w skardze norm przepisów prawa procesowego, czy też prawa materialnego.

Z przytoczonych względów należało stwierdzić, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, przez co skarga podlega oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.s.a.