Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia 2 listopada 2011r., złożonym wraz ze skargą, M. S., zwrócił się o zwolnienie z obowiązku uiszczenia opłaty od skargi.
Ze złożonego przez skarżącego formularza wniosku o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, iż prowadzi on wspólne gospodarstwo domowe wraz z żoną K. S.. Dochód z tytułu wynagrodzenia za pracę uzyskuje jedynie wnioskodawca, w wysokości 2.981,28 zł brutto (2.106 zł netto). Żona skarżącego jest osobą bezrobotną, nie uzyskuje żadnych dochodów, pozostaje na utrzymaniu skarżącego. Wynagrodzenie M. S. od lipca 2011r. zostało zajęte w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym przez Naczelnika Urzędu Skarbowego. Potrącenie wynosi 1.072 zł. Od sierpnia 2011r. skarżący otrzymuje wynagrodzenie w wysokości 1.034,82 zł. Wnioskodawca jak również jego żona nie posiadają żadnego majątku: nieruchomości, ruchomości, zasobów pieniężnych, przedmiotów wartościowych. Małżonkowie zamieszkują w dwupokojowym mieszkaniu babci skarżącego. Argumentując wniosek skarżący wskazał, iż nie ma środków na opłacenie opłaty od skargi w wysokości 1.124 zł. Jedynym jego źródłem utrzymania jest wynagrodzenie - aktualnie w kwocie 1.034,82 zł, które musi wystarczyć na utrzymanie dwóch osób.
Do wniosku załączył postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w "[...]" z dnia 19.07.2011r. (k. 12-14), zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wynagrodzenie u dłużnika zajętej wierzytelności będącego pracodawcą w wysokości 60.070,78 zł do potrącenia z wynagrodzenia (k.
- 15) oraz trzy - miesięczne raporty wystawione przez pracodawcę skarżącego: CTL Północ Sp. z o.o. potwierdzające zajęcie komornicze i wypłatę wynagrodzenia w obniżonej wysokości (k. 16-18).
Oceniając wniosek o przyznanie prawa pomocy referendarz sądowy powinien zbadać sytuację majątkową wnioskodawcy, a w szczególności skonfrontować jego dochody z udokumentowanymi wydatkami. Jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona stosownie do przepisu art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej cyt. jako p.p.s.a.), jest zobowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego.
Pismem z dnia 14.12.2011r., skarżący wezwany został do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez złożenie dodatkowych oświadczeń takich jak:
- - wyjaśnień, w formie pisemnego oświadczenia w zakresie dokładnego zestawienia miesięcznych wydatków związanych z utrzymaniem własnym i rodziny (np. rachunki za gaz, energię elektryczną, wodę, telefon, ogrzewanie, TV, czynsz, Internet, koszty wyżywienia, koszty ubrania, środków czystości, koszty eksploatacji samochodu, ewentualne koszty leczenia, lekarstw, ewentualne raty pożyczek, kredytów oraz częstotliwość ich spłacania, itp.) oraz przedłożenia dokumentów potwierdzających ponoszone wydatki (rachunki, Faktury, itp.), a także podania czy korzysta z czyjejś pomocy,
- - wyjaśnień, w formie pisemnego oświadczenia w kwestii zamieszkiwania w mieszkaniu babci, tj. czy skarżący wraz z żoną zamieszkują u babci i prowadzą wspólne gospodarstwo domowe (w takim przypadku należy podać wysokość dochodów netto uzyskiwanych przez babcię np. emerytura, renta), czy też użytkują mieszkanie po babci, lub też czy zostało ono przekazane skarżącemu np. w drodze darowizny, itp.
- - wyjaśnień, w formie pisemnego oświadczenia o posiadanych przez skarżącego i jego małżonkę nieruchomościach (podania ich rodzaju i powierzchni) w okresie od 01.01.2007r do 02.11.2011r.,
- - wyjaśnień, w formie pisemnego oświadczenia o posiadanych przez skarżącego i jej małżonkę ruchomościach powyżej 3.000 euro oraz o posiadanych przez nich zasobach pieniężnych (oszczędnościach, papierach wartościowych) - w okresie od 01.01.2007r do 02.11.2011r.
- - w przypadku zbycia ewentualnego majątku określenia formy zbycia (darowizna, sprzedaż itp.) podania daty zbycia, w przypadku sprzedaży podania kwoty uzyskanej z tego tytułu oraz jej przeznaczenia,
- - wyjaśnień, w formie pisemnego oświadczenia, czy skarżący lub jego żona posiada rachunki bankowe wspólne lub osobiste, w przypadku odpowiedzi twierdzącej przedstawienia wyciągów i wykazów z posiadanych rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych z okresu ostatnich trzech miesięcy (wrzesień - listopad 2011r.),
- - wyjaśnień w formie pisemnego oświadczenia czy skarżący lub jego małżonka korzystają z odpowiednich ośrodków pomocy społecznej, w przypadku odpowiedzi pozytywnej podania wysokości i częstotliwości otrzymywanych świadczeń (zasiłków, dodatków),
- - wyjaśnień w formie pisemnego oświadczenia od kiedy (data) żona skarżącego jest osobą bezrobotną, czy jest zarejestrowana w Urzędzie Pracy, w przypadku odpowiedzi twierdzącej przedłożenia odpowiedniego zaświadczenia w tym zakresie z PUP w tym czy pobiera zasiłek dla bezrobotnych i w jakiej wysokości, w przypadku odpowiedzi negatywnej wyjaśnienia z jakich przyczyn,
- - wyjaśnień, w formie pisemnego oświadczenia, czy skarżący bądź członkowie jego rodziny posiadają polisy ubezpieczeniowe, jeżeli tak to kiedy zostały(a) zawarte(a), jaka jest wysokość i częstotliwość rat oraz jakie środki zostały na nich zgromadzone.
W odpowiedzi na wezwanie skarżący wyjaśnił, iż wraz z żoną zamieszkują w dwupokojowym mieszkaniu z kuchnią i łazienką w domu, który stanowi własność babci wnioskodawcy - J. L., która zamieszkuje w mieszkaniu, będącym osobnym lokalem, znajdującym się na parterze nieruchomości. Z mieszkania skarżący korzysta nieodpłatnie na podstawie użyczenia. Nie pozostaje z babcią we wspólnym gospodarstwie domowym. Posiada osobny podlicznik na prąd i wodę. Za media płaci samodzielnie. Wyjaśnił, iż miesięczne wydatki związane z utrzymaniem wynoszą: prąd ok. 150-180 zł, woda, ścieki ok. 30-40, opłata za telefon 110 zł, wyżywienie, środki higieny i czystości ok. 600-650 zł. Oświadczył, iż ani on ani jego małżonka nie posiadali żadnego majątku (nieruchomości, ruchomości, zasobów pieniężnych, papierów wartościowych, w okresie od 01.01.2007 do dnia dzisiejszego, nie zbywali tym samym jakiegokolwiek majątku. Oświadczył również, iż posiada dwa rachunki bankowe, obydwa zajęte na których nie ma żadnych środków finansowych oraz wspólny rachunek z żoną również zajęty, na który wpływa wynagrodzenie.
Nie miał i nie ma żadnych lokat bankowych Wyjaśnił, iż ani on ani jego żona nie korzystają z pomocy opieki społecznej. Żona jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku. Nie posiadają także polis ubezpieczeniowych. Do złożonych wyjaśnień wnioskodawca załączył: zaświadczenie z Powiatowego Urzędu Pracy w "[...]" (k. 33-34) wyciągi z rachunków bankowych (k. 35-38), faktury za prąd, wodę, TP.s.a. (k. 39-41).
Mając na uwadze powyższe zważono co następuje:
Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Powołane wyżej przepisy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 p.p.s.a. Strona ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy musi zatem uprawdopodobnić, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie.
W przypadku prawa pomocy mamy do czynienia z pomocą Budżetu Państwa osobom, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przesłanki przyznania prawa pomocy są przy tym określone ogólnie, a więc uznaniu sądu pozostawił ustawodawca ocenę przedstawionych we wniosku okoliczności przemawiających, zdaniem strony, za rozstrzygnięciem korzystnym dla niego. Należy zauważyć, że ciężar dowodu spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie prawa pomocy. Wnioskodawca powinien zatem wykazać, że jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że nie jest w stanie pokryć kosztów procesu we własnym zakresie. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to sprowadzać się powinna do przypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie jej udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe.
Należy ponadto zauważyć, że opłaty sądowe, do których zalicza się także wpis, stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienie od ponoszenia tego rodzaju danin stanowi odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Dlatego też mogą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli.
Oceniając sytuację materialną i życiową wnioskodawcy należy stwierdzić, że uzyskiwany dochód w wysokości 1043 zł netto miesięcznie jak i brak majątku nie pozwalają na opłacenie bieżących kosztów związanych z utrzymaniem gospodarstwa domowego oraz na jednoczesne uiszczenie wpisu od skargi w wysokości przekraczającej uzyskiwany przez skarżącego dochód (tj. 1.070 zł stosownie do §1 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 221, poz. 2193/). Zauważono wprawdzie, iż na rachunek skarżącego wpływa co miesiąc dodatkowo kwota w wysokości 380 zł tytułem stypendium rektora dla najlepszych studentów, nie mniej jednak okoliczność powyższa nie przesądza o możliwości poniesienia przez wnioskodawcę kosztów sądowych związanych z uiszczeniem wpisu. Analiza przedstawionych rachunków bankowych pozwala również zauważyć, iż wpływające na ten rachunek środki finansowe nie niwelują powstającego comiesięcznie ujemnego salda na rachunku, a jedynie je zmniejszają. W ocenie rozpoznającego wniosek skarżący w wyczerpujący sposób uprawdopodobnił swoją sytuację materialną, jak również uwiarygodnił ten stan rzeczy odpowiednimi dokumentami.
Mając na uwadze powyższe referendarz sądowy uznał, iż spełniona została przesłanka warunkująca przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym i zwolnił wnioskodawcę z opłacenia wpisu od skargi.
W związku z tym, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. należało orzec jak w sentencji.