Uzasadnienie
Skarga M. C. (dalej: "strona", "skarżący") dotyczy postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej (dalej: "DIAS", "organ odwoławczy") utrzymującego w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego (dalej: ""NUS". "organ I instancji") z [...] w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania podatkowego dotyczącego orzeczenia solidarnej odpowiedzialności strony jako członka zarządu Spółki A (dalej" "Spółka"), solidarnie ze Spółką, z tytułu zaległości podatkowych Spółki za lata 2016-2017 (w podatku dochodowym od osób prawnych oraz w podatku od towarów i usług) wraz z odsetkami oraz kosztów postępowania egzekucyjnego.
Z akt sprawy wynika, że wnioskiem z 9 marca 2021 r. strona, powołując art. 201 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2021 r. poz. 1540 ze zm.); dalej: "Op", zwróciła się do NUS o zawieszenie postępowania podatkowego do czasu rozstrzygnięcia odwołania od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej: "ZUS") z [...] stwierdzającej, że strona ponosi solidarną odpowiedzialność razem ze Spółką za zaległości Spółki z tytułu nieopłaconych składek za okres od 09.2015 r. do 03.2017 r.
Odmawiając zawieszenia tego postępowania NUS argumentował (w uzasadnieniu postanowienia z [...]), że rozstrzygnięcie odwołania strony od ww. decyzji ZUS nie stanowi zagadnienia wstępnego w rozumieniu art. 201 § 1 pkt 2 Op, a tym samym brak jest przesłanki do obligatoryjnego zawieszenia postępowania w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności członka zarządu Spółki za jej zaległości podatkowe. NUS wyjaśnił, że postępowanie prowadzone przez ZUS, w którym wydano zaskarżoną przez stronę decyzję, jest postępowaniem odrębnym od postępowania podatkowego prowadzonego w niniejszej sprawie i nie ma w nim mocy wiążącej.
W zażaleniu na powyższe postanowienie strona zarzuciła NUS naruszenie art. 201 § 1 pkt 2 Op, poprzez jego niezastosowanie i uznanie, że postępowanie dotyczące ww. decyzji ZUS nie jest zagadnieniem wstępnym w myśl przedmiotowej normy prawnej. Strona oceniła bowiem, że oba postępowania dotyczą identycznych sytuacji, takiego samego okresu oraz konieczności spełnienia tych samych przesłanek zawartych w art. 116 Op. Przyznała przy tym pierwszeństwo postępowaniu sądowemu, w którym zostanie przesądzone, czy strona odpowiada solidarnie za zobowiązania Spółki. Z tych też powodów strona wniosła o zmianę postanowienia NUS i zawieszenie postępowania podatkowego.
Zaskarżonym postanowieniem DIAS utrzymał w mocy postanowienie będące przedmiotem zażalenia. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia DIAS podzielił stanowisko organu I instancji, że rozpatrzenie odwołania strony od ww. decyzji ZUS nie stanowi w niniejszym postępowaniu zagadnienia wstępnego, o którym mowa w art. 201 § 1 pkt 2 Op. Podkreślił bowiem, że orzeczenia zapadłe w postępowaniach wszczętych przez inne organy, pomimo tożsamości przedmiotowej, nie będą korzystały z rozszerzonej prawomocności i nie będą wiążące dla organu podatkowego rozstrzygającego w innej sprawie. Wyjaśnił, że postępowanie prowadzone przez ZUS jest postępowaniem samodzielnym, w którym przeprowadza się odrębne postępowanie dowodowe. Wywiódł, że jeżeli ustalenia dokonane w toku postępowania odwoławczego od ww. decyzji ZUS będą dotyczyć okoliczności faktycznych, istotnych z punktu widzenia postępowania przed organami podatkowymi, to organy te, stosownie do art. 180 i art. 187 § 1 Op, mogą poddać je analizie i ocenie w postępowaniu dowodowym. Zauważył, że NUS wystąpił już do ZUS o przesłanie konkretnych dokumentów zgromadzonych w tamtym postępowaniu, a to oznacza, że materiał ten będzie podlegał analizie także w niniejszej sprawie.
W skardze na powyższe postanowienie, skierowanej do tutejszego Sądu, skarżący zarzucił DIAS naruszenie art. 201 § 1 pkt 2 Op, poprzez jego błędne niezastosowanie i utrzymanie w mocy postanowienia o odmowie zawieszenia postępowania, pomimo zaistnienia przesłanki do zawieszenia postępowania. W oparciu o ten zarzut skarżący wniósł o uchylenie postanowień organów obu instancji i zawieszenie postępowania podatkowego. W uzasadnieniu skargi podniósł, że w postępowaniu przed organem emerytalnym przedstawił bardzo szeroką argumentację oraz wskazał wiele dowodów, które są konieczne do przeprowadzenia, aby w pełni wyjaśnić przedmiotową sprawę. Ocenił, że dowody te jednoznacznie potwierdzają, że skarżący nie powinien ponosić odpowiedzialności za zobowiązania Spółki, a skoro w niniejszym postępowaniu również koniecznym jest zweryfikowanie przesłanek odpowiedzialności wskazanych w art. 116 Op, to postępowanie toczące się przed Sądem Okręgowym należy uznać za zagadnienie wstępne w myśl art. 201 § 1 pkt 2 Op.
Zauważył, że oba postępowania dotyczą tego samego zakresu odpowiedzialności, okresu oraz konieczności wypełnienia tych samych przesłanek. Za niedopuszczalną i sprzeczną z Konstytucją uznał przy tym sytuację, w której skarżący w postępowaniu sądowym zostałby uwolniony od odpowiedzialności, a w postępowaniu przed organem podatkowym zostałaby uznana jego odpowiedzialność. Stwierdził, że rozpatrzenie przez Sąd odwołania od decyzji ZUS będzie miało fundamentalne znaczenie dla przedmiotowej sprawy, gdyż zostanie przesądzone, czy skarżący odpowiada solidarnie za zobowiązania Spółki. Uznano zatem, że organ podatkowy winien zawiesić postępowanie do czasu prawomocnego zakończenia postępowania sądowego.
W odpowiedzi na skargę DIAS wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył co następuje
Skarga nie jest zasadna, a sprawa zainicjowana tą skargą, stosownie do art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.); dalej jako "p.p.s.a.", została rozpoznana w trybie uproszczonym. Sąd miał przy tym na uwadze, że zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz. U. 2021, poz. 137 ze zm.) oraz art. 134 § 1 p.p.s.a., dokonuje kontroli zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Naruszenia prawa, stanowiące podstawę do uwzględnienia skargi na postanowienie, zostały zaś wymienione w art. 145 § 1 p.p.s.a.
W ocenie Sądu, opisanych w tym przepisie naruszeń prawa nie można jednak przypisać organom prowadzącym postępowanie w sprawie zakończonej zaskarżonym do tutejszego Sądu postanowieniem w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania podatkowego dotyczącego orzeczenia solidarnej odpowiedzialności skarżącego jako członka zarządu Spółki, solidarnie ze Spółką, za zaległości podatkowe Spółki oraz koszty postępowania egzekucyjnego.
Należy bowiem zauważyć, że skarżący wnosił o zawieszenie ww. postępowania podatkowego powołując się na art. 201 § 1 pkt 2 Op, w świetle którego, "organ podatkowy zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji jest uzależnione od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd". Ocenił przy tym, że zagadnieniem wstępnym w niniejszej sprawie jest postępowanie sądowe zainicjowane jego odwołaniem od decyzji ZUS z [...] stwierdzającej, że skarżący ponosi solidarną odpowiedzialność razem ze Spółką za zaległości Spółki z tytułu nieopłaconych składek za okres od 09.2015 r. do 03.2017 r. Podkreślił, że oba postępowania (sądowe i podatkowe) dotyczą tego samego zakresu odpowiedzialności, okresu oraz konieczności wypełnienia tych samych przesłanek, a rozpatrzenie przez Sąd odwołania od decyzji ZUS będzie miało fundamentalne znaczenie dla przedmiotowej sprawy, gdyż zostanie przesądzone, czy skarżący odpowiada solidarnie za zobowiązania Spółki.
Natomiast zdaniem DIAS, postępowanie prowadzone przez ZUS jest postępowaniem samodzielnym, a rozstrzygnięcia podjęte w tamtym postępowaniu nie będą korzystały z rozszerzonej prawomocności i nie będą wiążące dla organu podatkowego. W tak zarysowanym sporze, za prawidłowe uznać należało stanowisko DIAS.
Wymaga bowiem podkreślenia, że w kontrolowanej sprawie nie wystąpiło żadne zagadnienie, do którego rozstrzygnięcia nie byłyby właściwe organy podatkowe. Przedmiotem postępowania prowadzonego w kontrolowanej sprawie jest orzeczenie solidarnej odpowiedzialności skarżącego wraz ze Spółką za zaległości podatkowe Spółki z tytułu podatku dochodowego od osób prawnych oraz podatku od towarów i usług, a ponadto z tytułu kosztów postępowania egzekucyjnego. Sprawy tego rodzaju należą do właściwości organów podatkowych. Organy te uprawnione są także do samodzielnej oceny wszystkich przesłanek rzeczonej odpowiedzialności określonych w art. 116 Op.
Bez wpływu na zakres uprawnień organu podatkowego w tego rodzaju sprawach pozostaje natomiast skorzystanie z instytucji prawnej opisanej w art. 116 Op przez inne organy (w tym ZUS) w celu dochodzenia swoich należności pieniężnych. Ustalenia dokonane przez inne organy w postępowaniach prowadzonych w trybie art. 116 Op, mogą zostać jedynie włączone do materiału dowodowego gromadzonego przez organy podatkowe. Stosownie bowiem do art. 180 § 1 Op "jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem". Skorzystanie z tych ustaleń nie zwalnia jednak organów podatkowych od dokonania oceny na podstawie całego zebranego materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 191 Op).
Opisane powyżej ułatwienia w gromadzeniu materiału dowodowego przez organy podatkowe nie stanowią jednak zagadnienia wstępnego, o jakim mowa w art. 201 § 1 pkt 2 Op. Te należy bowiem łączyć z pojawieniem się przeszkody w rozstrzygnięciu przez dany organ kwestii materialnoprawnych dotyczących podstawy prawnej, a nie podstawy faktycznej rozstrzygnięcia podejmowanego w danej sprawie. Tym samym, orzeczenie sądu wydane na skutek odwołania skarżącego od decyzji ZUS stwierdzającej solidarną odpowiedzialność skarżącego razem ze Spółką za zaległości Spółki z tytułu nieopłaconych składek, pozostaje bez wpływu na wynik kontrolowanej sprawy prowadzonej przez organy podatkowe. Wbrew twierdzeniem skarżącego, sprawa ta nie jest tożsama przedmiotowo z tą prowadzoną przez organy emerytalne. Kontrolowana sprawa dotyczy bowiem zaległości podatkowych i związanych z tym kosztów egzekucyjnych, a nie składek, których wierzycielem jest ZUS.
W tych okolicznościach prawidłowe było wydanie przez NUS postanowienia o odmowie zawieszenia postępowania podatkowego, a następnie utrzymanie w mocy tego rozstrzygnięcia zaskarżonym postanowieniem DIAS.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.