Uzasadnienie
Decyzją z "[...]" Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział (dalej jako organ) na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 256, z ze zm., dalej jako k.p.a.) oraz art. 31zo ust. 1a, art. 31zq ust. 3 i ust. 8 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych i zwalczaniem COVlD-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374, ze zm., dalej jako ustawa o COVID) w zw. z art. 47 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2020 r. poz. 266, ze zm., dalej jako u.s.u.s.) utrzymał w mocy decyzję z "[...]", odmawiającą Spółce A (dalej jako skarżący, strona) prawa do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych oraz Fundusz Emerytur Pomostowych za okres maj 2020r.
W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że ZUS odmówił stronie prawa do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek za okres maj 2020 r., z uwagi na złożenie w dniu 2 lipca 2020 r. dokumentów rozliczeniowych za miesiąc maj 2020 r.
We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy strona wskazała, że zestaw deklaracji za miesiąc maj 2020 r. został przesłany do ZUS w dniu 15.06.2020 r. za pośrednictwem programu Płatnik.
Tymczasem organ w wyniku ponownej weryfikacji sprawy w zakresie zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek ustalił, że dokumenty rozliczeniowe (DRA i RCA datowane na 05.06.2020 r.) za miesiąc maj 2020 r. wpłynęły do ZUS w dniu 02.07.2020 r. Ewentualny proces weryfikacji, czy przetwarzania w Zakładzie, nie zmienia zapisów informatycznych odnośnie daty wpływu dokumentów do ZUS.
Mając na uwadze, iż termin na złożenie dokumentów rozliczeniowych, na podstawie których mogłoby nastąpić zwolnienie z opłacania składek, został ustawowo wyznaczony do 30 czerwca 2020 r., a dokumenty za miesiąc maj 2020 r. zostały złożone, dopiero dnia 02.07.2020 r. – organ nie znalazł podstaw prawnych, aby zmienić decyzję w zakresie odmowy prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek za maj 2020 r.
Powyższą decyzję w całości zaskarżyła strona, reprezentowana przez pełnomocnika – radcę prawnego, wnosząc o jej uchylenie w całości wraz z poprzedzającą ją decyzją organu I instancji oraz o zasądzenie na rzecz skarżących kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa radcy prawnego według norm przepisanych.
Zaskarżonej decyzji zarzucono:
- 1. naruszenie przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mającym istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, a mianowicie;
- - art. 7 k.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, a tym samym czynienie dowolnych ustaleń faktycznych i w rezultacie bezpodstawne przyjęcie, że skarżący dokumenty rozliczeniowe za miesiąc maj 2020 r. złożyli dopiero w dniu 2 lipca 2020 r., a nie 15 czerwca 2020 r. jak to wynika z programu Płatnik,
- - art. 77 § 1 k.p.a. poprzez niedopełnienie obowiązku wszechstronnego zebrania oraz rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całości materiału dowodowego w przedmiotowej sprawie, w szczególności poprzez niewyjaśnienie powodów, dla których organ przyjął, że dokumenty rozliczeniowe zostały złożone przez skarżących w dniu 2 lipca 2020 r. skoro z programu Płatnik wynika jednoznacznie, że zestaw deklaracji został przesłany za pośrednictwem tego programu w dniu 15 czerwca 2020 r., a organ do faktu tego w ogóle się nie odniósł w zaskarżonej decyzji,
- - art. 107 § 3 k.p.a. poprzez sporządzenie uzasadnienia decyzji z pominięciem wyjaśnienia powodów, dla których organ nie uwzględnił przy rozpoznawaniu sprawy przedstawionych przez skarżących zrzutów ekranu z programu Płatnik, z których wynika jednoznacznie, że zestaw deklaracji został przesłany za pośrednictwem tego programu w dniu 15 czerwca 2020 r., a organ do faktu tego w ogóle się nie odniósł.
- 2. naruszenie przepisów prawa materialnego, a mianowicie:
- - art. 31zo ust. 1a w zw. z art. 31zq ust. 3 i ust. 8 ustawy o COVID w zw. z art. 47 ust. 1 pkt. 3 u.s.u.s., poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, polegające na ustaleniu, że w przedmiotowej sprawie skarżący złożyli dokumenty rozliczeniowe w dniu 2 lipca 2020 r., podczas gdy termin ustawowo został wyznaczony do dnia 30 czerwca 2020 r., przy czym skarżący dowiedli, że dokumenty rozliczeniowe za miesiąc maj 2020 r. zostały złożone za pośrednictwem programu Płatnik już w dniu 15 czerwca 2020 r., toteż nie zachodziły podstawy do podjęcia decyzji odmawiającej zwolnienia z opłacania składek za miesiąc maj 2020 r., a co za tym idzie podstawy do utrzymania w mocy tejże decyzji na skutek ponownego rozpatrzenia sprawy.
W uzasadnieniu skargi wskazano, że skarżący złożyli dokumenty rozliczeniowe za maja 2020 r. za pośrednictwem programu Płatnik w dniu 15 czerwca 2020 r., a fakt ten został potwierdzony co najmniej w dniu złożenia wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, tj. w dniu 23 sierpnia 2020 r., kiedy skarżący przedstawili organowi zrzuty ekranu z programu Płatnik. Skarżący wyjaśnili wówczas, że zestaw deklaracji został utworzony, przekazany do ZUS, przetworzony i potwierdzony w dniu 15 czerwca 2020 r. Niemniej jednak organ w zaskarżonej decyzji nie odniósł się do dowodów przedstawionych przez skarżących.
Dodatkowo skarżący wskazali, że nie wnoszą o przeprowadzenie rozprawy w niniejszej sprawie.
W odpowiedzi na skargę organ, reprezentowany przez pełnomocnika, wniósł o oddalenie skargi oraz o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym. W uzasadnieniu wskazując, że zaprzecza, iż dokumenty rozliczeniowe za maj 2020r. wpłynęły do organu w dniu 15.06.2020 r., lecz nastąpiło to znacznie później tj. 02.07.2020r. Dokumenty na które powołuje się skarżący nie potwierdzają w ocenie organu ich wpływu do ZUS w dniu 15.06.2020r. Dokumenty te wpłynęły do ZUS w dniu 02.07.2020 r. i nie były wcześniej zatrzymywane do kontroli przez pracowników ZUS. Jeżeli nawet poddane byłyby weryfikacji (kontroli) to nie zmienia to zapisów informatycznych odnośnie daty wpływu dokumentów do ZUS. Na koncie płatnika zapisane są dokumenty za 5/2020 z datą wypełnienia 5.06.2020 r. Data ta nie jest datą wiążącą, ponieważ płatnik w polu: "Oświadczenie płatnika składek. Data wypełnienia.", może wpisać każdą wartość. Wiążąca jest data wpływu takich dokumentów do ZUS. A ta wskazuje, że był to 2.07.2020 r.
O wysłaniu dokumentów świadczy również Id wsadu: "[...]"+20200701"[...]"+OZ;1. Wsad jest numerem z programu PŁATNIK. Cyfry podkreślone dotyczą daty przekazania dokumentów do ZUS, w związku z czym nie możliwym jest przekazanie ich wcześniej, niż wskazuje wsad drogi elektronicznej. (Dowód: korespondencja e-mailowa pomiędzy pracownikami ZUS z dnia 17- 18.11.2020r.).
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 119 pkt. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019r. poz. 2325 ze zm., dalej jako p.p.s.a.) sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. W niniejszej sprawie obie strony wniosły o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.).
Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonej decyzji organu odwoławczego z punktu widzenia jej legalności, tj. zgodności tej decyzji z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a., wynika, że zaskarżona decyzja winna ulec uchyleniu wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.
Oceniając zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem stwierdzić należy, że decyzja ta narusza prawo.
Stosownie do treści art. 31zo ust. 1a ustawy o COVID płatnikowi składek przysługuje prawo do zwolnienia z opłacenia nieopłaconych należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych, należnych za okres maj 2020r., w wysokości 50% łącznej kwoty należności z tytułu składek wykazanych w deklaracji rozliczeniowej złożonej za dany okres, jeżeli był zgłoszony za ten okres jako płatnik składek:
- 1) przed dniem 1 lutego 2020 r. i na dzień 29 lutego 2020 r.,
- 2) w okresie od dnia 1 lutego 2020 r. do dnia 29 lutego 2020 r. i na dzień 31 marca 2020 r.,
- 3) w okresie od dnia 1 marca 2020 r. do dnia 31 marca 2020 r. i na dzień 30 kwietnia 2020 r.
- - zgłosił do ubezpieczeń społecznych od 10 do 49 ubezpieczonych.
W myśl art. 31 zq ust. 3 ustawy o COVID, warunkiem zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo, jest przesłanie deklaracji rozliczeniowych lub imiennych raportów miesięcznych należnych za marzec, kwiecień i maj 2020 r. nie później niż do dnia 30 czerwca 2020 r., chyba że płatnik składek zwolniony jest z obowiązku ich składania.
Na podstawie zaś art. 47 ust. 1 pkt 3 u.s.u.s. płatnik składek przesyła w tym samym terminie deklarację rozliczeniową, imienne raporty miesięczne oraz opłaca składki za dany miesiąc nie później niż do dnia 15 następnego miesiąca, jeśli nie jest osobą fizyczną opłacającą składkę wyłącznie za siebie oraz nie jest jednostką budżetową i samorządową zakładów budżetowych.
W niniejszej sprawie spór dotyczy daty złożenia dokumentów rozliczeniowych za maj 2020 r. do organu. W ocenie organu wyrażonej w zaskarżonej decyzji strona skarżąca złożyła je po terminie tj. w dniu 2 lipca 2020 r. Tymczasem skarżący twierdzą, że deklaracje złożyli w dniu 15 czerwca 2020 r. za pośrednictwem programu Płatnik.
Oceniając powyższe wskazać należy, że zarówno w decyzji I jaki i II instancji organ nie wskazał w ogóle na podstawie jakich konkretnie źródeł dowodowych ustalił, że dokumenty wpłynęły do organu 2 lipca 2020 r. Organ wskazał jedynie na datę 2 lipca 2020 r. nie uzasadniając dlaczego przyjął taką datę i to w sytuacji, gdy skarżący twierdził, że data przyjęta przez organ jest błędna. Cała argumentacja organu w tym zakresie zawarta w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji sprowadza się do następującego stwierdzenia: "W wyniku ponownej weryfikacji sprawy w zakresie zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek ustalono, że dokumenty rozliczeniowe (DRA i RCA datowane na 05.065.2020 r.) za miesiąc maj 2020 r. wpłynęły do ZUS w dniu 02.07.2020 r."
Tymczasem podkreślić należy, że zarówno skarżący, jak i Sąd nie mają obowiązku poszukiwania tych informacji w celu sprawdzenia prawidłowości działania organu.
Obowiązkiem organu było prawidłowe uzasadnienie podjętego rozstrzygnięcia. Należy zauważyć, że zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a. uzasadnienie faktyczne decyzji zawiera w szczególności wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Uzasadnienie faktyczne i prawne jest ważnym elementem decyzji, bowiem przedstawia tok rozumowania organu, który doprowadził do wydanego rozstrzygnięcia. Prawidłowo zredagowane uzasadnienie wymaga logicznego i czytelnego przedstawienia przez organ swojego stanowiska. Poprawne pod względem merytorycznym uzasadnienie ma kluczowe znaczenie dla realizacji zasady przekonywania wyrażonej w art. 11 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem organ administracji jest zobowiązany do wyjaśnienia stronom zasadności przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy, aby w miarę możliwości doprowadzić do wykonania decyzji bez stosowania środków przymusu.
Istotą tej zasady jest to, by każdy uczestnik postępowania był przekonany, że bierze udział w rzetelnie prowadzonym procesie, i że jeżeli zapadło negatywne rozstrzygnięcie, to przyczyną tego są istotne powody (por. wyrok SN z dnia 16 lutego 1994 r., III ARN 2/94).
Zdaniem Sądu organ naruszył powyższe przepisy, ponieważ zaskarżona decyzja nie zawiera należytego uzasadnienia. Organ nie wskazał bowiem na podstawie jakich dowodów ustalił datę złożenia dokumentów rozliczeniowych przez stronę. Dodatkowo w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, jak również w poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, organ nie odniósł się do argumentacji przedstawionej przez stronę skarżącą.
W rezultacie motywy podjętego przez organ rozstrzygnięcia są nieczytelne.
Tymczasem naruszenie prawa wystąpi, gdy w istotnej dla strony sprawie staje się ona adresatem rozstrzygnięcia opatrzonego niejasnym i lakonicznym uzasadnieniem. Nie jest przy tym rolą sądu administracyjnego wyręczanie organu w uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia. To na organie spoczywa obowiązek prawidłowego uzasadnienia decyzji.
Za niewystarczające i spóźnione w tym zakresie należy uznać zawarte w odpowiedzi na skargę wyjaśnienia organu wskazujące, że na koncie płatnika zapisane są dokumenty za 5/2020 z datą wypełnienia 5.06.2020 r. Data ta nie jest datą wiążącą, ponieważ płatnik w polu: "Oświadczenie płatnika składek. Data wypełnienia.", może wpisać każdą wartość. Wiążąca jest data wpływu takich dokumentów do ZUS. A ta wskazuje, że był to 2.07.2020 r. O wysłaniu dokumentów świadczy również Id wsadu: "[...]"+20200701 "[...]"+OZ;1. Wsad jest numerem z programu PŁATNIK. Cyfry podkreślone dotyczą daty przekazania dokumentów do ZUS, w związku z czym nie możliwym jest przekazanie ich wcześniej, niż wskazuje wsad drogi elektronicznej. O czym świadczy korespondencja e-mailowa pomiędzy pracownikami ZUS z dnia 17- 18.11.2020r.
Podkreślić przy tym trzeba, że jak wynika z art. 134 p.p.s.a sąd administracyjny wydaje wyrok na podstawie akt sprawy, a zatem kontroluje legalność danego aktu na datę jego podjęcia, stąd też późniejsze uzupełnianie jego uzasadnienia w odpowiedzi na skargę nie może odnieść oczekiwanego przez organ skutku.
Zatem próba uzasadnienia wydanej decyzji w piśmie procesowym, jakim jest odpowiedź na skargę, złożonym po zakończeniu postępowania administracyjnego, nie może zastąpić uzasadnienia rozstrzygnięcia określonego w art. 107 § 3 k.p.a. Pismo procesowe nie może "uzupełniać" zaskarżonej decyzji przez zamieszczenie w nim rozważań i ocen, które winny zostać zawarte w uzasadnieniu faktycznym i prawnym tej decyzji. W odpowiedzi na skargę organ orzekający winien odnieść się do podniesionych w niej zarzutów, a nie dokonywać brakujących ustaleń. (por. wyrok WSA w Warszawie z 21 grudnia 2009r., VI SA/Wa 1108/09).
Tym samym odpowiedź na skargę nie może, jako pismo procesowe, być traktowana jako "aneks" do decyzji, gdyż należy już do postępowania sądowoadministracyjnego, a nie administracyjnego. W odpowiedzi na skargę organ orzekający może jedynie odnieść się do podniesionych w niej zarzutów, a nie dokonywać brakujących ustaleń faktycznych lub ocen prawnych (art. 54 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2018 r. poz. 1302, dalej jako p.p.s.a.).
W rezultacie Sąd uznaje za zasadne zarzuty skargi dotyczące naruszenia przepisów postępowania tj. art. 7, 77 § 1, 107 § 3 k.p.a., gdyż motywy podjętego przez organ rozstrzygnięcia są nieczytelne.
Z uwagi na powyższe stwierdzone uchybienie, Sąd nie jest w stanie odnieść się do zarzutu naruszenia prawa materialnego. Subsumpcja przepisów prawa materialnego może być dokonana po prawidłowym przedstawieniu stanu faktycznego, którego w niniejszym przypadku nie dokonano. Ponownie rozpatrując sprawę organ usunie stwierdzone uchybienia i wyda decyzję zawierającą prawidłowe uzasadnienia faktyczne i prawne. Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., Sąd uchylił zaskarżoną decyzję.
O zwrocie kosztów postępowania orzeczono, o zwrocie kosztów postępowania w oparciu o art. 200, art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz.U.2018.265), na który składa się wynagrodzenie pełnomocnika w kwocie 480 zł i 17 zł opłaty skarbowej od złożonego pełnomocnictwa.