Uzasadnienie
K. J., wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skargę, na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, z dnia "[...]" w przedmiocie przyznania płatności rolnośrodowiskowej w pomniejszonej wysokości na rok 2013.
Wnioskiem z dnia 24 listopada 2014 r. złożonym na urzędowym formularzu PPF skarżąca zwróciła się o zwolnienie od kosztów sądowych.
Ze złożonego przez skarżącą formularza wniosku o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, iż prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem M. J. i trójką małoletnich dzieci. Oświadczyła, że uzyskuje dochody z umowy o pracę w wysokości 1.286 zł, zaś mąż z tytułu renty inwalidzkiej otrzymuje dochód w kwocie 727 zł. Wyjaśniła, że nie posiada majątku. W uzasadnieniu wniosku wskazała, że z całą rodziną zajmują jeden pokój w domu stanowiącym własność jej ojca. Dzieci są w wieku szkolnym, dodatkowo uczą się w szkole muzycznej. Podkreśliła, że ponosi wysokie koszty związane z utrzymaniem rodziny, w związku z powyższym wnosi o zwolnienie od kosztów sądowych.
Pismem z dnia 28.11.2014 r. skarżąca na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r., poz. 270 ze zm. dalej cyt. jako "p.p.s.a."), wezwana została do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy, poprzez złożenie dodatkowych oświadczeń i przedłożenie dokumentów źródłowych w zakresie okoliczności dotyczących jej stanu majątkowego, które mogą mieć wpływ na ocenę zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy. Wezwanie doręczono wnioskodawczyni w dniu 2 grudnia 2014 r.
Do dnia rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżąca nie przedstawiła dodatkowych oświadczeń jak i nie przedstawiła dokumentów źródłowych.
Referendarz sądowy zważył, co następuje
Na wstępie należy zaznaczyć, że skarżąca składając wniosek o prawo pomocy, wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.
Zgodnie z art. 245 § p.p.s.a.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.), w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).
Zauważyć należy, że o przyznaniu prawa pomocy przesądza zatem przesłanka zobiektywizowana, o czym świadczy słowo "wykazanie", które nakłada na stronę nie tylko powinność uprawdopodobnienia ale więcej, formułuje obowiązek wskazania przez nią obiektywnie zaistniałych przesłanek stanu rzeczywistego (por. P. Dobosz, Procedury administracyjne, model sądownictwa administracyjnego a "prawo pomocy" [w:] praca zbiorowa pod red. J. Stelmasiaka, J. Niczyporuka, S. Fundowicza, Polski model sądownictwa administracyjnego, Oficyna Wydawnicza VERBA s. c., Lublin 2003, s. 120). Oznacza to, że inicjatywa dowodowa w stosunku do okoliczności, z których strona wnioskująca zamierza wywieść skutki prawne leży po stronie wnioskodawcy, a nie rozpoznającego wniosek. Nie budzi zatem wątpliwości, że rozstrzygnięcie wniosku zależy od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (por.: J. P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wyd. Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, s. 319).
Obowiązkiem strony jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Brak jest prawnych podstaw do prowadzenia z urzędu postępowania w sprawie sytuacji majątkowej wnioskodawcy, jeżeli on sam nie wykaże istnienia przesłanek uzasadniających uwzględnienie żądania prawa pomocy. Sąd (referendarz sądowy) nie jest wobec tego zobowiązany do prowadzenia jakichkolwiek dochodzeń w sytuacji, gdy przedstawione przez stronę dane uniemożliwiają pełną ocenę jej stanu majątkowego, albo gdy nie są one do końca jasne.
Odnosząc powyższe uregulowania do przedmiotowej sprawy, należy stwierdzić, że skarżąca nie udowodniła w sposób przekonujący, aby znajdowała się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W pierwszej kolejności, należy stwierdzić, że skarżąca na druku urzędowego formularza PPF wykazała, że pięcioosobowa rodzina utrzymuje się z dochodów w wysokości 2013 zł. W uzasadnieniu wniosku wyjaśniła jedynie, że w związku z wysokimi kosztami utrzymania nie posiada środków finansowych na opłacenie kosztów sądowych. Skarżąca nie przedłożyła żadnych informacji na temat rodzaju czy też wysokości ponoszonych wydatków. Nie przestawiła również rachunków potwierdzających zarówno fakt jak i wysokość ponoszonych wydatków, do czego została wezwana pismem z dnia 28.11.2014 r. W takiej sytuacji, rozpoznający wniosek referendarz sądowy, nie miał możliwości ocenić, czy w związku z koniecznością ponoszenia niezbędnych i koniecznych dla utrzymania wydatków skarżąca nie ma środków na opłacenie kosztów sądowych, a tym samym czy spełnia przesłanki do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.
Podkreślić należy, że przyznanie prawa pomocy jest możliwe tylko i wyłącznie w sytuacji wyczerpującego przedstawienia informacji dotyczącej sytuacji materialnej strony, zawierającej przede wszystkim dokładne dane dotyczące wysokości otrzymywanych dochodów i to niezależnie od ich źródła, które w zestawieniu z ponoszonymi wydatkami na konieczne utrzymanie umożliwiają dokonanie oceny, czy stronę stać na poniesienie kosztów postępowania bez uszczerbku dla swojego utrzymania.
Dodatkowo stwierdzić należy, że wnioskodawczyni pomimo wezwania nie nadesłała wyciągów i wykazów z posiadanych rachunków bankowych, nie złożyła również oświadczenia o nie posiadaniu rachunków bankowych. W tym stanie rzeczy brak jest odpowiedniego materiału, który pozwoliłby na dokonanie dokładnej analizy stanu środków finansowych, zgromadzonych przez stronę skarżącą na ewentualnie posiadanym przez nią rachunku bankowym. Analiza tego rodzaju dokumentów umożliwiałaby również ustalenie np. sposobu gospodarowania posiadanymi przez skarżącą środkami finansowymi, co jest ważne dla ustalenia czy strona ewentualnie miała możliwość zaoszczędzić konieczne środki pieniężne na koszty sądowe. Wskazywałaby również na rodzaj i wysokość kosztów, które skarżąca ponosi.
Co więcej, nie przedłożenie takiego dokumentu bankowego, pozbawia możliwości oceny rzeczywistych zdolności płatniczych skarżącej i to niezależnie od tego, że ostatecznie może okazać się, że na posiadanych rachunkach bankowych nie zgromadziła ona znacznych środków pieniężnych (por. postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 25 maja 2010 r., II SAB/Ol 20/10, LEX 668164). Podkreślić należy, że nieprzedłożenie wyciągów z rachunków bankowych powoduje wątpliwości, co do wiarygodności składanych oświadczeń, a tym samym uniemożliwia uwzględnienie wniosku. Rozpoznając wniosek skarżącj w kontekście przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy bada się całokształt sytuacji życiowej w jakiej znajduje się strona. W przedmiotowej sprawie, rozpoznający wniosek referendarz sądowy, nie miał możliwości zbadać pełnej sytuacji materialnej wnioskodawczyni.
Skarżąca nie przestawiła również innych oświadczeń jak i dokumentów źródłowych, bez których rozpoznanie wniosku stało się niemożliwe. Podkreślić należy, że skarżąca została wezwana do przedstawienia wyjaśnień odnośnie prowadzonej przez nią działalności rolniczej. Na podstawie akt administracyjnych załączonych do sprawy ustalono bowiem, że skarżąca prowadziła działalność rolniczą, w ramach której m.in. w 2013 r. dokonała inwestycji w maszyny rolnicze, posiadała również stado bydła. Na dzień składania wniosku strona zaś oświadczyła, że nie posiada żadnych nieruchomości i ruchomości. W tym kontekście koniecznym stało się wyjaśnienie jaki tytuł posiada ewentualnie posiadała skarżąca do gruntów, na których prowadziła działalność rolniczą. Istotne też dla rozpoznania wniosku było czy skarżąca posiada nabyte w 2013 maszyny rolnicze czy też nie i czy ewentualnie uzyskane ze sprzedaży tych składników majątku środki pieniężne mogły stanowić źródło, z których mogły być sfinansowane koszty sądowe.
Mając na uwadze powyższe należy uznać, że skarżąca przedstawiła swą sytuację w sposób selektywny i nierzetelny, niepozwalający na stwierdzenie czy spełnia warunki do przyznania prawa pomocy. Uwzględniając fakt, iż przyznanie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym, jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe stwierdzono, że strona nie przedstawiając ww. danych nie wykazała tym samym, czy spełnia ustawowe przesłanki skutkujące uwzględnieniem jej wniosku.
Mając na uwadze przedstawione wyżej okoliczności referendarz sądowy, na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.