Uzasadnienie
W związku z zamiarem złożenia skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 15 marca 2017r. oddalającego skargę A, R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, skarżący zwolniony uprzednio od kosztów sądowych (postanowienie z dnia 17 stycznia 2017r.), zwrócił się o ustanowienie dla niego radcy prawnego.
Z oświadczenia wnioskodawcy zawartego w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy (PPF) wynikało, że prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Uzyskuje dochód z najmu w wysokości 300 zł (umowa od stycznia do końca czerwca 2017r.). Skarżący jest właścicielem nieruchomości rolnej o powierzchni 1,71 ha, na której znajduje się 10 budynków do kapitalnego remontu albo do rozbiórki, obciążonej wysoką hipoteką. Nie posiada inwentarza jak również maszyn rolniczych. Nie zna szacunkowej wartości posiadanej nieruchomości. Utrzymuje się z dochodu z tytułu najmu, pożyczek, które udziela mu jego brat, z dochodów z tytułu sprzedaży złomu.
Skarżący wskazał, że nie prowadzi pozarolniczej działalności. Nieruchomość nie przynosi żadnego dochodu, jedynie same straty. Wymaga kosztownego remontu, na który nie stać skarżącego. Miesięczne wydatki skarżącego to opłata za energię - 150 zł, ubezpieczenie w KRUS - 133 zł., na mieszkanie 150 zł, na wyżywienie 150 zł, na wodę 20 zł. Na leczenie, lekarstwa, rehabilitację nie wydatkuje żadnych środków z uwagi na ich brak. Posiada niespłacone zobowiązania podatkowe wobec gminy, niespłacone pożyczki wobec brata, który pomaga mu w utrzymaniu. Nie posiada oszczędności. Zamieszkuje w mieszkaniu, którego właścicielami są nieżyjący rodzice.
Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie postanowieniem z dnia 14 czerwca 2017r. odmówił skarżącemu pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego. Brak danych co do rzeczywistej sytuacji materialnej i finansowej skarżącego uniemożliwiają zweryfikowanie oświadczeń wnioskodawcy w zakresie jego rzeczywistej sytuacji materialnej, a tym samym ocenę jego faktycznych zdolności płatniczych. Oświadczenie niepełne oraz takie, które budzi wątpliwości nie może stanowić podstawy przyznania prawa pomocy. Prawo pomocy jest bowiem instytucją wyjątkową i jako taka powinno być stosowne tylko w stosunku do osób, które w sposób nie budzący wątpliwości wykazały, że spełniają przesłanki do jego otrzymania, czego w warunkach niniejszej sprawy skarżący nie uczynił. Sąd (referendarz sądowy) nie ma obowiązku prowadzenia dochodzeń w sytuacji, gdy wnioskodawca uchyla się od podania stosownych danych umożliwiających pełną ocenę jego sytuacji majątkowej oraz możliwości finansowych, bądź też gdy dane przedłożone przez skarżącego po prostu nie są wystarczające.
W ocenie referendarza sądowego zestawienie tych informacji z wartością należnych kosztów sądowych w przedmiotowej sprawie, przemawia za uznaniem, iż brak jest podstaw do przyznania prawa pomocy ww wnioskowanym zakresie.
Na powyższe postanowienie skarżący wniósł sprzeciw. Wskazał, że znajduje się w bardzo trudnej sytuacji materialne i życiowej i nie jest w stanie ponieść wydatków związanych z ustanowieniem radcy prawnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje
Stosownie do treści art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.: Dz. U. z 2016r., poz. 718, dalej jako: p.p.s.a.), m. in. od postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy strona albo adwokat, radca prawny, doradca podatkowy lub rzecznik patentowy mogą wnieść do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego sprzeciw w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia zarządzenia lub postanowienia. W takiej sytuacji, tj. rozpatrując sprzeciw od takowego postanowienia sąd- jak stanowi art. 260 § 1 p.p.s.a. - wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Wniesienie sprzeciwu od rzeczonego postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność.
Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. (§ w/w przepisu). Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym. (§ 3 tegoż przepisu). Wobec powyższego art. 260 § 2 p.p.s.a. stanowi wyjątek od zasady określonej w art. 167a § 2-3 p.p.s.a., że sąd rozpoznający sprzeciw działa jako sąd pierwszej instancji. W komentowanej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny działa jako sąd drugiej instancji stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu.
Mając na uwadze okoliczności niniejszej sprawy uznać należy, że wnioskodawca wykazał, iż znajduje się w sytuacji materialnej kwalifikującej go do przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego.
Z informacji zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że skarżący nie posiada stałego dochodu, utrzymuje się ze sporadycznego zbierania złomu, ziół i ślimaków oraz niewielkich kwot uzyskiwanych w formie pożyczki od brata mieszkającego za granicą. Sytuacja finansowa skarżącego jest zatem na tyle trudna, że nie będzie on w stanie samodzielnie ponieść wydatków związanych z ustanowieniem radcy prawnego. Sam zaś fakt posiadania domu i gospodarstwa nie może świadczyć o tym, że skarżący jest w stanie ponieść te koszty.
Mając na uwadze analizę dokumentów i sytuacji materialnej strony Sądu doszedł do przekonania, iż skarżący wykazał, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie kosztów postępowania i na podstawie art. 246 § 2 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z art. 260 § 1 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.