Uzasadnienie
Skarga C. C. (dalej: "strona" lub "skarżący") dotyczy decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej: "organ" lub "ZUS") utrzymującej w mocy własną decyzję z dnia "[...]" w przedmiocie odmowy prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy oraz Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za maj 2020 r.
Z akt sprawy wynika, że strona złożyła dwa wnioski dotyczące zwolnienia z opłacania składek: w dniu 6 kwietnia 2020 r. jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą, opłacająca składki wyłącznie za siebie, wniosek dotyczył okresu od marca do maja 2020 r., a także w dniu 17 czerwca 2020 r. jako płatnik składek, który ma zgłoszonych do ubezpieczeń społecznych innych ubezpieczonych, wniosek dotyczył maja 2020 r. Pierwszy wniosek został załatwiony pozytywnie dla strony, zaś przedmiotem sprawy rozpatrywanej przez Sąd jest decyzja odmawiająca zwolnienia z opłacania składek, wydana na podstawie drugiego wniosku.
Z zaskarżonej decyzji wynika, że przyczyną odmowy uwzględnienia wniosku jest brak, na dzień 29 lutego 2020 r., zgłoszenia przez stronę do ubezpieczeń społecznych innych ubezpieczonych. Jako podstawę prawną odmowy wskazano art. 31zo ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374 ze zm., dalej: "ustawa COVID-19").
W skardze wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia oraz o zasądzenie kosztów postępowania sądowego.
Zarzucono naruszenie art. 31zo ust. 1 ustawy COVID-19 przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie z uwagi na to, że skarżący spełnił wszystkie przewidziane w tym przepisie warunki.
Zawnioskowano też o przeprowadzenie dowodu z dokumentów dołączonych do skargi, na poparcie stanowiska przedstawionego w skardze. Są to kopie dokumentów składających się na akta sprawy, a także kopie dokumentów ubezpieczeniowych skarżącego jako płatnika składek zatrudniającego pracownika.
Ponadto zawnioskowano o przeprowadzenie rozprawy.
W uzasadnieniu skargi wskazano, że od 1 maja 2020 r. skarżący zatrudniał jednego pracownika, wobec czego 17 czerwca 2020 r. złożył ponowny wniosek o zwolnienie z opłacania składek za maj 2020 r. jako płatnik. Skarżący wyjaśnił też, że złożył także kolejny, trzeci wniosek w dniu 29 czerwca 2020 r. za maj 2020 r. Organ zwolnił skarżącego ze składek za maj 2020 r., lecz jedynie w zakresie jego własnego ubezpieczenia, zaś odmówił zwolnienia za ten okres w odniesieniu do składek za pracownika.
Skarżący kwestionuje stanowisko ZUS oparte na uznaniu, że zwolnienie nie przysługuje z uwagi na brak zatrudnienia pracowników na dzień 29 lutego 2020 r. oraz na nieuwzględnieniu tego, że w późniejszym okresie (1 maja 2020 r.) skarżący zatrudnił jedną osobę.
Według skarżącego przepis art. 31zo i następne ustawy COVID-19 nie przewidują przyjmowanego przez ZUS warunku udzielenia zwolnienia. Przepis art. 31zo pkt 1 ustawy COVID-19 miał inne brzmienie 6 kwietnia 2020 r. (dzień złożenia pierwszego wniosku) oraz 17 czerwca 2020 r. (dzień złożenia drugiego wniosku). W ocenie skarżącego po ww. zmianie przepis upoważniał go do uzyskania zwolnienia.
Dodatkowo skarżący wytknął organowi, że zwalniając go ze składki za maj 2020 r. (składki skarżącego), przyznał także zwolnienie w zakresie składki na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, nienależnych za samego skarżącego, lecz związanych z wynagrodzeniem pracownika zatrudnionego w maju 2020 r., co świadczy o niekonsekwencji organu.
Końcowo zarzucono lakoniczność uzasadnienia zaskarżonej decyzji i brak powołania przepisów stanowiących podstawę odmowy przyznania zwolnienia.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko, a ponadto zawnioskował o rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje
Sprawa została rozpatrzona na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs[4] ust. 3 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r. poz. 1842 ze zm.). Z przepisu tego wynika, że przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. Rozpatrzenie sprawy zostało poprzedzone poinformowaniem stron postępowania o możliwości składania, do dnia wyznaczonego posiedzenia niejawnego, pism procesowych w sprawie.
Zgodnie zaś z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz. U. z 2021 r., poz. 137) oraz art. 134 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), sąd administracyjny dokonuje kontroli zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Naruszenia prawa, stanowiące podstawę do uwzględnienia skargi na decyzję, zostały wymienione w art. 145 § 1 p.p.s.a. W ocenie Sądu, opisanych w tym przepisie naruszeń prawa nie można jednak przypisać organowi prowadzącemu postępowanie w sprawie zakończonej zaskarżoną do tutejszego Sądu decyzją.
Materialnoprawną podstawą wydania zaskarżonej decyzji był przepis art. 31zo ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych w brzmieniu obowiązującym na dzień złożenia wniosku wszczynającego postępowanie administracyjne (t.j. Dz. U. poz. 374 z późn. zm.). Jak zauważono w skardze, przepis ten ulegał zmianom.
I tak, na dzień złożenia przez skarżącego wniosku z 6 kwietnia 2020 r. w art. 31zo ust. 1 ww. ustawy przewidziano, że "na wniosek płatnika składek, który na dzień 29 lutego 2020 r. zgłosił do ubezpieczeń społecznych mniej niż 10 ubezpieczonych, zwalnia się z obowiązku opłacenia nieopłaconych należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych, należne za okres od dnia 1 marca 2020 r. do dnia 31 maja 2020 r., wykazanych w deklaracjach rozliczeniowych złożonych za ten okres, jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek przed dniem 1 lutego 2020 r.".
Zaś na dzień złożenia wniosku z 17 czerwca 2020 r. przepis powyższy przyjął następujące brzmienie, wynikające z art. 73 pkt 65 lit.a ustawy z dnia 16 kwietnia 2020 r. (Dz.U.2020.695) zmieniającej nin. ustawę z dniem 18 kwietnia 2020 r.: "na wniosek płatnika składek zwalnia się z obowiązku opłacania nieopłaconych należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych, należne za okres od dnia 1 marca 2020 r. do dnia 31 maja 2020 r., wykazanych w deklaracjach rozliczeniowych złożonych za ten okres, jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek:
- 1) przed dniem 1 lutego 2020 r. i na dzień 29 lutego 2020 r.,
- 2) w okresie od dnia 1 lutego 2020 r. do dnia 29 lutego 2020 r. i na dzień 31 marca 2020 r.,
- 3) w okresie od dnia 1 marca 2020 r. do dnia 31 marca 2020 r. i na dzień 30 kwietnia 2020 r.
- - zgłosił do ubezpieczeń społecznych mniej niż 10 ubezpieczonych."
Sąd nie podziela prezentowanego w skardze stanowiska, jakoby zmiana przepisu miała wpływ na prawo skarżącego do uzyskania zwolnienia z opłacania składek za maj 2020 r. za osobę zatrudnioną. Bowiem w obu zaprezentowanych wersjach przepisu uzależniono zwolnienie płatnika składek od zatrudnienia pracownika (zgłoszenia jako płatnik), przy czym w pierwszej przedstawionej wersji warunek zatrudnienia pracownika należało spełnić na dzień 29 lutego 2020 r., zaś w drugiej wskazano różne daty wymaganego zatrudnienia pracownika (zgłoszenia jako płatnik), obejmujące okres przed 1 lutego 2020 r. do 30 kwietnia 2020 r., a więc wcześniejszy niż 1 maja 2010 r., tj. dzień, w którym skarżący zatrudnił pracownika (dokonał zgłoszenia jako płatnik).
W ocenie Sądu treść przytoczonego przepisu ustawy COVID-19 wskazuje, że zgłoszenie pracowników do ubezpieczenia w terminach wskazanych w przepisie jest warunkiem przyznania zwolnienia z opłacania składek. Zgłoszenie dokonane po 30 kwietnia 2020 r. wyklucza możliwość przyznania zwolnienia. Powyższe wynika z literalnego brzmienia art. 31zo ust. 1 ustawy COVID-19.
W związku z powyższym Sąd nie dopatrzył się zarzucanego w skardze naruszenia tego przepisu przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, bowiem organ prawidłowo wykluczył skarżącego z kręgu adresatów omawianego zwolnienia, co wynika z niekwestionowanego przez skarżącego zgłoszenia jako płatnik składek po terminach wskazanych w art. 31zo ust. 1 ustawy COVID-19, wśród których ostatnim terminem był 30 kwietnia 2020 r. Wprawdzie w zaskarżonej decyzji wskazano na 29 lutego 2020 r., lecz zdaniem Sądu pozostaje to bez wpływu na ostateczny wynik sprawy, skoro okolicznością niekwestionowaną jest zgłoszenie do ubezpieczenia jako płatnik w związku z zatrudnieniem pracownika w dniu 1 maja 2020 r. Zatem także na 30 kwietnia 2020 r. skarżący nie spełnił przewidzianych w przepisie warunków zwolnienia. Bez wpływu na treść podjętego przez Sąd rozstrzygnięcia pozostaje podnoszona w skardze okoliczność zwolnienia skarżącego z jego składki za maj 2020 r. w zakresie składki na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, jak podniesiono w skardze, związanych z wynagrodzeniem pracownika zatrudnionego w maju 2020 r. Kontroli Sądu nie została bowiem poddana kwestia przyznanego skarżącemu zwolnienia z tytułu jego osobistych składek, lecz rozstrzygnięcie organu dotyczące skarżącego jako płatnika składek.
W kwestii zarzucanego lakonicznego uzasadnienia zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że wskazuje ono prawidłową podstawę materialnoprawną oraz zawiera niezbędne minimum treści, czyniąc tym samym zadość art. 107 § 3 k.p.a. Z uzasadnienia decyzji wynika bowiem na podstawie jakich okoliczności faktycznych i prawnych stwierdzono brak podstaw do przyznania zwolnienia. Skarżący nie kwestionuje ustaleń organu, że na 29 lutego 2020 r. nie był zgłoszony jako płatnik składek, podnosząc, że zatrudnił jedną osobę od 1 maja 2020 r.
Odnosząc się do wniosku dowodowego wskazać należy, że zgodnie z art. 106 § 3 p.p.s.a. sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Sąd postanowił nie uwzględnić wniosku skarżącego, bowiem załączone do skargi kopie dokumentów w przeważającej części stanowią kopie dokumentów znajdujących się w aktach administracyjnych, przekazanych Sądowi przez organ, a zatem znanych Sądowi. Zaś okoliczność zgłoszenia skarżącego jako płatnika składek w związku z zatrudnieniem od 1 maja 2020 r. pracownika nie była kwestionowana przez organ. Dlatego Sąd nie przeprowadził dowodu z przedłożonych kopii dokumentów.
W związku z powyższym skarga podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.