Wyrok WSA w Olsztynie z 22 lutego 2017 r., I SA/Ol 910/16

Sąd

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie

Rozpoznanie

w trybie uproszczonym w dniu 22 lutego 2017 r. na posiedzeniu niejawnym

Sprawa

sprawy ze skargi Spółki A na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia 1) Uchyla zaskarżone postanowienie, 2) Zasadza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej 100 (sto) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Skład

sędzia WSA Wiesława Pierechod przewodnicząca
sędzia WSA Ryszard Maliszewski sprawozdawca
sędzia WSA Wojciech Czajkowski

Uzasadnienie

I SA/OI 910/16

Skarżąca wniosła zażalenie na postanowienie w przedmiocie nadania decyzji nieostatecznej rygoru natychmiastowej wykonalności.

Ponadto złożyła wniosek o przywrócenie uchybionego terminu do wniesienia zażalenia. Wskazała, że do chwili sprostowania pouczenia zawartego w treści postanowienia Spółka nie miała pewności co do tego w jaki sposób zażalenie to powinna wnieść co świadczy o tym, że uchybienie terminowi nastąpiło z powodu istotnej wady pouczenia zawartego w omawianym postanowieniu, nie zaś z winy strony.

Brak właściwego pouczenia co do sposobu wniesienia zażalenia na postanowienie stanowi - jak ocenił to podatnik - wadę istotną mającą znaczny wpływ na sytuację procesową strony w postępowaniu podatkowym. Ze względu na rangę wskazanej wady pouczenia zawartej w postanowieniu organu z dnia 19 sierpnia 2016 r. w sprawie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności - nieostatecznej decyzji podatkowej, termin do wniesienia zażalenia powinien być liczony dopiero od daty usunięcia wady to jest od dnia 1 września 2016 r.. Wraz z wnioskiem o przywrócenie uchybionego terminu Podatnik złożył także zażalenie na postanowienie organu z dnia 19 sierpnia 2016 r. realizując w ten sposób obowiązek wynikający z treści art. 162 Ordynacji podatkowej.

Kolegium rozpatrując wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie nie uwzględniło wniosku. Kolegium wskazało na treść art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej. W razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Powodem uchybienia terminowi było - jak wskazała strona - błędne pouczenie o sposobie wniesienia zażalenia. W pouczeniu wskazano, że zażalenie wnieść należy za pośrednictwem Prezydenta Miasta O., zamiast Prezydenta Miasta "[...]". Prawidłowe pouczenie zostało wskazane w postanowieniu o sprostowaniu pouczenia i wskazania Prezydenta Miasta zamiast Prezydenta Miasta O. jako organu, do którego należało złożyć zażalenie.

Kolegium wskazało, że wada pouczenia zawarta w postanowieniu organu z dnia 19 sierpnia 2016 r. w żaden sposób nie uniemożliwiła Stronie wniesienia zażalenia w terminie 7 dni licząc od dnia doręczenia tego postanowienia - to jest do dnia 31 sierpnia 2016 r. włącznie. Nawet przy założeniu, że podatnik byłby nieświadomy, co do właściwości organu pośredniczącego w złożeniu zażalenia to zachowanie się tegoż podatnika zgodnie z pouczeniem prowadziłoby do skutecznego złożenia środka zaskarżenia. Wynika to wprost z treści art. 165 § 3 Ordynacji podatkowej mówiącego o tym, że datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi podatkowemu (.....). Prezydent Miasta O. jest niewątpliwie organem podatkowym, który byłby w takiej sytuacji zobowiązany do skorzystania z przepisu zawartego w art. 170 § 1 O.p. stanowiącego, że jeżeli organ podatkowy, do którego podanie wniesiono, jest niewłaściwy w sprawie, powinien niezwłocznie przekazać je organowi właściwemu, zawiadamiając o tym wnoszącego podanie. Na podstawie art. 170 § 2 O.p. podanie wniesione do organu niewłaściwego przed upływem terminu określonego przepisami prawa uważa się za wniesione z zachowaniem terminu. Wskazana regulacja gwarantowała zatem podatnikowi skuteczne wniesienie środka zaskarżenia. Dowody zebrane w niniejszej sprawie nie potwierdzają jednak także i tego, że podatnik nie miał wiedzy o tym do jakiego właściwego organu powinien nadać zażalenie. Wynika to z samego faktu oczekiwania przez podatnika na sprostowanie pouczenia zamieszczonego w postanowieniu. A zatem skarżąca miała wiedzę o tym, że środki zaskarżenia składane są za pośrednictwem organu, który wydał zaskarżony akt.

Zbędne oczekiwanie przez Podatnika na sprostowanie pouczenia mimo możliwości zrealizowania prawa do złożenia zażalenia w sposób wskazany w tym pouczeniu bądź wniesienia zażalenia za pośrednictwem organu, który był podatnikowi w rzeczywistości znany - jest w ocenie Kolegium działaniem zawinionym. Nie można zatem w tej sytuacji stwierdzić, że spełnione zostały przesłanki przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia. Kolegium rozpatrując niniejszą sprawę dokonało jej analizy także w aspekcie przepisów zawartych w art. 214 w związku z art. 219 Ordynacji podatkowej, z których to przepisów wynika, że błędne pouczenie w decyzji (w postanowieniu) co do prawa odwołania lub skargi do sądu administracyjnego albo brak takiego pouczenia - nie może stronie szkodzić. Wystąpienie skutku przewidzianego w art. 214 O.p. miałoby - w ocenie Kolegium - miejsce wówczas, gdyby zastosowanie się do pouczenia zawartego w postanowieniu miało negatywny wpływ na sytuację procesową tegoż Podatnika.

Tymczasem - jak wskazano to wyżej - wniesienie zażalenia za pośrednictwem organu podatkowego omyłkowo wskazanego w postanowieniu nie przyniosłoby negatywnych skutków a wręcz odwrotnie służyłoby zachowaniu terminu do wniesienia zażalenia. Mając na uwadze powyższe Kolegium stwierdziło, że nie zachodzą przesłanki przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia.

W skardze wniesionej do Sądu Spółka zarzuciła zaskarżonemu postanowieniu naruszenie przepisów prawa procesowego, a to art. 162 § 1 O.P. w zw. z art. 214 w zw. z art. 219 O.P. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że pomimo wadliwego pouczenia w postanowieniu Prezydenta Miasta z dnia 19 sierpnia 2016 r. w sprawie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji nieostatecznej Prezydenta Miasta z dnia 25 lutego 2013 r., co do prawa jego zaskarżenia przez skarżącą i wniesienia przez nią zażalenia w terminie 7 dni od dnia doręczenia jej postanowienia zawierającego sprostowanie ww. pouczenia, ponosi ona winę uchybienia terminowi do wniesienia zażalenia na postanowienie z dnia 19 sierpnia 2016 r..

W związku z powyższym wniosła o: uchylenie postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]", nr "[...]", w całości, oraz zasądzenie na rzecz Skarżącej od Samorządowego Kolegium Odwoławczego zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.

Jednocześnie, z uwagi na wniesienie przez Skarżącą skargi do tut. Sądu na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]", stwierdzającego uchybienie przez skarżącą terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Prezydenta Miasta z dnia 19 sierpnia 2016 r., na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. wniosła o zawieszenie niniejszego postępowania do czasu rozstrzygnięcie tej sprawy.

W uzasadnieniu skarżąca wskazała, że do chwili sprostowania pouczenia zawartego w treści postanowienia Spółka nie miała pewności co do tego w jaki sposób zażalenie to powinna wnieść co świadczy o tym, że uchybienie terminowi nastąpiło z powodu istotnej wady pouczenia zawartego w omawianym postanowieniu, nie zaś z winy strony. W ocenie skarżącej art. 217 § 1 pkt 6 Ordynacji podatkowej stanowi, że poprawne pouczenie adresata wydanego postanowienia w kwestii zażalenia stanowi jeden z obligatoryjnych elementów postanowień wydawanych w postępowaniu podatkowym. Z uwagi na jego istotne znaczenie pouczenie to nie może być - w ocenie strony - sanowane w trybie art. 215 § 1 w związku z art. 219 Ordynacji podatkowej, to jest w drodze przewidzianej w tych przepisach instytucji sprostowania decyzji podatkowej (w niniejszym przypadku postanowienia). Brak właściwego pouczenia co do sposobu wniesienia zażalenia na postanowienie stanowi - jak ocenił to podatnik - wadę istotną mającą znaczny wpływ na sytuację procesową strony w postępowaniu podatkowym. Ze względu na rangę wskazanej wady pouczenia zawartej w postanowieniu organu z dnia 19 sierpnia 2016 r. w sprawie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności - nieostatecznej decyzji podatkowej, termin do wniesienia zażalenia powinien być liczony dopiero od daty usunięcia wady to jest od dnia 1 września 2016 r. Wraz z wnioskiem o przywrócenie uchybionego terminu skarżąca złożyła także zażalenie na postanowienie organu z dnia 19 sierpnia 2016 r. realizując w ten sposób obowiązek wynikający z treści art. 162 Ordynacji podatkowej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 – 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2016 r. poz. 1066), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę zgodności z prawem działalności administracji publicznej, która w myśl art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718, ze zm., oznaczana dalej jako p.p.s.a.) odbywa się na zasadach określonych w przepisach tej ustawy. W ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 p.p.s.a. sąd uprawniony jest do badania, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.), zaś jedynym ograniczeniem w tym zakresie jest zakaz przewidziany w art. 134 § 2 p.p.s.a. Orzekanie w granicach sprawy (art. 135 p.p.s.a.) oznacza sprawę będącą przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność, jako pochodną określonego stosunku administracyjnoprawnego i odbywa się z uwzględnieniem ówcześnie obowiązujących przepisów prawa.

W myśl art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.).

Sąd podzielił zarzut Spółki w przedmiocie naruszenia przepisów prawa procesowego, a to art. 162 § 1 O.p. w zw. z art. 214 w zw. z art. 219 O.p. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że pomimo wadliwego pouczenia w postanowieniu Prezydenta Miasta z dnia 19 sierpnia 2016 r. w sprawie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji nieostatecznej Prezydenta Miasta z dnia 25 lutego 2013 r., co do prawa jego zaskarżenia przez skarżącą i wniesienia przez nią zażalenia w terminie 7 dni od dnia doręczenia jej postanowienia zawierającego sprostowanie ww. pouczenia, ponosi ona winę uchybienia terminowi do wniesienia zażalenia na postanowienie z dnia 19 sierpnia 2016 r.

W kontekście poczynionych ustaleń faktycznych, które są bezsporne, zaistniały przesłanki przewidziane w art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej. W razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Na okoliczności związane z błędnym pouczeniem zwrócił uwagę Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 25 listopada 2016 r., sygn. akt I FSK 1351/16. "Przy ocenie przesłanki braku zawinienia, będącej warunkiem koniecznym przywrócenia terminu do dokonania przez stronę spóźnionej czynności w postępowaniu administracyjnym, ma znaczenie okoliczność, czy przyczyną uchybienia terminu jest wyłącznie zachowanie samej strony, czy również postępowanie organu, mogące wprowadzić stronę w błąd".

Instytucja przywrócenia terminu w postępowaniu podatkowym nie opiera się na wykazaniu, lecz na uprawdopodobnieniu braku winy w uchybieniu terminu. Zważywszy natomiast na niewątpliwy błąd organu pierwszej instancji, w przedmiocie wadliwego pouczenia, to należy uznać, że następstwo powyższej przesłanki w niniejszej sprawie zostało uprawdopodobnione. Przy ocenie przesłanki braku zawinienia, będącej warunkiem koniecznym przywrócenia terminu do dokonania przez stronę spóźnionej czynności w postępowaniu administracyjnym, ma znaczenie okoliczność, czy przyczyną uchybienia terminu jest wyłącznie zachowanie samej strony, czy również postępowanie organu, mogące wprowadzić stronę w błąd (por. wyrok NSA z 16 października 2015 r., II GSK 1871/14, www.orzecznia.nsa.gov.pl).

Sąd uznał zatem za zasadny zarzut naruszenia art. 162 § 1 O.p., gdyż niewłaściwa ocena wystąpienia przesłanki uprawdopodobnienia niezawinionego działania strony miała istotny wpływ na wynik sprawy.

Na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. skarga podlega uwzględnieniu, gdyż w rozpoznawanej sprawie zaistniały przesłanki przewidziane w art. 162 § 1 O.p., gdyż strona skarżąca uprawdopodobniła brak winy w uchybieniu terminu. Brak było podstaw do zawieszenia postępowania na podstawie art. 125 § 1 pkt 1) p.p.s.a.. Rozstrzygnięcie niniejszej tej sprawy nie jest uzależnione od wyniku postępowania sądowoadministracyjnego w przedmiocie uchybienia przez skarżącą terminu do wniesienia przedmiotowego zażalenia. O kosztach postępowania rozstrzygnięto na art. 200, 205 i 209 p.p.s.a..