Uzasadnienie
Przedmiotem skargi A. G. jest decyzja Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu z [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych.
W związku z tym skarżąca na etapie wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu zobowiązana jest - zgodnie z postanowieniami § 2 ust. 3 pkt 12 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, 2193) – do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 500 zł. Na dalsze koszty jakie mogą mieć miejsce w przedmiotowej sprawie składają się opłata kancelaryjna za sporządzenie uzasadnienia wyroku – stosownie do zapisów § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych (Dz. U. Nr 221, poz. 2192) - w kwocie 100 zł oraz wpis od skargi kasacyjnej w kwocie 250 zł (§ 3 rozporządzenia w sprawie wysokości oraz szczególnych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi).
W skutek rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych referendarz sądowy postanowieniem z 9 marca 2010 r. zwolnił skarżącą z kosztów sądowych w całości.
Następnie skarżąca na, sporządzonym w dniu 10 lipca 2010 r., urzędowym formularzu, o którym mowa w art. 257 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270) –zwanej dalej ustawą, zwróciła się o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata.
Odnośnie swojej sytuacji rodzinnej, majątku i dochodach skarżąca oświadczyła, iż źródłem miesięcznych dochodów jej i dzieci (syn – 26, córka – 21 lat) pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym jest renta rodzinna w wysokości 687,17 zł, dochody córki w kwocie 860,40 zł odbywającej staż do końca lipca 2010 r. oraz dochody syna z prac dorywczych w kwocie 200 zł (jak wskazała skarżąca, z powodu odbycia kary pozbawienia wolności syn ma duże problemy z uzyskaniem stałego zatrudnienia). Ponadto wskazała, że mieszkają wspólnie w lokalu socjalnym o powierzchni 33,31 m².
Aby analiza wniosku skarżącej mogła odnosić się do pełni jej sytuacji materialnej i finansowej, poza opisanymi stanem faktycznym zawartym we wniosku o przyznanie prawa pomocy, uwzględniono również informacje wskazane w piśmie z 28 lutego 2010 r., wykorzystanym przy rozpoznaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W piśmie tym skarżąca wskazała, iż miesięczne koszty związane z utrzymaniem lokalu mieszkalnego (czynsz, zimna woda, kanalizacja, wywóz nieczystości stałych) stanowią kwotę 197, 08 zł, zaś wydatki związane z dostawą energii elektrycznej zawierają się w kwotach 107,40 zł – 209 zł. Ponadto skarżąca zawarła w tym piśmie informację o częściowym zajęciu renty rodzinnej drodze egzekucji pieniężnej, o działaniach w celu podjęcia pracy, o podjęciu przez córkę pracy w charakterze stażystki od 4 lutego 2010 r. oraz pracy dorywczej przez syna od 25 lutego 2010 r. z wynagrodzeniem 100 zł tygodniowo.
Rozpatrując na podstawie art. 258 § 2, pkt 7 ustawy wniosek o przyznanie prawa pomocy referendarz sądowy zważył, co następuje:
Stosownie bowiem do art. 245 ustawy prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym, które obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, a także w zakresie częściowym, obejmującym m.in. zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków.
Koszty sądowe obejmują opłaty sądowe i zwrot wydatków (art. 211 ustawy). Opłatami sądowymi są wpis i opłata kancelaryjna (art. 212 § 1 ustawy).
Zatem wniosek skarżącego dotyczący prawa pomocy w całości należy rozpatrywać w kontekście przesłanki zawartej w art. 246 § 1, pkt 1 i 2 ustawy.
Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym, zgodnie z art. 246 § 1, pkt 1 ustawy, następuje gdy osoba ta wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania.
Natomiast przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym, zgodnie z art. 246 § 1, pkt 2 ustawy, następuje gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Treść powołanych wyżej przepisów wskazuje, iż prawo pomocy w tym zakresie stanowi instytucję wyjątkową i dlatego udzielenie tego prawa może nastąpić jedynie w sytuacjach szczególnych. Przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym (art. 246 § 1, pkt 1 ustawy) winno być bowiem stosowane do osób żyjących w skrajnym ubóstwie (przykładowo do osób zaliczanych do bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osób ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia). Natomiast przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym (art. 246 § 1, pkt 2 ustawy) dotyczyć będzie osób charakteryzujących się ubóstwem w takim stopniu, że zapłata kosztów sądowych w określonej wysokości mogłaby spowodować utratę możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb egzystencji tych osób oraz ich rodzin. Oznacza to w tym przypadku, że przy rozpatrywaniu wniosku o prawo pomocy winno się uwzględniać, z jednej strony wysokość obciążeń finansowych jakie strona jest zobowiązana ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej zaś strony jej możliwości finansowe.
Jak bowiem zostało stwierdzone w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2004 r. (GZ 71/04, ONSA i WSA 2005, nr 1, poz. 8) "udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe".
Uznając za wiarygodne informacje zawarte przez skarżącą zarówno we wniosku o przyznanie prawa pomocy jak i w powołanym wyżej piśmie należało stwierdzić, iż w jej przypadku zachodzi ustawowa przesłanka uzasadniająca przyznanie prawa pomocy w zakresie przez nią wnioskowaną, tj. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w całości. Ocena ta jest wynikiem porównania dochodów i kosztów bieżącego utrzymania jej rodziny składającej się z trzech osób. Otóż referendarz uznał, że z dochodów pochodzących ze świadczenia rentowego w wysokości 687,17 zł, pracy dorywczej syna w kwocie 200 zł i stażu córki (kończącym się z upływem ostatniego dnia lipca 2010 r.) obciążonych kosztami utrzymania lokalu mieszkalnego w wysokości 197,08 zł, wydatkami dotyczącymi zakupu energii elektrycznej do kwoty 209 zł oraz innymi niezbędnymi dla podtrzymania egzystencji (m. in. zakup żywności, ubrań i środków higienicznych) skarżąca nie jest w stanie wygenerować środki finansowe również na koszty związane z ustanowieniem zawodowego pełnomocnika.
Mając na względzie powyższe, na podstawie art. 258 § 2, pkt 7 w/w ustawy, orzeczono jak w sentencji.